Tin tứcNgày nay, học sinh thường tri ân thầy cô bằng những bữa tiệc liên hoan hay những món quà thiết thực. Thế nhưng ở Trung Quốc cổ đại, những lứa học trò lại thể hiện sự tôn sư trọng đạo bằng một món quà vô cùng độc lạ: những bó rau dại.
Món quà mộc mạc mang biểu tượng thanh cao
Truyền thống thú vị này bắt nguồn từ thời nhà Chu (1046 - 256 TCN). Trong ngày đầu tiên đến trường, học trò sẽ mặc áo choàng xanh, kính cẩn dâng lên thầy giáo những bó rau dại do chính tay mình hái, sau đó cúi lạy trước bài vị của các bậc hiền triết. Buổi lễ thường khép lại bằng một điệu múa tập thể, thể hiện quyết tâm tu chí học hành.
Đáng chú ý, không phải loại rau nào cũng có thể đem tặng thầy. Rau cần nước và ngải trắng là hai loại "thượng phẩm" được lựa chọn. Người xưa quan niệm rằng vẻ thanh sạch, mỏng manh cùng hương thơm thảo mộc của chúng chính là biểu tượng cho khát vọng theo đuổi tri thức một cách thuần khiết và thanh cao nhất.
Giai thoại về Nhan Hồi và Khổng Tử
Tục lệ dâng rau được cho là xuất phát từ câu chuyện cảm động giữa Nhan Hồi - đệ tử cưng nhất của Khổng Tử - và người thầy của mình.
Sử sách chép lại, có giai đoạn Khổng Tử rơi vào cảnh khốn cùng, không lo nổi bữa ăn cho bản thân và học trò. Dù vậy, ông vẫn giữ cốt cách, ngày ngày miệt mài gảy đàn trong phòng. Trong khi nhiều môn đồ bắt đầu hoang mang, chỉ có Nhan Hồi là giữ trọn niềm tin tuyệt đối. Mỗi ngày, ông lẳng lặng đi hái rau dại và đặt trước cửa phòng thầy để bày tỏ tấm lòng kính trọng.
Sự thăng trầm của tục dâng rau
Theo thời gian, truyền thống dâng rau dần mai một. Vào thời nhà Hán (202 TCN - 220), lễ tựu trường trở nên phô trương hơn với các vật tế như bò, dê, lợn và được coi là một trong bốn đại lễ của đời người (cùng với lễ trưởng thành, lễ cưới và tang lễ). Đến thời nhà Đường (618 - 907), học trò thường biếu thầy thịt khô, rượu và vải vóc.
Tuy nhiên, nghi thức tặng rau mộc mạc này đã được "hồi sinh" vào thời Tống (960 - 1279) và Minh (1368 - 1644), khi các nhà tư tưởng lớn như Chu Hy và Vương Dương Minh phát triển học thuyết Tân Nho giáo, đề cao lại những giá trị giản dị.
Một điều thú vị khác là học sinh thời xưa không có ngày khai giảng cố định vào tháng 9 như hiện nay. Ngày tựu trường thường rơi vào tháng 1, tháng 8 hoặc tháng 11 âm lịch - những thời điểm nông nhàn để học trò có thể yên tâm đèn sách mà không ảnh hưởng đến mùa màng.
Dù ngày nay, tục tặng rau dại đã nhường chỗ cho những bữa tiệc tri ân, một số trường học tại Trung Quốc thi thoảng vẫn tổ chức lại nghi thức dâng rau trước tượng Khổng Tử. Giữa thời đại vật chất, món quà từ rau dại vẫn luôn là một lời nhắc nhở tuyệt đẹp về lối sống giản dị và sự thuần khiết của những người theo đuổi con đường học vấn.
