Tin tứcCó thể nói phương thức này đã vẽ nên những gam màu tươi tắn hơn cho đời sống sân khấu. Đi đầu, thể nghiệm và có chút mạo hiểm, xã hội hóa kịch nói đã mang về cho mình những thành công rực rỡ. Song hành với điều đó sân khấu cải lương cũng vui mừng không kém khi chính phương thức này cũng phần nào góp phần mang đến diện mạo mới cho hoạt động biểu diễn, sáng tác và thưởng thức nghệ thuật cải lương.
Điểm sáng sân khấu xã hội hóa
Từ sân khấu kịch Kim Cương hiếm hoi thành công từ trước và sau ngày đất nước thống nhất, cho đến hôm nay TP.HCM có thể nói là rạng rỡ, đa sắc với các sân khấu kịch, ngoài sân khấu công lập duy nhất là nhà hát kịch thành phố thì đa số còn lại đều là sân khấu xã hội hóa. Mỗi sân khấu định hình một phong cách khác nhau góp phần tạo nên một bức tranh đa sắc cho sân khấu thành phố. Từ mảnh đất này đã chắp cánh cho tên tuổi của nhiều nghệ sĩ bay xa như: Việt Anh, Thành Hội, Minh Hoàng, Thanh Hoàng, Thành Lộc, Hồng Vân, Ái Như... Thành công đó là nhờ vào sự đam mê, dám nghĩ dám làm của những người đứng đầu các sân khấu. Nhờ những chiến lược và định hướng đúng đắng.
Một vở diễn tại sân khấu kịch Hồng Vân. Ảnh: kichhongvan
NSND Hồng Vân có thể nói là một trong những bà bầu thành công nhất khi có đến 3 sân khấu hoạt động theo phương thức xã hội hóa ngày càng đông khán giả và thu hút nhiều nhân tài. NSND Hồng Vân cho rằng kết quả đó là nhờ vào sự chung tay của nhiều người, nhiều phía, từ sự đóng góp của cả tập thể diễn viên và quan trọng nhất là từ khán giả. "Những sân khấu xã hội đang phát triển tại TPHCM tạo đà chung để sân khấu xã hội hóa phát triển. Thành công đạt được là đã phải bỏ ra mấy chục năm, và để gầy dựng được một thế hệ khán giả có nhu cầu đến rạp để xem không phải là ngày một ngày hai. Đó là một đường đi rất dài và cam go cực khổ. Để sân khấu phát triển, chúng tôi đang duy trì một thế hệ kế thừa, mà thế hệ kế thừa ở đây không chỉ là những người làm nghề không mà phải là một thế hệ khán giả kế thừa nữa. Cần một sự hỗ trợ cụ thể của các ban nghành đối với sân khấu TPHCM, mà nhất là sân khấu xã hội hóa”, NSND Hồng Vân cho biết.
Dù đi sau nhưng xã hội hóa cải lương cũng mang về cho mình những dấu ấn đậm nét, những sân khấu mà bao giờ cũng làm khán giả trông mong khi bắt tay vào thực hiện một chương trình mới đã không ngừng nâng tầm và khẳng định “thương hiệu” riêng cho sân khấu của mình. Cùng với nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, các sân khấu cải lương xã hội hóa đã góp phần không nhỏ trong quá trình giới thiệu nghệ thuật cải lương đến với khán giả trong và ngoài nước.
Cũng từ đây biết bao tài năng trẻ không ngừng tỏa sáng, dần khẳng định tiềm lực của bản thân và có chỗ đứng nhất định trong lòng công chúng. Nhóm sân khấu xã hội hóa của Vũ Luân và sân khấu Sen Việt đã hoạt động trên 10 năm và các nghệ sĩ cho rằng, muốn có được sự thành công cho một sân khấu thì cần những kịch bản hay, nhất thiết phải hiểu và nghiên cứu thật kỹ vai diễn mới có thể tạo nên hiệu ứng cao cho vở diễn, từ đó làm đòn bẩy để sân khấu lôi cuốn được khán giả. NS Vũ Luân bày tỏ: “Lớp nghệ sĩ kế thừa như tôi cần nghiên cứu thật kỹ vai diễn để thể hiện tài năng, giọng ca của mình và quan trọng hơn là để mãi xứng đáng với những gì mà cha ông đi trước đã để lại, để bảo tồn gìn giữ, phát triển bộ môn nghệ thuật của mình, xứng đáng là một bộ môn nghệ thuật truyền thống, xứng đáng là món ăn tinh thần của người Việt Nam”.
