Tin tức
Các tỉnh, thành phố có quyền quyết định mức phí bảo trì đường bộ tại địa phương (Ảnh: Báo Gia Lai)
Thu hay không thu hiện vẫn chưa có quyết định cuối cùng, khi mà mới đây tại nghị trường Quốc hội, trong phiên thảo luận về dự án Luật phí, lệ phí, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm – Chủ tịch HĐND TPHCM đã kiến nghị Quốc hội bỏ thu phí sử dụng đường bộ đối với xe máy vì nó không hợp lý, có những phức tạp, số thu không nhiều...
Trao đổi bên hành lang Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Đinh La Thăng lại cho rằng, thu phí xe máy là thuộc trách nhiệm của HĐND tỉnh, thành phố, không thuộc trách nhiệm của Trung ương. Hơn nữa, trong Thông tư 133 hướng dẫn thu phí, Bộ Tài chính quy định chỉ thu mức tối đa, không quy định mức tối thiểu, tùy thuộc vào điều kiện từng địa phương thì HĐND tỉnh quyết định có thu hay không.
Tức là, HĐND có quyền thu phí này từ 0 đồng tới mức cao nhất là 150.000 đồng/xe/tuỳ từng loại phân khối xe. Và cùng lúc, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm khẳng định TPHCM sẽ áp dụng mức thu thấp nhất bằng 0 đồng. Mới đây, TP.Đà Nẵng cũng có ý định thu 0 đồng từ năm 2016 để đảm bảo công bằng với trường hợp đã thu 100.000 đồng trong năm nay.
Việc lãnh đạo TP chia sẻ với những khó khăn của người dân khi cùng lúc phải chịu quá nhiều loại phí là điều rất đáng trân trọng. Nếu thành phố quy định mức phí 0 đồng, chắc chắn, quyết định này sẽ nhận được sự ủng hộ của phần lớn người dân TP, bởi đây là quyết định có lợi cho dân.
Vậy nhưng, nhiều người lại tỏ ra băn khoăn liệu thu ở mức 0 đồng khác gì so với không thu phí hoàn toàn? Vì nhìn ở góc độ pháp luật thì việc thu phí là triển khai từ luật và nghị định cùng các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính, nên việc thu phí được xem là bắt buộc. Nếu TP vẫn chấp hành thực hiện theo quy định nhà nước nhưng thu ở mức “0 đồng” thì điều gì sẽ xảy ra?
Về mặt luật pháp, việc không thu phí hoàn toàn khác biệt với việc vẫn phải thu phí nhưng ở mức 0 đồng. Vì khi quyết định không thu phí thì tổ chức, cá nhân liên quan sẽ không có nghĩa vụ kê khai, nộp phí… nói chung là không cần phải sử dụng đến bộ máy hành thu.
Nhưng nếu trường hợp phải thu với mức 0 đồng thì về nguyên tắc vẫn phải thực hiện các thủ tục liên quan như: kê khai, nộp phí. Khi đó sẽ phát sinh chi phí cho công tác này mà lại không có nguồn thu, không lẽ lúc ấy lại phải lấy ngân sách trả lương cho cơ quan thu phí? Việc thu mà lại không có nguồn thu thì có vẻ như không hợp lý và đi ngược với mục đích đã được luật định “mức thu phí nhằm mục đích bù đắp chi phí”.
Thêm nữa, quy định đưa ra mà không xác định mức thu tối thiểu thì các địa phương có quyền thu phí với mức bằng 0 hoặc sẽ dẫn đến trường hợp mỗi nơi làm một kiểu, các địa phương sẽ rơi vào cảnh lúng túng, không biết quy định mức phí bao nhiêu là hợp lý và không có sự thống nhất thực hiện theo luật định. Nếu không muốn nói là thiếu công bằng cho người dân.
Luật và các văn bản dưới luật khi ban hành cần phải có sự thống nhất, rõ ràng để việc thực thi được hiệu quả và lâu dài. Không thể có chuyện quy định ban hành ra nhưng các cơ quan thực thi bối rối khi thực hiện, làm kiểu nào cũng được, thì e rằng luật đã không thể đi vào cuộc sống.
Nếu kiến nghị của TPHCM được Quốc hội chấp thuận thì người dân rất hoan nghênh và ủng hộ. Còn trường hợp ngược lại, quy định vẫn phải thực thi thì TP cần phải cân nhắc thật kỹ mức thu và cách thu sao cho hợp lý và hiệu quả.
Có thể nói, quy định mức thu tối đa từ 100.000 đến 150.000 đồng cho 1 năm tùy từng loại phân khối xe thì vẫn có thể chấp nhận được, với điều kiện nguồn thu này phải được sử dụng đúng mục đích, công khai minh bạch và phải cho người dân thấy được hiệu quả của đồng tiền mà họ bỏ ra. Cụ thể là từ những loại phí đường bộ như thế này, hạ tầng giao thông phải được cải thiện rõ rệt và nhanh chóng.
Bên cạnh đó, theo Bộ trưởng Đinh La Thăng thì Hội đồng nhân dân các địa phương có quyền quyết định mức thu tùy theo điều kiện cụ thể. Như vậy, rõ ràng là cơ quan này hoàn toàn có thể chủ động, cân đối thu ở mức người dân có thể chấp nhận, vừa để có nguồn kinh phí bảo trì đường bộ cho chính địa phương mình, vừa đóng góp vào ngân sách nhà nước.