Quyền tự chủ tài chính cho các Ký túc xá

(VOH) - Các ký túc xá (KTX) sinh viên hiện nay đều thuộc sự quản lý của nhà trường. Hàng năm, KTX xây dựng quy chế thu chi nội bộ và trình lãnh đạo nhà trường duyệt và cứ theo đó thực hiện. Vậy nên, khi KTX muốn chuyển mình từ mô hình quản lý sang mô hình phục vụ, tăng cường xã hội hóa các dịch vụ nhằm nâng tầm hoạt động của KTX lại "đụng" phải không ít ràng buộc. Sau việc các trường ĐH, CĐ mong muốn được tự chủ trong tuyển sinh, tự chủ trong hoạt động, đến lượt các KTX lên tiếng đòi nâng quyền tự chủ trong cơ chế hoạt động của mình. Điều này, cũng đã được nhiều Ban Quản lý các KTX trình bày nguyện vọng ngay trong hội thảo Công tác học sinh sinh viên nội trú năm 2011 do Bộ GDĐT tổ chức mới đây tại TP.HCM.
KTX Đại học quốc gia Tp.HCM. Ảnh minh họa

Tiếp xúc với chúng tôi, ông Phan Đình Mãi, giám đốc KTX ĐH Bách Khoa cho biết, khi KTX chuyển mình từ mô hình quản lý sang mô hình phục vụ mà KTX không được quyền tự chủ về tài chính thì rất khó thực hiện. Mặc dù có cơ chế riêng, nhưng KTX cũng bị giới hạn hoạt động của mình. Đơn cử, thời gian vừa qua, có KTX có ý tưởng lập một quỹ học bổng dành cho SV ở KTX để khuyến khích các em học tốt, nhưng bàn tới bàn lui cuối cùng nhà trường quyết định để trường đảm nhận, thế nhưng mấy năm nay vẫn chưa thấy trường có động tĩnh gì. Ông Mãi tiếc rẻ, nhiều lần KTX đã để vuột mất cơ hội để cải tiến quy trình hoạt động, tăng cường các dịch vụ hỗ trợ cho SV. Những ý tưởng mới như: áp dụng chuẩn ISO trong quản lý KTX nhưng ì ạch mãi vẫn đang trong quá trình nghiên cứu chưa thực hiện được: "Tôi nghĩ là hướng trong tương lai là các KTX phải độc lập, khuynh hướng chung là như vậy, trở thành một dịch vụ của nhà trường về cung cấp chỗ ở. Nhà trướng đỡ gánh hơn và khỏi lo về mảng đó. KTX độc lập thì xã hội hóa dễ hơn”.

Bên cạnh đó, một phương án có thể giảm gánh nặng cho nhà trường trong giai đoạn hiện nay là, hướng đến việc tăng cường xã hội hóa các dịch vụ phục vụ SV trong ký túc xá. Thực tế hiện tại, nhiều doanh nghiệp cũng đã lên tiếng để được hợp tác ở một số khâu như: nhà ăn, dịch vụ giặt ủi, internet, giải trí….Đây là sự hợp tác cả doanh nghiệp và KTX cùng có lợi, làm cho hệ thống dịch vụ phong phú, đa dạng và nâng đẳng cấ, chất lượng KTX của mình lên. Nếu bản thân KTX được quyền chủ động, họ sẽ linh hoạt mềm dẻo hơn trong hoạt động, chính sách dành cho doanh nghiệp. Chẳng hạn trong bữa ăn cho SV, nếu như tháng nào doanh nghiệp lỗ, KTX có thể chủ động giảm tiền thuê mặt bằng, để tăng thêm suất ăn cho SV. Sáng kiến là vậy, thế nhưng những gì bên ngoài hợp đồng, không nằm trong kế hoạch đầu năm thì nhà trường sẽ khó linh hoạt giải quyết và mất nhiều thời gian chờ đợi.

