Tài năng khoa học trẻ VN - Không ngừng sáng tạo

(VOH) - Nghiên cứu khoa học vừa là hoạt động trí tuệ giúp sinh viên vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn, vừa là thỏa mãn niềm đam mê sáng tạo, khám phá những điều mới lạ của những người trẻ. Họ là những sinh viên, những giảng viên trẻ khát khao nghiên cứu, không ngừng sáng tạo để cho ra đời những đứa con tinh thần là những sản phẩm có tính ứng dụng cao cho xã hội.

Làm thế nào để trẻ mắc chứng khó đọc có thể tự tin hòa nhập với bạn bè cùng độ tuổi là băn khoăn của cả thầy và trò Khoa Giáo dục tiểu học, Trường ĐH Sư Phạm TPHCM. Được truyền lửa từ PGS.TS Nguyễn Thị Ly Kha, Đặng Thị Ngọc Hân quyết tâm dấn thân vào vấn đề khó khăn này với mong muốn tìm ra một phương pháp hữu hiệu để giúp đỡ các em. Trẻ mắc chứng khó đọc bề ngoài rất lanh lợi, các em cũng thông minh, hoạt bát trong giao tiếp. Thế nhưng, khi đưa cho trẻ một văn bản hay truyện có chữ là các bé thụ động ngay, cảm thấy sợ sệt chán nản như không còn là chính mình nữa. Sau thời gian tìm hiểu các tư liệu, chủ yếu là của nước ngoài, điều tra xã hội học… nhóm đã nảy ra ý tưởng áp dụng phương pháp đa giác quan để hỗ trợ cho đối tượng này, Ngọc Hân chia sẻ: “Để trị liệu cho học sinh mắc chứng khó đọc ngoài bài tập ngôn ngữ còn có trị liệu về tâm lý, về y học, vật lý trị liệu. Chuyên ngành của tụi mình là ngôn ngữ nên mình làm về ngôn ngữ. Có một hệ thống bài tập ngôn ngữ dành cho trẻ mắc chứng khó đọc, vì mới bước đầu nên mình chọn bài tập đầu tiên là nhận thức âm vị để xây dựng cho học sinh mắc chứng khó đọc. Khó khăn lớn nhất của mình là khi xây dựng bài tập, có rất nhiều tài liệu về vấn đề này nhưng chủ yếu bằng tiếng Anh, tiếng Việt hầu như rất ít. Nên mình phải lựa chọn hình thức bài tập, dữ liệu, hình ảnh sao cho phù hợp với học sinh tiểu học VN".

Không dừng lại ở lý thuyết bài vở, các sinh viên đã bắt đầu tìm tòi, biết đặt câu hỏi trước những vấn đề trong cuộc sống hàng ngày, từ việc đam mê nghiên cứu, các sản phẩm “made in sinh viên” đã ra đời để phục vụ tốt hơn cho cuộc sống. “Xe không người lái” của nhóm sinh viên Lê Phan Hưng, Phạm Văn Thuận, Đỗ Hoàng Tú của trường ĐH Sư Phạm Kỹ Thuật TPHCM có thể được xem là xe tự hành đầu tiên tại VN. Đề tài được nảy ra trong quá trình quan sát tại các sân bay, khu du lịch… đều cần phải có xe chuyên chở du khách có người vận hành. Thế nhưng, nếu đón khách liên tục, người lái xe dễ bị quá tải. Làm thế nào để xe có thể tự phục vụ khách đến nơi một cách chính xác và tiết kiệm được nguồn nhân lực là trăn trở chung của nhóm. Vì vậy, nhóm đã nghiên cứu chế tạo một chiếc xe có thể tự động di chuyển ở các khu vực này. Với số lượng tối đa là 4 người, khách muốn đến đâu chỉ cần nhấn vào màn hình chính trên xe thì xe sẽ tự động di chuyển với tốc độ từ 5 - 10km/giờ. Lê Phan Hưng cho biết, xe có một trung tâm điều khiển để nhận lệnh, xác định qua hệ thống camera trên xe để điều hành nên rất an toàn và chính xác. Lần đầu tiên xe tự di chuyển, cả nhóm gần như nhảy cẫng lên vì vui sướng, vì có những lúc dù đã điều khiển nhưng xe vẫn không chạy được, phải tự tay đẩy cho xe hoạt động. Lê Phan Hưng chia sẻ, nếu không có một môi trường nghiên cứu thuận lợi, chắc chắn những ý tưởng của sinh viên sẽ không thành sự thật:

“Yếu tố môi trường là quan trọng nhất. Phải có một môi trường cạnh tranh. Khi mình thấy các bạn nghiên cứu thì chẳng lẽ mình ngồi yên, phải nghiên cứu theo. Đồng thời mình phải có sự đam mê nhất định nếu không sẽ bỏ giữa chừng. Bên cạnh đó, phải có người hướng dẫn tốt, nhiệt tình và tâm huyết. Nếu được thầy hướng dẫn tốt mình sẽ không bao giờ nản được, mình sẽ luôn được hối thúc làm và làm, tất yếu sẽ có kết quả nhất định cho mình”.


