Tin tứcLoạt bài: Biến đổi khí hậu: Đối phó trước mắt và lâu dài
Bài 2: Viễn cảnh 20 năm và phải đối phó ngay từ bây giờ
(VOH) - Theo nhận định của Liên Hợp Quốc, Việt Nam là 1 trong 5 quốc gia có nguy cơ bị ảnh hưởng nặng do biến đổi khí hậu. Những đợt thiên tai không còn theo quy luật thông thường mà thường xảy ra bất ngờ, bất thường gây thiệt hại nghiêm trọng cho người dân. Biểu hiện của biến đổi khi hậu là nhiệt độ trung bình tăng đột ngột; nước biển dâng; thiên tai và các hiện tượng cực đoan như lũ quét, rét nặng, rét hại, nắng nóng quá, mưa trái mùa, triều cường dâng cao, xâm nhập mặn diễn tiến ngày càng nhanh. . . Theo các chuyên gia một trong ba hiểu hiện của biến đổi khí hậu trên thì hiện tượng nước biển dâng sẽ tác động mạnh mẽ nhất đến các ngành, trước hết là ngành nông nghiệp. Vì 70% dân số Việt Nam đang sống, làm việc trên vùng đất nông nghiệp, 12 % đến 25% diện tích đất nông nghiệp ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, vựa lúa lớn nhất của VN sẽ ngập chìm trong nước biển vào năm 2030, cảnh báo thêm về viễn cảnh do biến đồi khí hậu gây ra trong 20 năm tới ở ĐBSCL, Thạc sĩ Lê Anh Tuấn, Chánh Văn Phòng, Viện Nghiên Cứu Biến đổi khí hậu – Đại học Cần Thơ cho biết:
Do đặc điểm nước ta có đường bờ biển dài gần 1 .000km, chạy qua 29/65 tỉnh thành, 65% khu công nghiệp, khu chế xuất, 60% TP đều nằm ở vùng ven biển nên hiện tượng nước biển dâng sẽ tác động đến kinh tế, môi trường, xã hội của nước ta. Nước biển dâng sẽ gây rủi ro đến các công trình xây dựng ven biển như đê biển, đường giao thông bến cảng, các nhà máy, các đô thị và khu vực dân cư ven biển. Theo nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học thì các tỉnh ở ĐBSCL như Kiên Giang, Bạc Liêu, Trà Vinh, Sóc Trăng, Cà Mau … sẽ trực tiếp chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của hiện tượng nước biển dâng. Theo Phó Viện Trưởng Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam - Nguyễn Xuân Hiền đơn vị nghiên cứu ngập lụt trên diện rộng và các hệ sinh thái nước ngọt bị mặn hóa ở Cà Mau cho biết: '' Cà Mau được dự báo là tỉnh sẽ chịu các tác động của biến đổi khí hậu rất nghiêm trọng về sự dâng cao của mực nước biển và bão. Vì Cà Mau là vùng đất thấp, nó chịu tác động từ 2 bờ biển phía Tây và Phía ĐÔNG, bờ biển trải dài gần 200 km. Nên ngay cả rừng tràm là rừng nước ngọt, bây giờ do nước biên dâng, nhiều vùng như huyện Trần Văn Thời, U Minh, cây tràm phải sống trong nước lợ, tốc độ sinh trường chậm, đời sống sinh học ủa cây biến đổi hẳn. Tương lai còn nguy hại hơn. Nó sẽ tác động nghiêm trọng đến các ngành kinh tế của tỉnh. Theo nghiên cứu của Viện Quy hoạch thủy lợi miền Nam, ông Nguyễn Hữu Tân - Phòng kỹ thuật tổng Hợp đưa ra những con số cụ thể về sự dâng cao của mực nước biển sẽ ảnh hưởng đến sản xuất các huyện phía Nam của tỉnh Cà Mau trong vòng 20 năm tới:
Từ viễn cảnh trên, để đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu, Chính phủ đã phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu'', với sự tham gia đầy đủ các Bộ, ngành, tỉnh, thành . . . và lẩn đầu tiên, chính Thủ Tướng chính phủ làm Trưởng ban chỉ đạo một chương trình Quốc gia. Theo đó, chương trình này chia làm 3 giai đoạn: giai đoạn 1( 2009- 2010): khởi động, chuẩn bị đầy đủ về mặt thể chế, tổ chức, đánh giá, kế hoạch, cơ chế, quy chế quản lý. . . Giai đoạn 2( 2011 -2015): triển khai toàn diện các nội dung của chương trình; tại các tỉnh thành phố đêu có kế hoạch hành động chi tiết và triển khai tại địa phương mình . . . Giai đoạn 3 ( sau 2015) mở rộng và phát triển các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu trên cơ sở kết quả và kinh nghiệm của giai đoạn triển khai. Kinh phí thực hiện của chương trình từ nay đến 2015 là 1.965 tỷ đồng. Trên kế hoạch đã phê duyệt này, ngay từ bây giờ chính quyền địa phương phải đánh giá đầy đủ, chính xác tác động của biến đổi khí hậu trên từng ngành của địa phương mình. Dựa trên đánh giá này mà mà khi đưa ra quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, xây dựng cơ sở hạ tầng. . . đều phải đồng ghép biến đổi khí hậu, nhất là trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng, cần có kế hoạch tổng thể và khoa học. Nhấn mạnh vấn đề này, Thạc Sĩ Lê Anh Tuân- Chánh Văn Phòng, Viện Nghiên Cứu Biến đổi khí hậu - Đại học Cần Thơ nói:
Theo các nhà khoa học Việt Nam, thay vì mỗi năm đều hô hào dành 1 , 2 ngày lương để giúp đỡ đồng bào bị lũ lụt, thay vì bi quan về một tương lai xấu, thì chúng ta phải có biện pháp ứng phó tốt với nước biển dâng. Trước mắt, cần tích cực đầu tư trồng rừng ngập mặn, phát triển các khu bảo tồn sinh thái. Ngoài ra, chúng ta cần xây dựng các cống ngăn triều để đối phó với tình trạng nước biển dâng, Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Ân Niên, Chủ Tịch Hội Thủy Lợi TP cho biết:
Còn Tiến Sĩ Lê Quang Trí - Phó Hiệu Trưởng Trường Đại học Cần Thơ, kiêm phụ trách Viện Nghiên Cứu Biến đổi khí hậu đưa ra ý kiến: '' đã đến lúc các nhà khoa học nghề cách giúp bà con trong việc điều chỉnh thời vụ, tìm giống mới, tiết kiệm nguồn nước. . . . để thích ứng dần với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp.''
Trên đây là các giải pháp mà các nhà khoa học đề cập đối phó ngay với biến đổi khí hậu, nhưng việc ưu tiên trước mắt cần phải nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu cho mọi tầng lớp từ cộng đồng dân cư, đến cả cán bộ ở các ngành, địa phương. Nhấn mạnh thêm về hoạt động này, Giáo sư - Tiến sĩ Khoa học Trương Quang Học - Trưởng Ban Điều Hành Biến Đổi Khí hậu của Hội Bảo vệ Thiên Nhiên và Môi Trường Việt Nam nói:
Dẫu biết rằng, biến đổi khi hậu là Chương trình cấp quốc gia, nhưng nếu không có sự chủ động của chính quyền địa phương cùng sự tham gia của cả cộng đồng dân cư thì khó mà ứng phó kịp, hậu quả sẽ khôn lường. Mong sao chính quyền địa phương hãy năng động phối hợp với các cấp, các ngành để có kế hoạch hành động đối phó ngay từ bây giờ.
Kiều Oanh