Tin tứcMột đơn hàng phải gánh nhiều khoản phí
Những năm trước, mua sắm trực tuyến thường gắn với hình ảnh hàng hóa giá rẻ, miễn phí vận chuyển và mã giảm giá xuất hiện liên tục. Tuy nhiên, khi các nền tảng bước qua giai đoạn tăng trưởng bằng trợ giá, cấu trúc chi phí của người bán cũng thay đổi.
Một sản phẩm đến tay khách hàng không chỉ bao gồm giá nhập và lợi nhuận. Phía sau mỗi đơn hàng còn có phí hoa hồng nền tảng, phí giao dịch, chi phí đóng gói, quảng cáo, chương trình giảm giá, hoa hồng tiếp thị liên kết và nghĩa vụ thuế.
Tại TikTok Shop, theo hướng dẫn dành cho người bán cập nhật tháng 8/2026, phí giao dịch áp dụng từ ngày 9/5/2026 là 6%. Ngoài ra, nền tảng thu phí xử lý đơn hàng cố định 3.000 đồng đối với mỗi đơn giao thành công. Phí hoa hồng được tính riêng, thay đổi theo ngành hàng và loại gian hàng.
Biểu phí hoa hồng mới áp dụng từ ngày 3/7 đối với gian hàng thông thường và từ ngày 3/8 đối với một số gian hàng chính hãng. Điều này đồng nghĩa mức chi phí thực tế không giống nhau giữa mỹ phẩm, thời trang, thực phẩm hay đồ gia dụng.
Riêng khoản xử lý đơn hàng 3.000 đồng tạo ra sự khác biệt đáng kể giữa các phân khúc. Với đơn hàng trị giá 30.000 đồng, khoản phí này tương đương 10% giá trị sản phẩm. Nếu đơn hàng 100.000 đồng, tỷ lệ giảm còn 3% còn với đơn hàng 300.000 đồng, mức phí tương ứng chỉ 1%.
Vì vậy, những mặt hàng giá thấp như bút, sổ tay, phụ kiện điện thoại, đồ gia dụng nhỏ hoặc hàng tiêu dùng đóng gói lẻ chịu áp lực lớn hơn. Người bán có thể phải nâng giá, bán theo combo hoặc đặt mức mua tối thiểu để chia đều chi phí.
Trên Shopee, người bán cũng đối diện nhiều nhóm phí như phí cố định, phí xử lý giao dịch và các khoản chi cho chương trình khuyến mại, quảng cáo. Mức thu thay đổi theo ngành hàng, loại gian hàng và dịch vụ mà người bán tham gia.
Cần phân biệt rõ giữa khoản phí nền tảng bắt buộc với chi phí kinh doanh phát sinh. Quảng cáo, tiếp thị liên kết, mã giảm giá do người bán tài trợ hay đóng gói không đồng nghĩa toàn bộ đều là “phí sàn”. Tuy nhiên, nếu muốn duy trì khả năng hiển thị và cạnh tranh, nhiều gian hàng vẫn phải tính những khoản này vào giá thành.
Với hộ cá nhân kinh doanh thuộc diện nộp thuế, hoạt động bán hàng hóa thông thường được áp dụng tỷ lệ thuế giá trị gia tăng 1% và thuế thu nhập cá nhân 0,5% trên doanh thu. Mức thuế có thể khác nếu hoạt động thực tế được xác định là dịch vụ hoặc sản xuất, chế biến.
Một phép tính giả định cho thấy áp lực này rõ hơn. Nếu sản phẩm có giá nhập 70.000 đồng, được bán 100.000 đồng, người bán chịu phí hoa hồng giả định 15%, phí giao dịch 6%, thuế 1,5%, quảng cáo 8% và hỗ trợ khuyến mại 5%, tổng các khoản tính theo doanh thu đã lên tới 35.500 đồng.
Cộng thêm 3.000 đồng xử lý đơn và khoảng 4.000 đồng đóng gói, tổng chi phí vượt 112.000 đồng. Trong trường hợp này, món hàng bán 100.000 đồng không tạo ra lợi nhuận mà còn khiến người bán lỗ khoảng 12.500 đồng.
