Tin tứcBình luận: Để các tập đoàn – tổng công ty nhà nước hoạt động hiệu quả hơn
(VOH) - Trong kinh tế thị trường định hướng XHCN, các ngành kinh tế trọng điểm phải ở trong tay Nhà nước, do Nhà nước điều hành để phục vụ mục tiêu an sinh xã hội, an ninh quốc phòng. Chúng ta thử xem xét qua 2 năm: 2008 chống lạm phát; 2009 chống suy giảm kinh tế, nếu không có các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước điều hành thì tình hình kinh tế nước ta sẽ như thế nào? Cụ thể, tập đoàn điện lực Việt Nam không chỉ không được tăng giá bán điện theo lộ trình mà còn phải đầu tư theo nhiệm vụ Chính phủ giao, kéo điện lên miền núi, ra đảo. Riêng việc đầu tư ra các huyện đảo, bình quân mỗi năm Tập đoàn điện lực Viện Nam lỗ 100 tỷ đồng /năm. Ngành than phải bán dưới giá thành cho 4 ngành tiêu thụ lớn là điện, phân bón, giấy, xi măng. Hai tổng công ty lương thực mua trữ lúa gạo giữ giá lúa cho nông dân, nhà nước phải hỗ trợ lãi suất.Tổng công ty xăng dầu phải bán lỗ trong 2 năm : 2007-2008. Đã kinh doanh theo chỉ đạo của Chính phủ, biết trước là lỗ mà đòi hỏi các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước hoạt động có hiệu quả là điều không tưởng, là duy ý chí.Cái khó hiện nay là không thể tách bạch được hoạt động kinh doanh bình thường với nhiệm vụ chính trị - xã hội khác của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước.Nói như thế không có nghĩa là chúng ta chấp nhận việc làm ăn bê bối, rút ruột vốn Nhà nước, sản xuất kinh doanh không hiệu quả của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước. Nhiều người ví tập đoàn, tổng công ty Nhà nước hiện nay là những người khổng lồ hoặc những cỗ máy khổng lồ mà khi chế tạo ra xong không thể kiểm soát, quản lý được nó. Quả đúng như vậy, theo báo cáo giám sát của Ủy ban thường vụ Quốc hội, kết quả kinh doanh tính theo tỷ suất lợi nhuận trên vốn của tập đoàn, tổng công ty Nhà nước năm 2008, chỉ có 35/91 đơn vị đạt lợi nhuận trên 15%.Xét trên góc độ Nhà nước ưu tiên đầu tư cho các tập đoàn, tổng công ty này, ưu thế sản xuất kinh doanh cạnh tranh không có doanh nghiệp nào có được, mà lợi nhuận chỉ đạt 15% là chưa tương xứng, chỉ tương đương với lãi suất Ngân hàng hoặc trượt gía hàng năm mà thôi. Chỉ cần đem vốn, đất đai nhà xưởng Nhà nước cấp cho các tập đoàn, tổng công ty gởi Ngân hàng, số tiền lãi cũng đạt trên 15%/năm. Nhà nước đầu tư cho các tập đoàn, tổng công ty chiếm 1/3 tổng vốn đầu tư vào xã hội nhưng chỉ sử dụng có 9 % tổng lao động toàn xã hội.Vấn đề đặt ra là các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước nắm các ngành kinh tế trọng điểm là đúng, nhưng con người điều hành các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước làm sao cho hiệu quả thì Chính phủ, Quốc hội cần xem xét lại. Chỉ đơn giản việc sử dụng vốn bổ sung cho các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước 2 năm qua chủ yếu được đầu tư vào chứng khoán, bất động sản, chỉ một phần nhỏ đầu tư vào chuyên ngành của mình. Rõ ràng, cả Hội đồng quản trị, Ban Tổng giám đốc các tập đoàn, tổng công ty Nhà Nước này chưa hoàn thành nhiệm vụ, năng lực điều hành ngành kinh tế trọng điểm chưa tương ứng với yêu cầu mà Đảng và Chính phủ tin tưởng giao cho. Đã đến lúc xem lại chính sách hình thành các tập đoàn, tổng công ty đa ngành, đa sở hữu. Trên thế giới, các tập đoàn, tổng công ty kinh tế đã trải qua hàng trăm năm tích lũy tài chính, kinh nghiệm, nhân lực mới đủ sức vươn ra đa ngành. Nền kinh tế chúng ta còn non trẻ, sự tích lũy nói chung còn ở mức thấp, nếu đầu tư đa ngành nghề ma không hiệu quả đồng nghĩa với tự làm yếu kém mình. Các tập đoàn mạnh trên thế giới như Boeing, Siemens, Microsoft …. Họ có năng lực lớn, vốn lớn nhưng họ chỉ đầu tư chuyên ngành. Nhà nước cần phải có quy định cụ thể: đơn vị nào được phép đầu tư ra ngoài ngành, đầu tư trong trường hợp nào, điều kiện nào, trách nhiệm của tập đoàn, tổng công ty ra sao ? Phải có quy định thì mới xử lý được.
Hiệu quả hoạt động của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước đang thu hút sự quan tâm của dư luận.Phải chấn chỉnh, uốn nắn hoạt động của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước sao cho có hiệu quả.Cần đổi mới nhiều khâu, nhiều lĩnh vực trong điều hành các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước.Đặc biệt là khâu nhân sự lãnh đạo vì đây là đối tượng thay mặt Nhà nước quản lý, sử dụng nguồn vốn của Nhà nước. Sắp xếp cổ phần hóa công ty Nhà nước theo lộ trình: sau ngày 1/7/2010 các công ty có vốn của Nhà nước đều phải đăng ký tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp. Doanh nghiệp Nhà nước không còn tồn tại dưới hình thức công ty Nhà nước.Khi cổ phần hóa cần chú ý yếu tố cấu thành giá trị doanh nghiệp, gắn việc phát triển thị trường vốn trung và dài hạn, bảo đảm không để thất thoát vốn Nhà nước, bảo đảm doanh nghiệp nhà nước phát triển ổn định lâu dài.Cần xử lý dứt điểm số tập đoàn, tổng công ty không hiệu quả, thua lỗ lớn kéo dài không khắc phục được.Nếu cần cho phá sản và xác định trách nhiệm tập thể, cá nhân để xử lý theo pháp luật.Hoạt động sản xuất kinh doanh của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước phải có cơ chế công khai hóa, minh bạch hóa tạo điều kiện cho nhân dân giám sát dễ dàng.Đây là động lực thúc đẩy hoạt động các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước trong sáng hơn, hiệu quả hơn, mạnh mẽ hơn./.
Hữu Quan