Tin tứcSau một tháng xung đột với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt với một lựa chọn mang tính bước ngoặt, đó là chấp nhận một thỏa thuận có thể chưa hoàn hảo để tìm lối thoát, hoặc tiếp tục leo thang quân sự với nguy cơ bị cuốn vào một cuộc chiến kéo dài có thể định hình toàn bộ nhiệm kỳ của ông.
Trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh và tỷ lệ ủng hộ trong nước suy giảm, áp lực chính trị - kinh tế đối với Nhà Trắng đang gia tăng rõ rệt.
Dù các nỗ lực ngoại giao được thúc đẩy liên tục, Washington vẫn chưa thể kiểm soát một cuộc khủng hoảng Trung Đông đang lan rộng cả về không gian lẫn mức độ ảnh hưởng.
Chiến sự lan rộng và cú sốc năng lượng toàn cầu
Iran tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn khi duy trì sức ép lên các tuyến vận tải dầu khí chiến lược ở Vịnh Ba Tư, đồng thời tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Israel và các quốc gia lân cận.
Việc eo biển Hormuz - tuyến trung chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu - bị gián đoạn nghiêm trọng đã tạo ra cú sốc năng lượng lớn, khiến thị trường quốc tế rung lắc và làm gia tăng lo ngại về một cuộc khủng hoảng nguồn cung kéo dài.
Diễn biến này cho thấy Tehran đang tận dụng lợi thế địa chiến lược để tạo áp lực bất đối xứng, qua đó bù đắp phần nào sự chênh lệch về sức mạnh quân sự với Mỹ và các đồng minh.
Giới phân tích cho rằng câu hỏi cốt lõi hiện nay không chỉ nằm ở diễn biến chiến trường mà còn ở lựa chọn chiến lược của Washington.
Một mặt, Tổng thống Trump nhiều lần nhấn mạnh mong muốn tránh một “cuộc chiến bất tận” và tìm kiếm lối thoát thông qua đàm phán, thậm chí đặt ra khung thời gian 4-6 tuần cho chiến dịch nhằm trấn an dư luận.
Tuy nhiên, ngay trong nội bộ Nhà Trắng cũng có những đánh giá rằng mốc thời gian này thiếu tính chắc chắn và khó khả thi trong thực tế.
Mặt khác, Mỹ vẫn tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực, triển khai thêm binh sĩ và phát đi cảnh báo về khả năng mở rộng chiến dịch nếu Iran không nhượng bộ.
Cách tiếp cận "song hành giữa sức ép quân sự và mở cửa ngoại giao" phản ánh nỗ lực tạo đòn bẩy của Washington, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm trong một môi trường xung đột phức tạp.
Những kịch bản quân sự và rủi ro leo thang
Trong bối cảnh hiện nay, các chuyên gia cho rằng Mỹ có thể lựa chọn tiến hành một đợt không kích quy mô lớn cuối cùng nhằm làm suy yếu thêm năng lực quân sự và hạ tầng hạt nhân của Iran, sau đó tuyên bố hoàn thành mục tiêu chiến lược và rút lui.
Tuy nhiên, kịch bản này chỉ có thể tạo được hiệu ứng chính trị nếu đi kèm với việc khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, điều mà Tehran hiện vẫn từ chối.
Một khả năng khác, mang tính rủi ro cao hơn, là Washington cân nhắc các hành động quân sự trực tiếp hơn như kiểm soát các điểm chiến lược hoặc triển khai lực lượng trên bộ.
Dù vậy, bất kỳ sự hiện diện quân sự nào trên lãnh thổ Iran đều có thể kéo Mỹ vào một cuộc xung đột kéo dài, gợi lại những bài học tốn kém từ Iraq và Afghanistan, đồng thời vấp phải phản ứng tiêu cực từ cử tri trong nước và sự lo ngại từ các đồng minh khu vực.
Về mặt ngoại giao, các nỗ lực tìm kiếm giải pháp chính trị vẫn chưa mang lại đột phá. Đề xuất hòa bình 15 điểm của Mỹ, được chuyển qua các kênh trung gian, bị Iran đánh giá là thiếu thực tế khi bao gồm những yêu cầu khó chấp nhận như từ bỏ chương trình hạt nhân, hạn chế năng lực tên lửa, cắt đứt các lực lượng ủy nhiệm và trao quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược.
Mặc dù Tehran không hoàn toàn đóng cửa đối thoại, giới phân tích cho rằng nước này không có động lực cấp bách để đàm phán, khi chỉ cần duy trì khả năng chống chịu cũng đủ để tuyên bố thành công về mặt chính trị.
Quá trình ngoại giao càng trở nên phức tạp khi các nhân vật lãnh đạo bị loại bỏ trong các cuộc không kích được thay thế bằng những nhân tố cứng rắn hơn, trong khi mức độ tin cậy giữa các bên tiếp tục suy giảm sau các động thái quân sự diễn ra ngay trong thời gian đàm phán.
Trong khi đó, áp lực trong nước đối với chính quyền Trump đang gia tăng nhanh chóng. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy cuộc chiến không nhận được sự ủng hộ rộng rãi, đặc biệt khi giá nhiên liệu tăng cao và tác động tiêu cực đến nền kinh tế bắt đầu lan rộng.
Tỷ lệ ủng hộ của Tổng thống đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng, trong khi các nghị sĩ Cộng hòa cũng bày tỏ lo ngại về tác động của cuộc chiến đối với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.
Những chỉ trích về việc thiếu minh bạch trong chiến lược và mục tiêu quân sự càng làm nổi bật sự chia rẽ trong nội bộ chính trị Mỹ, qua đó đặt thêm áp lực lên Nhà Trắng trong việc sớm tìm ra một lối thoát khả thi.
“Sương mù chiến tranh”
Một đặc điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Washington là việc liên tục phát đi các tín hiệu trái chiều. Trong khi Tổng thống Trump nhiều lần trấn an thị trường rằng chiến sự sẽ sớm kết thúc, ông đồng thời không ngần ngại đưa ra các cảnh báo leo thang mạnh mẽ, khiến giá năng lượng biến động khó lường.
Quyết định tạm hoãn kế hoạch tấn công hệ thống điện của Iran và gia hạn thời gian cho ngoại giao được xem là nỗ lực nhằm hạ nhiệt thị trường, nhưng cũng phản ánh sự do dự trong chiến lược tổng thể.
Việc duy trì trạng thái “mập mờ chiến lược” có thể giúp Washington giữ thế chủ động trong ngắn hạn, song về dài hạn lại làm gia tăng nguy cơ hiểu nhầm và leo thang ngoài ý muốn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Sân bay Quốc tế Palm Beach, bang Florida, ngày 27/2/2026. Ảnh: REUTERS
Ở thời điểm hiện tại, cả hai hướng đi - tiếp tục leo thang hay tìm cách rút lui - đều tiềm ẩn những rủi ro lớn đối với Mỹ.
Leo thang có thể khiến Washington sa lầy trong một cuộc xung đột kéo dài với chi phí cao về quân sự và chính trị, trong khi rút lui sớm lại có nguy cơ bị nhìn nhận như một thất bại nếu các mục tiêu chiến lược, đặc biệt là đảm bảo an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz, chưa đạt được.
Trong bối cảnh đó, chính quyền Trump đang phải cân bằng giữa áp lực quốc tế, lợi ích chiến lược và tính toán chính trị trong nước. Kết cục của cuộc xung đột vì thế không chỉ định hình cục diện Trung Đông, mà còn trở thành phép thử quan trọng đối với vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ trong một trật tự quốc tế ngày càng bất ổn.