Tin tứcNgày 31/10, Financial Times dẫn nhiều nguồn tin cho biết Mỹ đã hủy cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin, dự kiến tổ chức tại Budapest, sau khi Moskva gửi bản ghi nhớ tái khẳng định các yêu cầu cứng rắn liên quan đến Ukraine.
Trước đó, đầu tháng 10, hai nhà lãnh đạo đã thống nhất qua điện thoại về việc gặp nhau tại thủ đô Hungary để bàn cách chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn ba năm rưỡi tại Ukraine. Tuy nhiên, vài ngày sau cuộc trao đổi, Bộ Ngoại giao Nga chuyển cho Washington một văn bản nêu rõ các điều kiện mà ông Putin gọi là “nguyên nhân gốc rễ” của xung đột. Trong đó có các yêu cầu Ukraine phải nhượng một phần lãnh thổ, cắt giảm mạnh lực lượng vũ trang và cam kết không gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Sau khi nhận bản ghi nhớ này, Washington quyết định hủy thượng đỉnh. Quyết định được đưa ra sau cuộc điện đàm giữa Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio.
Theo nguồn tin ngoại giao, ông Rubio đã báo cáo với Tổng thống Trump rằng phía Nga “không thể hiện thiện chí đàm phán”, khiến nhà lãnh đạo Mỹ “không hài lòng với lập trường của họ”.
Động thái này được xem là sự thay đổi đột ngột trong chính sách của Mỹ, chỉ chưa đầy một tuần sau khi ông Trump tỏ dấu hiệu muốn giảm căng thẳng với Nga, bao gồm việc rút lại kế hoạch cung cấp tên lửa hành trình Tomahawk cho Ukraine.
Nhiều quan chức Mỹ cho rằng triển vọng đạt được tiến triển trong đàm phán là rất thấp nếu Moskva không thay đổi quan điểm. Họ viện dẫn cuộc gặp ngắn giữa hai ngoại trưởng tại New York hồi tháng 9, nơi ông Lavrov tiếp tục lặp lại các cáo buộc vô căn cứ rằng “Ukraine bị phátxít chi phối”.
Một cố vấn cấp cao của Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump vẫn để ngỏ khả năng gặp lại lãnh đạo Nga “khi nào và ở đâu ông thấy có thể đạt được kết quả”. Tuy nhiên, sự thất vọng của ông Trump đã tăng lên sau cuộc điện đàm ngày 16/10, khi ông Putin nói về “những thắng lợi trên chiến trường” của quân đội Nga gần Kupiansk và sông Oskil ở miền Đông Ukraine.
Một ngày sau cuộc điện đàm, trong buổi tiếp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Nhà Trắng, ông Trump được cho là đã thể hiện sự bực bội, thậm chí ném bản đồ Ukraine xuống bàn, nói rằng ông “phát ngán vì chúng”.
Trong những ngày gần đây, lực lượng Nga đã tiến sâu vào khu vực Kupiansk, trong khi ông Zelensky thừa nhận tình hình “vẫn khó khăn” nhưng khẳng định quân đội Ukraine “đang giành lại nhiều khu vực kiểm soát hơn”.
Sau khi quyết định hủy hội nghị tại Budapest, Washington tiếp tục gia tăng áp lực lên Moskva, áp đặt các lệnh trừng phạt mới đối với hai tập đoàn dầu mỏ lớn của Nga. Tổng thống Trump cũng công khai chỉ trích ông Putin về việc tiến hành thử nghiệm vũ khí hạt nhân thay vì tập trung cho đàm phán hòa bình.
Giới quan sát nhận định việc thượng đỉnh Mỹ - Nga bị hủy có thể khiến triển vọng đàm phán hòa bình cho Ukraine càng trở nên xa vời, trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