Để giữ lại khoảng 10.000 đồng tiền lãi, với các giả định nói trên, giá bán phải tăng lên khoảng 135.000 đồng.
Đây chỉ là tình huống minh họa vì mức hoa hồng, quảng cáo, ưu đãi và phương pháp tính phí khác nhau giữa từng sản phẩm. Dù vậy, phép tính cho thấy chỉ cần nhiều khoản chi cùng xuất hiện, khoảng cách giữa giá nhập và giá bán sẽ nhanh chóng bị thu hẹp.
Giá tăng, người mua cần so sánh nhiều kênh
Dữ liệu thị trường đã phản ánh phần nào sự thay đổi. Theo Metric sáu tháng đầu năm 2026, doanh số trên bốn sàn Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt 291.600 tỷ đồng, tăng 44,11% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, sản lượng hàng hóa chỉ tăng 13,67%, đạt hơn 2,18 tỷ sản phẩm.
Từ hai chỉ số này có thể thấy giá trị bình quân trên mỗi sản phẩm bán ra tăng nhanh hơn số lượng hàng hóa. Mức tăng này không đồng nghĩa tất cả sản phẩm đều tăng giá, bởi còn chịu ảnh hưởng từ việc người mua chuyển sang hàng chính hãng, sản phẩm chất lượng cao và những phân khúc có giá trị lớn hơn. Tuy nhiên, chi phí bán hàng gia tăng là một trong những yếu tố góp phần làm thay đổi mặt bằng giá.
Cũng theo Metric, nhóm sản phẩm giá dưới 100.000 đồng và từ 100.000-200.000 đồng đều giảm tỷ trọng doanh số. Ngược lại, các mặt hàng giá trên 1 triệu đồng tăng thị phần.
Xu hướng này cho thấy những món hàng giá rẻ, vốn từng là lợi thế nổi bật của thương mại điện tử, đang chịu sức ép khi các khoản phí cố định và chi phí vận hành ngày càng lớn.
Thực tế, phí nền tảng không phải nguyên nhân duy nhất. Giá nguyên liệu, nhân công, bao bì, vận tải và kho bãi cũng tác động đến giá bán. Việc các sàn giảm trợ giá, thu hẹp mã miễn phí vận chuyển hoặc thay đổi điều kiện khuyến mại càng khiến khoảng cách giữa mua online và mua tại cửa hàng không còn rõ rệt như trước.
Vấn đề đã thu hút sự chú ý của cơ quan quản lý. Tháng 5/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia làm việc với các nền tảng và người bán sau khi xuất hiện phản ánh về chính sách phí mới.
Đáng chú ý, Shopee từng dự kiến triển khai chương trình duy trì hiển thị bằng cách trích tối thiểu 1% doanh thu đơn hàng thành công. Sau quá trình rà soát, doanh nghiệp đã đề xuất hoãn triển khai. Điều này cần được phân biệt với các khoản phí hiện hành: chính sách duy trì hiển thị nói trên đã được thông báo hoãn, không thể tính như khoản phí đang áp dụng đại trà.
Với người tiêu dùng, cách mua sắm phù hợp hiện nay là đối chiếu giá cuối cùng sau khi cộng phí vận chuyển, áp mã giảm giá và kiểm tra điều kiện đổi trả. Cùng một sản phẩm, giá trên sàn chưa chắc thấp hơn website chính hãng, nhà thuốc, siêu thị hoặc cửa hàng gần nhà.
Đối với mặt hàng giá thấp, mua gộp nhiều sản phẩm có thể giảm chi phí trên mỗi đơn vị. Tuy nhiên, người mua cũng cần tránh đặt thêm những món không thật sự cần thiết chỉ để đạt ngưỡng miễn phí giao hàng.
Khi thương mại điện tử chuyển sang giai đoạn vận hành thực chất hơn, chi phí không biến mất mà được phân bổ giữa nền tảng, người bán và khách hàng. Câu hỏi vì thế không chỉ là sàn thu bao nhiêu, mà còn là cuối cùng ai đang trả phần lớn khoản chênh lệch đó.