Bình luận: Vi phạm nghiêm trọng môi trường chính là tội ác

(VOH) - Công ty cổ phần Thuộc da Hào Dương vừa bị cơ quan chức năng phát hiện xả thải gây ô nhiễm môi trường, một lần nữa gây bức xúc trong xã hội về một hành vi xem thường pháp luật, bất chấp những tác hại khôn lường đối với môi trường và cuộc sống người dân. Trong xã hội văn minh, người ta xem hành vi cố tình gây ô nhiễm, hủy hoại môi trường sống cũng là tội ác. Vì tương lai của đất nước, vì sự an toàn của cuộc sống người dân, đã đến lúc chúng ta phải nghiêm khắc hơn nữa với những hành vi vi phạm pháp luật về môi trường, không thể để những cá nhân, doanh nghiệp vì lợi nhuận mà bất chấp tất cả.

Công ty cổ phần thuộc da Hào Dương thuộc khu Công nghiệp Hiệp Phước, huyện Nhà Bè với 10 lần vi phạm về môi trường nhưng vẫn chưa bị đình chỉ hoặc nhận một hình phạt thích đáng. (ảnh: dân trí)

Sau vụ án Vedan bức tử sông Thị Vải năm 2008 thì mới đây, việc xử lý vi phạm về môi trường đối với Công ty cổ phần thuộc da Hào Dương thuộc khu Công nghiệp Hiệp Phước, huyện Nhà Bè đang được dư luận quan tâm. Sau 10 năm ra đời, Hào Dương đã 9 lần bị xử phạt vì gây ô nhiễm môi trường với các lỗi không thay đổi như: không đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải chung của KCN, xả chất thải trực tiếp ra môi trường không qua xử lý với số lượng lớn, các chỉ tiêu nước thải, khí thải đều vượt mức cho phép hàng chục lần... Gần đây nhất là rạng sáng 24.10.2013, công ty này lại thêm một lần bị bắt quả tang xả chất thải khối lượng lớn, không đạt tiêu chuẩn an toàn ra môi trường. Đây là lần vi phạm thứ 10 của Hào Dương sau 9 lần bị phạt. Mức độ chây ỳ, bất chấp và có phần thách thức công luận của Hào Dương khiến một câu hỏi lớn được đặt ra: luật pháp ở đâu mà để Hào Dương lộng hành đến vậy, có hay không một “đảm bảo” nào đó cho việc công ty này liên tiếp phạm luật?

Những tưởng với ngần ấy lần vi phạm thì Hào Dương phải bị đình chỉ hoặc nhận một hình phạt thích đáng hơn, nhưng bất ngờ là mới đây, trong cuộc họp ngày 01/11 của các ngành chức năng thành phố, thì Hào Dương được gia hạn thêm 6 tháng nữa để hoàn chỉnh hệ thống xử lý nước thải. Mà đâu chỉ có Hào Dương, những vụ vi phạm môi trường “đình đám” khác cũng cho thấy sự lúng túng của luật pháp. Trong vụ Vedan, dư luận xôn xao cả mấy tháng trời, cuối cùng cũng chỉ áp dụng biện pháp xử lý hành chính cùng với mức đền bù thiệt hại gọi là cho có. Thống kê của Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường cũng cho thấy: mỗi năm trên cả nước phát hiện trên 5.000 vụ vi phạm pháp luật về môi trường. Tuy nhiên việc xử lý hình sự lại rất khiêm tốn, chỉ từ vài chục đến hơn 100 trường hợp. Một nguyên nhân quan trọng là do các quy định của pháp luật chưa chặt chẽ. Cụ thể là Bộ luật hình sự sửa đổi có hiệu lực từ 01/01/2010 quy định 11 tội danh về tội phạm môi trường, nhưng lại chẳng thấy văn bản dưới luật nào hướng dẫn mức độ vi phạm của doanh nghiệp đối với môi trường thế nào là “gây hậu quả nghiêm trọng”, “ rất nghiêm trọng” hay “gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng” để mà xử lý. Còn nói về biện pháp hành chính, mức phạt cao nhất đối với lĩnh vực môi trường hiện nay cũng chỉ là 500 triệu đồng. Với mức phạt này, có những doanh nghiệp chấp nhận thà đóng phạt còn hơn đầu tư tiền của vào xây dựng hệ thống xử lý nước thải vốn phải tốn kém hơn nhiều lần. Và trên thực tế, đã có mấy trường hợp chịu mức phạt cỡ này!

Chất thải chưa qua xử lý được xả ra sông Đồng Điền (ảnh: dân trí)

Việc phát hiện được hành vi xả thải trực tiếp ra môi trường để bắt quả tang là không hề dễ dàng. Muốn có bằng chứng, lực lượng Cảnh sát môi trường phải hóa thân, đeo bám hàng tháng trời và phải đương đầu với đủ các chiêu trò đối phó tinh vi của doanh nghiệp như lợi dụng đêm tối, trời mưa, triều cường để xả thải ra sông. Trong khi đó việc xử lý lại nhẹ hều khiến những doanh nghiệp làm ăn cẩu thả không ngại đầu độc môi trường vì lợi ích kinh tế trước mắt. Ở hầu hết các nước phát triển trên thế giới, bảo vệ môi trường là yếu tố tiên quyết đối với sự tồn tại của một doanh nghiệp. Còn ở ta, những vi phạm về môi trường chưa được xử lý đến nơi đến chốn khiến các vi phạm về môi trường ngày càng phổ biến và mức độ ngày càng trầm trọng hơn. Đáng báo động là hiện nay VN đang nằm trong danh sách 10 nước có không khí ô nhiễm nhất thế giới.

Trở lại vụ án của Hào Dương, từ năm 2007 đến nay, công ty này gây ô nhiễm nặng nề môi trường sống của hàng ngàn hộ dân ở hai xã Long Thới và Hiệp Phước huyện Nhà Bè. Nguy cơ khiến sông Đồng Điền trở thành dòng sông chết cũng đã được cảnh báo. Với tội phạm hình sự, chỉ tái phạm 1 lần đã là tình tiết tăng nặng, Hào Dương tái phạm đến lần thứ 10, song lại tiếp tục được dung thứ, thì hẳn là dư luận sẽ khó mà đồng tình với hướng xử lý này. Xét ở khía cạnh hậu quả, thì tội phạm môi trường là hành vi đặc biệt nghiêm trọng do việc cố tình đầu độc con người và hủy diệt môi trường sống. Nói một cách khác thì vi phạm nghiêm trọng môi trường cũng chính là tội ác.

Kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa 13 đang diễn ra sôi nổi và một trong những nội dung được bàn thảo kỳ này là Luật bảo vệ môi trường sửa đổi. Phải quyết liệt ngay với các hành vi gây ô nhiễm môi trường từ nghị trường Quốc hội. Dù đã là muộn màng, nhưng việc xử lý hành vi hủy hoại môi trường cứ mãi làm theo kiểu “giơ cao đánh khẽ” thì e rằng các vi phạm có tính chất thách thức pháp luật sẽ còn tiếp tục diễn ra./.