Vấn đề hôm nay: Doanh nghiệp cá tra cần có những đổi mới.

(VOH) - Trong khi lo đối phó với các vụ áp thuế chống bán phá giá ở Mỹ và Liên minh Châu Âu, nếu mức thuế dự kiến ban đầu 35% đánh vào sản phẩm cá tra Việt Nam nhập khẩu vào thị trường Brazil có hiệu lực, ngành cá tra Việt Nam càng thua thiệt nhiều hơn. Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, nông dân nuôi cá thua lỗ, bỏ hầm, treo ao đến 60% diện tích, làm sản lượng cá tra nguyên liệu sụt giảm, còn các nhà máy chạy 30-40% công suất thiết kế, các doanh nghiệp cạnh tranh nhau bán hạ gía... Điều này đòi hỏi phải có những đổi mới, nhất là ở phía doanh nghiệp cá tra.

Năm 2010, giá cá tra Việt Nam xuất khẩu sang nhiều thị trường liên tục giảm, trung bình giảm từ 2,28 USD/kg xuống còn 2,13 USD/kg, nhiều nơi giá dưới 2 USD/kg. Ngành nông nghiệp xác nhận, lợi nhuận của cả người nuôi và doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thấp, có một phần nguyên nhân là 200 đơn vị xuất khẩu trong nước cạnh tranh nhau tranh giành thị trường bằng cách tự hạ giá sản phẩm, làm ảnh hưởng chất lượng sản phẩm. Hầu hết các doanh nghiệp tự xây dựng thị trường, thương hiệu riêng, chưa quan tâm thương hiệu chung của cá tra Việt Nam... Đây là dấu hiệu cho thấy, các doanh nghiệp cá tra Việt Nam chưa vì quyền lợi quốc gia, vì quyền lợi ngành cá tra, ngoài miệng nói liên kết hợp tác với nhau để giữ giá xuất khẩu cá tra nhưng sau lưng lại cạnh tranh lẫn nhau.

Như vậy, không phải tự nhiên mà phía Brazil đòi tăng thuế với sản phẩm cá tra Việt Nam nhập vào thị trường này. Ngay từ giữa năm 2010, Thương vụ Việt Nam tại Brazil từng cảnh báo, Chính phủ bang Santa Catarina và Hiệp hội Thủy sản Santa Catarina của Brazil tỏ ra bất bình khi cá tra Việt Nam đang cạnh tranh gay gắt về giá và gây không ít khó khăn cho các doanh nghiệp và hộ nuôi cá rô phi sở tại. Hơn nữa, một số phương tiện truyền thông tại Brazil đã đăng tải các thông tin chưa đúng về cá tra Việt Nam, khiến các cơ quan quản lý tại Brazil vào cuộc, nhằm đối phó với cá tra Việt Nam. Hiện những dữ liệu chưa chính xác là cá tra nuôi trong môi trường không an toàn, cá tra bán trong các siêu thị lớn với giá rẻ hơn các loài cá thịt trắng của nước này… Trước thông tin này, Hội đồng Nghề cá và Nuôi trồng thủy sản quốc gia Brazil dự kiến sẽ cử một đoàn thanh tra sang Việt Nam để kiểm tra an toàn vệ sinh thủy sản từ vùng nuôi tới nhà máy chế biến, đồng thời xem xét đưa cá tra vào danh sách đặc biệt của Hội đồng Thương mại Brazil. Đây là cơ hội để các cơ quan chức năng ngành nông nghiệp chủ động phối hợp với phía đối tác để họ hiểu việc nuôi, chế biến cá tra ở Việt Nam đã có nhiều thay đổi, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.v.v. theo các tiêu chuẩn Global Gap để đối tác yên tâm về sản phẩm cá tra Việt Nam. Bên cạnh đó, để hoạt động xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Brazil thuận lợi hơn, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam nên duy trì việc không bán hàng dưới 100% khối lượng tịnh và tuyệt đối không bán sản phẩm thiếu khối lượng tịnh để hạ giá. Như vậy, Chính phủ bang Santa Catarina và Hiệp hội Thủy sản Santa Catarina sẽ không có bằng chứng để khiếu nại doanh nghiệp Việt Nam bán phá giá thị trường.

Năm 2010, xuất khẩu cá tra đạt kim ngạch hơn 1 tỷ USD nhưng doanh nghiệp và người nuôi ngành cá tra không hài lòng. Năm 2011, ngành cá tra phải nâng cao hiệu quả sản xuất và chế biến cá tra bằng cách nâng cao chất lượng, không chạy theo số lượng. Bên cạnh đó, các cơ quan hữu quan cần hỗ trợ người nuôi cá tra thực hiện nuôi theo tiêu chuẩn Global GAP, tiêu chuẩn nông nghiệp sạch có giá trị toàn cầu và ủng hộ các doanh nghiệp xuất khẩu đồng thuận đề ra giá sàn khi xuất vào một số thị trường chính để bảo vệ uy tín sản phẩm, đảm bảo cho người nuôi cá tra cũng như doanh nghiệp có lợi nhuận cao. Có như vậy, việc sản xuất và xuất khẩu cá tra mới có thể phát triển bền vững.