Tin tứcBảo đảm cơ chế hậu kiểm khi kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ là một trong những nội dung trọng tâm thu hút sự chú ý của nhiều đại biểu Quốc hội khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
Giám định cần đi đôi với cơ chế hậu kiểm hiệu quả
Tán thành chủ trương chuyển đổi phương thức quản lý, các đại biểu Quốc hội cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay không chỉ dừng lại ở việc giữ hay bỏ điều kiện kinh doanh, mà là xác định cơ chế thay thế phù hợp. Sau khi chuyển từ tiền kiểm sang cơ chế thông báo và công khai, việc thiết lập một khung pháp lý chặt chẽ để duy trì chất lượng và độ tin cậy của hoạt động giám định là điều bắt buộc.
Đóng góp ý kiến về vấn đề này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn - Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng nhấn mạnh Luật nên đặt ra các yêu cầu khắt khe về tính xác thực, tính toàn vẹn, khả năng truy xuất và kiểm chứng dữ liệu. Trong môi trường số hiện nay, phương pháp thu thập, lưu giữ và xác thực thông tin chính là yếu tố kỹ thuật trực tiếp quyết định độ tin cậy của các kết luận giám định. Đại biểu đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết về nội dung này, đồng thời Luật cần quy định rõ ràng trách nhiệm hậu kiểm của cơ quan quản lý nhà nước. Khi đã loại bỏ điều kiện đầu vào, cơ chế quản lý phải được vận hành trơn tru theo chuỗi liên hoàn: thông báo - công khai - báo cáo - hậu kiểm - xử lý vi phạm, trong đó trình tự, tần suất và phương thức hậu kiểm sẽ do Chính phủ quy định.
Nghĩa vụ từ chối thực hiện giám định khi không bảo đảm tính độc lập, khách quan
Ở góc độ kiểm soát rủi ro, đại biểu Vũ Minh Đạo - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu đề nghị bổ sung ngay vào Luật nguyên tắc kiểm soát xung đột lợi ích. Bắt buộc các cá nhân, tổ chức giám định phải có nghĩa vụ từ chối thực hiện giám định khi không bảo đảm tính độc lập, khách quan, đặc biệt là trường hợp đang làm đại diện cho một bên trong chính vụ việc đó. Ngoài ra, kết luận giám định phải thể hiện minh bạch căn cứ, phương pháp và dữ liệu sử dụng; đồng thời cần có cơ chế kiểm chứng, giám định lại và quy định rõ trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu kết luận sai gây ra hậu quả. Đại biểu cũng lưu ý phạm vi giao Chính phủ quy định chi tiết phải thật rõ ràng để tránh tình trạng tái lập các điều kiện kinh doanh dưới hình thức khác.
Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, sau khi cắt giảm các điều kiện kinh doanh, công tác quản lý chất lượng giám định sở hữu trí tuệ sẽ chuyển dịch mạnh mẽ sang cơ chế hậu kiểm. Cơ chế này sẽ vận hành dựa trên nghĩa vụ cung cấp thông tin, tính tự chịu trách nhiệm của tổ chức, cá nhân giám định và trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu để xảy ra sai phạm.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Ủy ban của Quốc hội để tiếp thu trọn vẹn, rà soát và chỉnh lý dự thảo Luật nhằm đạt chất lượng cao nhất trước khi trình Quốc hội bấm nút thông qua.
(HOÀNG HƯƠNG, TIẾN DŨNG)