Nhóm SV (từ trái qua): Hưng, Trung, Thuận, Tú trên chiếc xe tự hành – Ảnh: Hotvteen

Thật vậy, người hướng dẫn đã truyền lửa cho các thế hệ sinh viên có thêm tinh thần hăng say nghiên cứu, dám áp dụng những điều đã học vào thí nghiệm, và nếu sai, sẵn sàng được động viên để sửa chữa. Nếu không có TS Nguyễn Trường Thịnh - Trưởng bộ môn Cơ điện tử, là người trực tiếp hướng dẫn đề tài Xe không người lái và nhiều đề tài khác như: máy bán nước tự động, robot tự di chuyển trong đường ống… của sinh viên. Từ sau khi học tiến sĩ ở nước ngoài trở về, nhận thấy sinh viên thiếu cơ sở vật chất để nghiên cứu khoa học, anh đã đề xuất xây dựng một phòng thí nghiệm dành cho tất cả sinh viên nào thích khám phá. Từ đó, Open Lab là nơi ăn, chốn ở của nhiều thế hệ sinh viên đến thực tập, sáng chế và thử nghiệm với sự hướng dẫn tận tình của người anh, người thầy Nguyễn Trường Thịnh. Anh chia sẻ, sự đam mê trong nghiên cứu chính là yếu tố quan trọng, còn người hướng dẫn sẽ là đầu tàu giúp sự đam mê của các bạn đi đúng hướng:

“Thật sự sinh viên hiện nay còn thiếu lòng đam mê. Nếu đam mê các bạn sẽ sống chết với vấn đề cần phải giải quyết. Theo thời gian mình cũng đã hướng dẫn nhiều bạn sinh viên, vẫn còn sinh viên chưa có lòng đam mê, thiếu kiên trì. Các bạn gặp vấn đề khó khăn là bỏ dở, đó là yếu điểm của sinh viên hiện nay. Thời đại hiện nay là thế giới phẳng, khoa học công nghệ phát triển nhanh, nếu không cập nhật mới, không giải quyết những vấn đề mới thì các bạn sẽ gặp khó khăn khi giải quyết các vấn đề cho cuộc đời mình sau này”.

Ths Đoàn Thị Tuyết Lê trong một buổi báo cáo đề tài - Ảnh: lhu.edu

Mê nghiên cứu khoa học từ giảng đường đại học, nhiều sinh viên đã nối dài niềm đam mê của mình khi trở thành những giảng viên trẻ, tiếp tục dành thời gian và gắn bó với phòng thí nghiệm. Xuất thân là sinh viên Khoa Nông nghiệp Trường ĐH Nông Lâm, được công tác đúng chuyên môn tại khoa Công nghệ sinh học thuộc Trường ĐH Lạc Hồng sau khi tốt nghiệp, Ths Đoàn Thị Tuyết Lê tiếp tục thực hiện ước mơ của mình là góp phần giải quyết những vấn đề liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp. Với đề tài “Phân biệt thịt heo, bò, dê bằng kỹ thuật PCR”, Tuyết Lê cho biết, ý tưởng thực hiện đề tài dựa trên 3 lý do chính: thứ nhất là tránh gian lận thương mại đối với những trường hợp nguồn gốc thịt bên trong không giống với nhãn mác bên ngoài sản phẩm; thứ hai là lý do sức khỏe và ba là lý do tôn giáo. Bất ngờ đoạt giải nhất “Tài năng khoa học trẻ VN” dành cho đối tượng giảng viên trẻ, chị khiêm tốn chia sẻ, nghiên cứu khoa học mới là trách nhiệm của người thầy trong trường đại học:

“Đã là giảng viên dù là trẻ hay già cũng vậy, giảng viên trẻ càng phải học hỏi nhiều để có nhiều kinh nghiệm. Còn những giảng viên cây đa, cây đề, đã có nhiều kinh nghiệm thì cũng phải nghiên cứu. Đã là giảng viên phải nghiên cứu khoa học, bởi thông qua nghiên cứu khoa học đó mình mới cập nhật được kiến thức để phục vụ cho công tác giảng dạy và sẽ tích lũy nhiều kinh nghiệm hơn” .

Đó mới chỉ là một số chân dung sinh viên, giảng viên trẻ đoạt giải nhất giải thưởng Tài năng khoa học trẻ VN do Bộ GD-ĐT vừa trao tặng năm 2012, trong tổng số gần 600 đề tài đoạt giải. Điều đó cho thấy, hoạt động nghiên cứu khoa học đã và đang được truyền lửa từ nhiều thế hệ giảng viên, sinh viên trong nhà trường. Phong trào nghiên cứu khoa học đang dần trở thành một hoạt động tất yếu, trở thành chìa khóa thành công trong thời đại hội nhập được khơi gợi từ lòng đam mê của sinh viên và được khơi nguồn sáng tạo đúng hướng.