Tin tứcDù hòa bình đã trở lại hơn nửa thế kỷ, công tác quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn TPHCM vẫn luôn đối mặt với vô vàn khó khăn. Với phương châm “còn thông tin là còn tìm kiếm”, thành phố đã chủ động rà soát, giải mã ký hiệu, phiên hiệu đơn vị quân đội, tìm kiếm thông tin qua sơ đồ tác chiến, phối hợp chặt chẽ với các cựu chiến binh và nhân dân địa phương để từng bước tái hiện lại các vị trí nghi chôn cất liệt sĩ.
Trong hành trình quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại TPHCM, khu vực Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng) giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Chính tại nơi đây, hàng ngàn chiến sĩ Biệt động Sài Gòn, quân giải phóng và nhân dân yêu nước đã anh dũng hy sinh. Thời gian trôi qua, nghĩa trang Chí Hòa giải thể, mảnh đất năm xưa được cải tạo thành Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng xanh mát, nhưng dưới tầng sâu thảm cỏ ấy vẫn còn ẩn chứa những băn khoăn, day dứt về một hố chôn tập thể quy mô lớn chưa được cất bốc trọn vẹn.
Thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, được sự chỉ đạo sát sao của Bộ Quốc phòng, Quân khu 7 và Ban Chỉ đạo 515 TPHCM, đợt tìm kiếm, quy tập với quy mô lớn tại Công viên Lê Thị Riêng do Đội K74 (Bộ Tư lệnh TPHCM) chủ trì phối hợp với các lực lượng chuyên môn đã được tiến hành. Quá trình tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng gặp không ít trở ngại do địa chất phức tạp, lòng đất có nhiều lớp đất đá, phế thải xây dựng dồn nén qua nhiều thập kỷ, cùng với hệ thống rễ cây chằng chịt. Tuy nhiên, bằng tình cảm sâu nặng và tinh thần trách nhiệm cao độ, các cán bộ, chiến sĩ Đội K74 đã kiên trì đào xới từng lớp đất, tỉ mỉ sàng lọc, bóc tách từng vết tích. Từ ngày 23/6 đến nay, hơn 650 bộ hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy tại đây.
Chiến sĩ Vũ Đức Tâm, Đội K74, Bộ Tư lệnh TPHCM, chia sẻ: “Nhiệm vụ ở đây gặp rất nhiều khó khăn, như là thời tiết có lúc nắng nóng oi bức, có lúc trời mưa rất lớn, nhưng anh em vẫn cố gắng căng dù lên, thắp đèn pin nhỏ cầm tay để cùng nhau bóc tách những mảnh đất nhỏ đang che lấp xương của các anh, các bác để đưa các bác lên đầy đủ nhất. Lúc đó là không thể nào phân biệt được mồ hôi hay là nước mưa. Chúng tôi luôn bảo ban nhau là phải cẩn thận, nhẹ nhàng, che đậy kỹ càng để không làm ảnh hưởng tới các liệt sĩ.”
Mỗi di vật thu được dưới lòng đất Công viên Lê Thị Riêng, từ những chiếc cúc áo, mảnh tăng võng, chiếc lược, dép cao su, …đều là những chứng nhân lịch sử. Sự xúc động vỡ òa khi từng phần hài cốt, từng di vật của các liệt sĩ được đưa lên khỏi lòng đất, được lau rửa sạch sẽ, bao bọc cẩn thận và phủ lên lá cờ Tổ quốc thiêng liêng. Thiếu tá Nguyễn Văn Hùng, Phó Đội trưởng Đội K74, Bộ Tư lệnh Thành phố cho biết: “Quá trình bóc tách, chúng tôi tiến hành rất tỉ mỉ và cẩn thận. Chúng tôi tự bảo nhau, phải làm sao lấy hết, lấy đúng, lấy đủ, không để lại một sai sót, dù rằng sai sót nhỏ nhất trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Mặc dù di vật nhỏ nhất, anh em cũng đều cẩn trọng, đó là nhiệm vụ thiêng liêng cao cả, một niềm vinh dự, tự hào đối với mỗi người chúng tôi.”
