Theo thống kê của Hiệp Hội Chế Biến và Xuất Khẩu Thủy Sản Việt Nam, 3 tháng đầu năm 2010, tổng lượng cá tra xuất khẩu xấp xỉ 150 ngàn tấn thành phẩm, với giá trị khoảng 310 triệu đô la xuất khẩu. Trong đó, thị trường Châu Âu chiếm tỉ trọng lớn nhất với khoảng 38%, sau đó là thị trường Mỹ và các thị trường khác. Tuy nhiên, bước vào tháng 4, tình hình thị trường tiêu thụ cá bắt đầu có những dấu hiệu giảm sút giữa tỉ giá của đồng Euro so với đồng đô la Mỹ (do tỉ giá Euro giảm so với đồng đô la Mỹ); khiến việc mua bán giữa doanh nghiệp trong nước và công ty nước ngoài bị chậm lại, ảnh hưởng đến việc xuất khẩu cá.
Hiện nay, giá cá nguyên liệu dao động trong phạm vi chất lượng từ 15.300đ/kg – 16.000đ/kg. Thực tế, chỉ có khoảng 10% người nuôi bán được với giá 16.000/kg, còn lại trung bình chỉ bán được với giá 15.300đ/kg cho hợp đồng trả chậm sau 45 ngày bắt cá, riêng trường hợp nhận tiền trong vòng 1 tuần thì chỉ bán được 15.000đ/kg. Điều này chứng tỏ giá cá hiện nay sụt thê thảm, người nuôi phải lỗ từ 1500 – 2000đ/kg. Ông Nguyễn Ngọc Hải – Chủ nhiệm Hợp Tác Xã Thới An – Phường Thới An – Quận Ô Môn – Tp. Cần Thơ nói:
Anh Bảy Kịch – Nông dân nuôi cá tra tại xã An Nhơn – huyện Châu Phú – Đồng Tháp than thở:
Rõ ràng: “Lực bất tòng tâm” – công bỏ ra thì nhiều mà lãi thu về lại ít, dẫn đến rất nhiều hộ nông dân lo ngại chi phí đầu vào cao, quyết định không thả giống, không nuôi trong vụ này và bản thân các doanh nghiệp thì không thể đẩy giá bán, hoặc giá mua nguyên liệu lên. Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, điều này chỉ mang tính tạm thời, đột biến. Trước tình hình này, ông Trương Đình Hòe – Tổng thư ký Hiệp hội chế biến và xuất khẩu cá tra Việt Nam, cho biết:
Mặc dù Thủ tướng đã phê duyệt đề án phát triển sản xuất và tiêu thụ cá tra đến năm 2020. Tuy nhiên, muốn tổ chức tốt đề án này cần có tính chiến lược, nguồn hỗ trợ là nhà nước phải tiếp tục cho vay, với lãi suất ưu đãi và dễ tiếp cận. Về mặt thị trường, muốn tiêu thụ được phải có sự liên kết giữa doanh nghiệp chế biến cá và người nuôi. Doanh nghiệp cần hiểu rằng: Kinh doanh không chỉ là hiệu quả kinh tế mà còn là hiệu quả xã hội. Tức cần có cái tâm, phải quan tâm đời sống nông dân, xem nông dân là một đối tác, sống có tình có nghĩa và giúp đỡ họ.
Làm sao để nông dân tiêu thụ sản phẩm, ổn định nguồn cung, đáp ứng kịp thời nguồn cầu, phát triển thị trường cá tra Việt Nam ra thế giới là vấn đề mà các cấp, ban ngành liên quan cần có những giải pháp thiết thực và đồng bộ. Theo ông Nguyễn Minh Nhị - Nguyên chủ tịch UBND tỉnh An Giang, một trong những giải pháp đó là:
Cho đến thời điểm này, Thứ trưởng Bộ Nông Nghiệp và Phát triển Nông Thôn Lương Lê Phương dự đoán về thị trường xuất khẩu cá tra:
Hy vọng, với tất cả nỗ lực của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông Thôn, ngân hàng, nông dân và doanh nghiệp cùng bắt tay, đồng lòng hiệp sức chăn nuôi và tạo sản phẩm có chất lượng cao từ cá tra sẽ giúp cho việc xuất khẩu cá tra của Việt Nam trong những năm tới khả quan hơn, mang lại lợi nhuận cao cho ngành Thủy Sản Việt Nam và đời sống của người nuôi cá cũng được nâng lên.
Mai Hoa – Minh Phước
