Bình luận: Đằng sau cuộc chiến ở Kyrgyzstan

(VOH) - Tình hình chính trị xã hội bất ổn hiện nay ở nước cộng hòa Trung Á Kyrgyzstan đang thu hút sự chú ý quan tâm đặc biệt của quốc tế. Quan tâm vì đây có thể là sự khởi đầu cho cuộc “cách mạng nhung” tại nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ- Ở vùng nghèo đói và bất ổn như kyrgyzstan, có thể tiến hành bạo lực như ở Ucraina hay Gruzia- Dù điều gì xẩy ra, kết quả sẽ rất quan trọng vì Kyrgyzstan gần với Afgahnistan- một đất nước có bề dầy lịch sử xung đột giữa các sắc tộc trên tuyến đường buôn lậu ma túy lớn nhất thế giới.
 

Kyrgyzstan - một đất nước có bề dầy lịch sử xung đột giữa các sắc tộc trên tuyến đường buôn lậu ma túy lớn nhất thế giới. Ảnh: Ria Novosti

Ai đứng đằng sau  cuộc bạo loạn dẫn đến cuộc lật đỗ quân sự ở Kyrgyzstan ? Theo  báo “The Time” của Anh, chính là Maksim Bakiyev- con trai của Tổng thống bị lật đổ Kumanbek- Bakiyev đã xin tị nạn chính trị tại Anh. Chính phủ lâm thời Kyrgyzstan đe dọa sẽ đóng cửa căn cứ quân sự của Mỹ tại  Mamas- để phục vụ hậu cần cho cuộc chiến ở Afgahnistan- nếu Anh từ chối trao trả Maksim Bakiyev- Người ta đang hoài nghi về khả năng nước Anh đồng ý trao trả Maksim Bakiyev về cho kyrgyzstan- vì 2 nước không có hiệp ước nào về dẫn độ- Chính phủ lâm thời kyrgyzstan nghi ngờ chính Maxim Bakiyev là người tổ chức các cuộc bạo động ở 2 tỉnh Osh và Jalal Abab- cuộc bạo động đã cướp đi sinh mạng của hơn 200 người dân- cũng có tin số  người chết đã lên đến trên 2.100 người và hàng ngàn người bị thương. Một câu hỏi được đặt ra: là có phải cuộc bạo loạn ở Kyrgyzstan xuất phát từ xung đột chủng tộc hay không ? Bản thân người trong cuộc cũng như các nhà quan sát quốc tế đều phủ nhận khả năng nầy ? vì người Kyrgyzstan và người Uzbekistan sống bao đời nay trên đất Kyrgyzstan rất hòa bình, kết hôn với nhau và xây dựng cuộc sống yên ổn hàng trăm năm nay. Trong đội hình những người biểu tình bạo loạn, người Kyrgyzstan và Uzbekstan cùng sát cánh nhau đấu tranh đòi Tổng thống Kumanbek- Bakiyev từ chức- Cuối cùng nhiều nhà quan sát quốc tế cho rằng  sau thất bại cách mạng Cam ở Ucraina củng như ở Gruzia phương tây đang kích cuộc cách mạng ở quốc gia Trung Á nghèo khó nầy- Người ta có thể rút ra vài kết luận từ quan điểm của phương Tây tại Kyrgyzstan: Các cuộc biểu tình chỉ giới hạn 1 điểm duy nhất- đòi Bakiyev từ chức- Tiếp tục  tìm câu trả lời tại sao phương Tây ép ông Bakiyev vì bản thân ông Bakiyev luôn giữ được cân bằng trong chính sách đối ngoại của ông ta- ông ta tin rằng Kyrgyzstan là địa điểm hợp tác và hội tụ lợi ích của Nga và Mỹ”.

Trước tình hình phức tạp, đặc biệt là  sau cuộc bạo loạn ở 2 tỉnh Osh và Jalal Abad, chính phủ lâm thời Kyrgyzstan đã buộc phải yêu cầu cứu trợ từ nước ngoài đặc biệt Nga- Nhưng mới đây nhất- ngày 22/6 Nga tuyên bố họ để Kyrgyzstan tự giải quyết vấn đề nội bộ của mình. Một số nước châu Âu đã gởi cứu trợ đến Kyrgyzstan. Nga từng gởi quân đội đến nước nầy, nhưng chỉ để bảo vệ căn cứ quân sự và công dân Nga tại đây. Theo ngoại trưởng Nga Sergei Larov thì chính quyền lâm thời Kyrgyzstan phải kiểm soát được sự giúp đỡ từ bên ngoài, bao gồm hoạt động cung cấp trang thiết bị kỹ thuật quân sự, vật chất nhằm phục hồi lại trật tự luật pháp- Một trong các biện pháp cần thiết và quan trọng để ổn định đất nước- Đó là tổ chức trưng cầu dân ý hợp pháp và minh bạch. Xem ra tình hình ở Kyrgyzstan còn diễn biến phức tạp- chưa biết mèo nào cắn mưỡu nào .

Hữu Quan