Nhiều KTX cũng bày tỏ mong muốn được nhà trường tạo điều kiện tự chủ hơn về tài chính. Bởi, đầu năm mỗi KTX đều lên kế hoạch hoạt động cả năm và theo đó hoạt động. Tuy nhiên, có những vấn đề phát sinh trong năm, khi kiến nghị thường gặp rắc rối về thủ tục, rất khó được phê duyệt và khiến cho hai bên đều nản lòng. Chính vì vậy, phải có sự thống nhất giữa lãnh đạo nhà trường và KTX. Theo ông Nguyễn Bá Khảm, giám đốc Trung tâm quản lý KTX ĐH Sư Phạm TPHCM, để được việc ban quản lý KTX phải thuyết trình làm sao để thấy được việc quản lý SV nội trú quan trọng đối với nhà trường như thế nào. Để làm được điều đó phụ thuộc vào hai yếu tố - sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường và năng lực lãnh đạo KTX. Theo ông Khảm, “quan trọng nhất vẫn là Ban lãnh đạo trong KTX, anh thuyết trình như thế nào đó để Ban giám hiệu thấy được vai trò của mình trong việc đóng góp xây dựng của nhà trường, dành cho mình quyền chủ động trong công tác quản lí và tạo được niềm tin. Về phía KTX chúng tôi trước nay làm cái gì cũng phải trình. Sửa sang, mua sắm cái gì mà theo quy định tiền nhiều thì phải trình Ban giám hiệu, BGH phải duyệt sau đó mới thực hiện được”.

Có thể nói, KTX ĐHQG-HCM là mô hình quản lý chuyển đổi sang cơ chế phục vụ thành công nhất trong các hệ thống KTX tại TPHCM và trên cả nước. Ông Trần Thanh An, giám đốc trung tâm quản lý KTX ĐHQG-HCM cho biết, cần có chính sách, chế độ khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các dịch vụ KTX nhằm làm phong phú đời sống vật chất và tinh thần cho SV. Ông cho biết, “trước hết là kêu gọi các Doanh nghiệp tham gia, đóng góp vào để cùng lo cho SV về cuộc sống. Ví dụ, chúng tôi kêu gọi DN đến bán hàng giá rẻ, rồi họ đến đây giới thiệu sản phẩm, thậm chí họ tặng cho SV rất nhiều. 10.000 SV biết đến sản phẩm của họ là một ưu thế. Hoặc chúng tôi kêu gọi các DN, những trường dạy cắt tóc đến đây cắt tóc miễn phí cho SV, kêu gọi các đơn vị biểu diễn nghệ thuật họ tổ chức các liveshow giới thiệu những giọng ca trẻ”.

Về vấn đề này, ông Dương Văn Bá, Phó Vụ trưởng Vụ HSSV, Bộ GD-ĐT cũng đồng tình: "chúng tôi rất ủng hộ và mong muốn được xã hội hóa trong giáo dục nói chung, và đặc biệt là trong công tác xây dựng, phát triển KTX cho SV bỡi vì nguồn lực của nhà nước cũng khó khăn, hạn chế; nguồn lực của các trường càng khó khăn hơn. Cho nên nếu được xã hội hóa và được các DN quan tâm nhiều thì SV sẽ có điều kiện để được ở KTX”.

KTX tự chủ để đổi mới hoạt động, phát triển và giảm gánh nặng cho nhà trường cũng là mong muốn của bản thân các trường ĐH. Mang vấn đề này trao đổi với Tiến sỹ Bạch Văn Hợp, hiệu trưởng ĐH Sư Phạm TPHCM, ông bày tỏ e ngại: Để được tự chủ, KTX phải đi kèm nhiều vấn đề khác như: đảm bảo tài chính trong việc thu phí SV và lương cho đội ngũ nhân sự. Trên thực tế, lượng SV vào ở KTX đa số có hoàn cảnh khó khăn, diện chính sách….nên không thể thu phí cao, cộng với chi phí hoạt động thì bản thân KTX chưa thể kham nổi. Trước mắt, nhà trường vẫn tạo điều kiện cho KTX tự chủ ở một số hoạt động, cụ thể như khâu tuyển dụng nhân sự….chỉ có điều nhà trường kiểm soát tất cả những hoạt động đó. Còn nếu thực hiện cơ chế tự chủ, theo ông Hợp, "cần phải có đề án cụ thể, phân công trách nhiệm ra sao, cơ chế hoạt động như thế nào để bảo đảm các hoạt động của KTX, chăm lo đời sống cho CBCNV và SV ở đó...Với mức thu quy định hiện nay và các chi phí cho những hoạt động của KTX thì quả tình là chưa thể tự chủ được".

Trong tương lai, KTX SV cần phải hướng đến mô hình hoạt động độc lập, trở thành một dịch vụ đặc biệt của nhà trường trong việc cung cấp chỗ ăn, ở cho SV. Có như vậy, điều kiện sinh hoạt của SV mới được cải thiện. Nếu tạo được cơ chế phù hợp với mô hình và đối tượng thì việc xã hội hóa các dịch vụ của KTX sẽ dễ dàng hơn, thu hút các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư làm phong phú các dịch vụ KTX, nâng tầm quản lý của mình và đặc biệt, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ cho SV.