Trung tá Lê Ngọc Hà, Đội trưởng Đội K74, nhấn mạnh: “Đối với cán bộ, chiến sĩ Đội K74 Bộ Tư lệnh TPHCM, trong quá trình tổ chức thực hiện, mỗi khi thấy phần hài cốt liệt sĩ và di vật của liệt sĩ thì cán bộ, chiến sĩ càng thấy rõ trách nhiệm của mình, cố gắng làm thật tốt. Chúng tôi xác định khi nào còn thông tin liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập, thì với tinh thần trách nhiệm của thế hệ sau cố gắng, quyết tâm, nỗ lực phấn đấu để đưa các bác, các chú về với đồng đội, với quê hương một cách trọn vẹn và an toàn nhất.”
Đối với các mẫu hài cốt liệt sĩ quy tập được tại Công viên Lê Thị Riêng và các khu vực lân cận, công tác thu thập mẫu sinh phẩm được thực hiện nghiêm ngặt theo đúng quy chuẩn. Việc bảo quản và vận chuyển các mẫu ADN từ TPHCM về các trung tâm giám định chuyên sâu như Viện Pháp y Quân đội hay Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đã được thực hiện bằng phương án vận chuyển hàng không chuyên dụng, đảm bảo chuẩn xác tuyệt đối cho việc phân tích ADN.
Song song với việc lấy mẫu ADN hài cốt, Thành phố cũng đẩy mạnh chiến dịch thu thập mẫu ADN của thân nhân các gia đình liệt sĩ trên địa bàn, mở ra cơ hội đối sánh, kết nối thông tin trên quy mô toàn quốc. Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh TPHCM, cho biết thêm: “Đặc biệt, có được sự quan tâm và tạo điều kiện giúp đỡ của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ, chúng tôi đã có sự phối hợp và trao đổi thống nhất rất nhịp nhàng từ khâu vận chuyển, bảo quản, lưu giữ cũng như thực hiện các quy trình về công tác chuyên môn của Viện Hàn lâm. Mục đích là làm sao để việc vận chuyển nhanh, kịp thời, chu đáo đến đơn vị tiếp nhận mẫu sinh phẩm để sớm phục vụ giám định ADN, và đồng thời cũng sớm trả lại danh tính, tên tuổi của các liệt sĩ mà bao nhiêu năm nay, các gia đình đang mòn mỏi trông chờ.”
Tìm thấy hài cốt liệt sĩ mới chỉ là một nửa chặng đường. Trả lại tên tuổi, quê quán cho các anh mới là mục tiêu trọn vẹn của công tác tri ân. Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TPHCM, nhấn mạnh: “Có hai nội dung quan trọng, đó là tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Chúng ta tìm kiếm, quy tập được các liệt sĩ chỉ là bước đầu, quan trọng nhất là phải tìm được danh tính của các liệt sĩ, để đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, đồng đội. Vì vậy, chúng tôi đã tham mưu cho Ban chỉ đạo thành phố thành lập Ban nghiên cứu chuyên sâu, gồm các nhà khoa học, nhân chứng, các bác, các chú đã từng tham gia chiến đấu trong chiến dịch Mậu Thân 1968, cũng như là thành viên trong Ban liên lạc của các đơn vị Biệt động Sài Gòn, và đặc biệt là có những nhà nghiên cứu. Để khi chúng ta tìm kiếm, quy tập các hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng thì thông qua các di vật, kỷ vật, nhóm nghiên cứu sẽ có trách nhiệm nhận định, đánh giá các hài cốt này, các di vật này có liên quan đến đơn vị nào hay không. Khi chúng ta đã xác định được thì sẽ góp phần rất lớn trong khoanh vùng cũng như tiến hành giám định ADN để xác định danh tính.”
Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một hành trình trường kỳ và không có điểm dừng, chừng nào còn thông tin liệt sĩ chưa được làm rõ. Trong từng nhịp sống hối hả, thành phố chưa bao giờ quên những người con đã ngã xuống cho mảnh đất này. Tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm, mà còn là lời thề sắt son của thế hệ hôm nay trước anh linh của các anh hùng liệt sĩ.