Còn đạo diễn trẻ - thạc sĩ Lê Nguyên Đạt thì: “Tôi mong nhân rộng thêm nhiều hơn nữa những cơ hội cho những người tâm huyết với nghề để họ đem những cái mới, luồng hơi thở hiện đại, họ đem những trăn trở của họ, ấp ủ của họ trong thời điểm hiện nay để cho ra những tác phẩm. Mình nghĩ sân khấu sẽ phong phú hơn, tạo một luồng gió mới cũng như định hướng cho lớp khán giả, 5 năm, 10 năm tới”.
Chắp cánh cho nhiều tài năng tỏa sáng
Có thể nói sự tăng dần về chiều rộng lẫn chiều sâu của các sân khấu xã hội hóa đã tạo “đất dụng võ” cho rất nhiều nghệ sĩ, soạn giả, đạo diễn trẻ; chắp cánh cho nhiều tài năng tỏa sáng, rồi cũng chính những tài năng ấy góp phần bổ sung trở lại vào những đêm sáng đèn của sân khấu. “Tôi nhận thấy sau 40 năm, đội ngũ diễn viên trẻ ngày một đông và tài năng, bởi các em sau này có điều kiện được đào tạo, có trình độ. Bên cạnh đó cũng có một lực lượng nghệ sĩ trưởng thành từ trước năm 75, các anh chị nghệ sĩ có kinh nghiệm nghề thực tiễn, họ phấn đấu và trở thành những nghệ sĩ nổi tiếng. Trong sự phát triển chung của sân khấu thành phố, sân khấu xã hội hóa với nhiều điểm diễn đóng góp cho sân khấu phía Nam, đặc biệt là TPHCM”, đạo diễn – NSƯT Ca Lê Hồng, người có công rất lớn trong việc góp phần đào tạo nhiều tài năng cho cả lĩnh vực kịch nói và cải lương nhận định rằng.
Nghệ sĩ Vũ Luân trong vai Lê Quyết – vai diễn đã mang lại HCV xuất sắc Giải Trần Hữu Trang. Ảnh: NLĐ
Nhờ có bản lĩnh nên một số sân khấu xã hội hóa của TPHCM còn tạo được chỗ đứng riêng. Điều đó hoàn toàn được khẳng định khi mà khán giả của các sân khấu liên tục gia tăng, hội diễn cũng không ngừng thay đổi tích cực. Và sức lan tỏa của các sân khấu xã hội hóa không chỉ dừng lại ở TPHCM mà đã trải rộng đến cả nước.
Không có ở nơi nào mà hoạt động sân khấu lại sống động, đa dạng đề tài như ở TPHCM. Cũng không có nơi nào lại tỏa sáng nhiều nhân tài nghệ thuật như ở thành phố, đặc biệt là họ không đi trùng vào lối diễn xuất của nhau, mỗi người là một mảng màu kỳ diệu từ thanh, sắc cho đến đạo đức làm nghề.
Cùng tự hào với những gì mà sân khấu thành phố đã làm được trong 40 năm qua, đạo diễn Hồng Dung – Phó chủ tịch Hội sân khấu TPHCM, cho rằng: “Theo tôi, cái được lớn nhất của sân khấu thành phố là hiện tượng sáng đèn quanh năm, sự trưởng thành lớn mạnh của sân khấu kịch nói là một điểm son nữa của sân khấu thành phố. Việc xã hội hóa sân khấu, mà trong đó việc xã hội hóa sân khấu kịch nói là một sự khẳng định. Về sân khấu cải lương, hiện nay cũng đang tìm tòi và cố gắng để có thể thực hiện việc xã hội hóa, nhưng để nói rằng các nghệ sĩ trẻ trong sân khấu cải lương cũng như các nhóm cải lương xã hội hóa nổi bật (ví dụ như nhóm xã hội hóa của Vũ Luân) thì tuy chưa lớn mạnh nhưng đã cho thấy sự manh nha, hay có thể gọi là sự đóng góp, sự hưởng ứng".
Sự năng động của các sân khấu xã hội hóa đã góp phần tạo nên bức tranh toàn cảnh nhộn nhịp của sân khấu thành phố, thu hút công chúng, đặc biệt là công chúng trẻ. 40 năm, một chặng đường, dù có lúc thăng, lúc trầm nhưng sân khấu thành phố đã phát triển đúng định hướng. Đề cao chủ nghĩa yêu nước và tính nhân văn, phát huy tính giải trí chừng mực, xây dựng, phát triển đội ngũ kế thừa... Sân khấu thành phố tự hào với những thành tựu, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển chung của văn học nghệ thuật thành phố và cả nước.
