Tin tứcBước sang năm 2014, ngày 9/1 mới đây, lại thêm một vụ gây rối trật tự chấn động cả nước xảy ra tại công trình xây dựng nhà máy Sam Sung ở Thái Nguyên. Từ mâu thuẫn nhỏ giữa một nhóm công nhân với vài nhân viên bảo vệ vì chuyện đem thức ăn vào công trường, đã nhanh chóng biến thành cuộc xô xát lớn giữa bảo vệ của công trường với hàng trăm công nhân tham gia. Hậu quả làm 13 người nhập viện, trong đó có 11 bảo vệ và 2 cán bộ công an khi vào can ngăn. Mấy chục chiếc xe máy và nơi ở của các nhân viên bảo vệ cũng bị công nhân đốt cháy tan tành.
 |
| Vụ gây rối trật tự chấn động cả nước xảy ra tại công trình xây dựng nhà máy Sam Sung ở Thái Nguyên. Ảnh: VNE |
Mới nghe qua, có vẻ như đám đông tham gia vào những vụ việc ấy là những người có cùng mâu thuẫn, hoặc lợi ích bản thân liên quan trực tiếp đến vụ việc xảy ra, nhưng thực tế không phải như vậy. Chưa hẳn những người trong cùng một làng tham gia “xử” một tên trộm chó là những người cùng căm phẫn cực độ khi con chó “cưng” trong nhà từng bị trộm lấy mất. Tương tự, những người cùng “hùa” nhau hôi của trong vụ lật xe bia ở Biên Hòa tất thảy đều xấu bụng, tham lam. Hay như trong vụ việc vừa xảy ra ở Thái Nguyên, chưa chắc hàng trăm công nhân lao vào cuộc ẩu đả đều có mâu thuẫn sâu sắc trước đó với cánh bảo vệ của công trường. Mà phía sau những vụ việc là một hiện tượng đáng báo động, đó là “tâm lý đám đông” của con người trước một hiện tượng, sự việc chưa rõ đầu đuôi diễn ra trước mắt.
Trong một con người luôn sẵn có hai phần thiện - ác, tốt - xấu, sáng- tối mà đôi lúc phần này lấn át hoặc che khuất phần kia... mà cũng thật khó để có thể mỗi người tự lý giải mình, khi đưa ra những quyết định trong từng thời khắc. Thấy một kẻ ăn xin đáng thương, một người giang tay giúp đỡ cũng có thể lôi kéo nhiều người khác cùng cho tiền. Thấy một điểm bán hàng đắt khách, có thể nhiều người khác cũng chen vào mua, mà phần lớn là vì tính hiếu kỳ hơn vì chất lượng của hàng hóa... hoặc bỗng dưng người ta tẩy chay hoặc xa lánh việc gì đó, ai đó mà chẳng mấy ai tường tận nguyên do… Đó là tâm lý đám đông rất thường thấy trong cuộc sống. Nhưng còn kiểu phản ứng tự phát để giải quyết bức xúc nhất thời mà bị ảnh hưởng dây chuyền bởi tâm lý đám đông, thì lại là điều đặc biệt nguy hiểm, có thể để lại hậu quả rất khó lường.
Chắc chắn khi số đông người cùng tham gia làm một việc xấu đều có chung suy nghĩ: việc mình làm, luật pháp khó mà xử được vì quá đông người, lấy ai làm chứng và đâu biết xử ai? Không hẳn họ toàn là người xấu khi tham gia vào vụ việc, nhưng rõ ràng, đó là những người thiếu bản lĩnh, dễ bị cuốn theo hoàn cảnh. Đứng trước một việc biết là chẳng đẹp đẽ, hay ho gì, nhưng vì tâm lý "tát nước theo mưa" mà người ta không ngại dự phần vào. Cái xấu của con người là ở chỗ đó. Cái xấu một khi cộng hưởng và lây lan, thì đó là một hiểm họa, có thể biến tướng thành những vụ việc phức tạp hơn, đe dọa đến an nguy của cộng đồng. Đơn cử, trước vụ việc ở Thái Nguyên ít hôm là vụ ở Khánh Hòa, hàng ngàn người xuống đường để phản đối việc một thiếu niên bị tử vong và nghi là do bị công an xã đánh; Rồi ở Cà Mau thì hàng trăm người dân tụ tập để yêu cầu làm rõ trách nhiệm cơ quan nào đã gây ra cái chết của một phụ nữ, khi nạn nhân vô tình bị điện giật chết bên đường... Những vụ việc tiêu cực mang tâm lý đám đông như vậy, ít nhiều cũng đã bộc lộ sự yếu kém của công tác hòa giải ở cơ sở. Và nếu như không được giải quyết một cách rốt ráo, thì đó còn là biểu hiện của sự bất lực và thụ động của ngành chức năng, của các cơ quan hành pháp, dẫn đến hệ lụy là những vụ việc tương tự sẽ ngày càng nhiều hơn, mang tính chất phức tạp hơn.
Đất nước ta đang trong những ngày đầu tiên thực thi Hiến pháp mới, trong đó, quyền con người được đề cao. Khi tính dân chủ càng được mở rộng thì mỗi người càng phải biết tự chịu trách nhiệm về hành vi của chính mình, không thể vi phạm pháp luật chỉ vì hùa theo đám đông một cách thiếu bản lĩnh và suy nghĩ. Đối với chính quyền ở cơ sở, cần phải quan tâm giải quyết những mâu thuẫn ngay khi vừa mới phát sinh, không để những mâu thuẫn nhỏ diễn biến thành vụ việc lớn, làm phức tạp thêm tình hình trật tự xã hội. Và đối với mỗi người dân, cũng cần phải cảnh giác với… chính bản thân mình, phải biết từ bỏ tính hiếu kỳ, dao động và dễ bị tâm lý đám đông lôi kéo trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Đó là cách chủ động kiềm hãm "phần chưa tốt" trong mỗi con người. Hãy để "phần tốt" và mảng sáng chiếm ưu thế. Tâm lý đám đông, nếu được cộng hưởng từ những hành vi tốt, thì xã hội sẽ tốt đẹp hơn bội phần. Tin là như vậy./.