Tin tứcSản phẩm làm ra là để xuất khẩu , chiếm tỷ trọng 10% trong giá trị xuất khẩu của cả nước, doanh thu hơn 60.000 tỷ đồng. Phần lớn các doanh nghiệp trong ngành tập trung nhiều ở khu vực phía Nam đó là TPHCM, Bình Dương, Đồng Nai...góp phần giải quyết việc làm cho khoảng 650.000 lao động.
 |
|
Hàng may mặc, da giày Việt Nam được thị trường Nga ưa chuộng. Ảnh: TPO |
Nhìn vào những con số này sẽ thấy sự phát triển của ngành da giày Việt Nam trong vài năm trở lại đây là khá ấn tượng. Tuy nhiên sự phát triển này hiện nay đang thiếu tính bền vững bởi còn rất nhiều nút thắt, đó là sự biến động về lao động, khả năng cạnh tranh yếu, đầu tư manh mún, tự phát, không theo quy hoạch, chưa chủ động nguồn nguyên phụ liệu và thiếu tính liên kết giữa các doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Đức Thuấn - Chủ tịch Hiệp hội da giày Việt Nam cho rằng, muốn ngành da giày Việt Nam phát triển bền vững phải đi từng bước, trước hết là từ phía các doanh nghiệp. Việc tạo dựng một thương hiệu cho giày da Việt Nam tại thị trường quốc tế là một điều ngoài tầm của doanh nghiệp vì chi phí lên đến hàng triệu USD. Do đó phải thực hiện theo lộ trình, trong đó phải bằng mọi giá tạo dựng thương hiệu ngay từ trong thị trường nội địa và giành lấy thị phần. Việc tập trung vào sản xuất hàng gia công xuất khẩu bấy lâu đã khiến các doanh nghiệp bỏ quên hẳn thị trường nội địa đầy tiềm năng, trong khi khoảng 800 doanh nghiệp trong ngành dư sức để làm được điều này. Ông Thuấn cho biết thêm:
Thực tế đã cho thấy, 55% thị phần tại thị trường nội địa đã bị các doanh nghiệp nước ngoài chiếm giữ. Theo đánh giá của Viện nghiên cứu da giày Việt Nam, hầu hết 3 phân khúc thị trường từ thấp , trung và cao thì giầy dép trong nước đều lép vế so với hàng ngoại nhập. Nguyên nhân của sự lép vế này thì có nhiều nhưng có một trong nguyên nhân đóng vai trò quan trọng là yếu kém về khâu thiết kế mẫu mã. Thật vậy, do tập trung làm hàng xuất khẩu theo mẫu mã thiết kế sẳn từ đối tác ở nước ngoài nên khi quay sang làm hàng phục vụ thị trường sân nhà đã bộc lộ lổ hỏng lớn về khâu thiết kế, mẫu mã đưa ra thị trường thường đơn điệu, chưa gây ấn tượng với người tiêu dùng. Thêm vào đó, phần lớn công nhân lao động trong ngành rất ít cơ hội để được đào tạo nâng cao tay nghề một cách chuyên nghiệp, bài bản, nên thua thiệt là điều dễ hiểu. Ông Ngô Đại Quang - Viện trưởng Viện nghiên cứu da giày Việt Nam cho rằng:
Thị trường xuất khẩu của da giày Việt Nam chủ yếu là EU, Nhật Bản và Mỹ. Tuy nhiên, ở những thị trường này hiện nay tiềm ẩn đầy những thử thách bởi nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật khắc khe. Vì vậy, để tăng trưởng xuất khẩu, giầy da Việt Nam chịu sức ép rất lớn về khả năng cạnh tranh. Trong những sản phẩm thuộc ngành hàng này thì chỉ có giày thể thao, giày nữ, giày vải là có khả năng cạnh tranh, số còn lại như sản phẩm túi, ví là mặt hàng cạnh tranh yếu. Sở dĩ yếu là do công nghệ sản xuất mà các doanh nghiệp đang áp dụng phần nhiều lạc hậu và chưa đáp ứng được yêu cầu chất lượng ngày càng cao của nhiều thị trường xuất khẩu, thậm chí là tại thị trường nội địa. Theo thống kê của Viện nghiên cứu da giày Việt Nam, thiết bị sản xuất giầy dép của các doanh nghiệp hiện nay được nhập khẩu từ Đài Loan, Hàn Quốc và Trung Quốc. Phần lớn trong số đó đã không còn phù hợp. Đây chính là mấu chốt làm suy giảm khả năng cạnh tranh. Nói thêm về vấn đề này, ông Đỗ Chí Thiện - Phó giám đốc công ty Giầy Phú Lâm nhìn nhận:
Còn theo ông Đỗ Văn Minh - Tổng giám đốc công ty dệt 19/5, đơn vị chuyên cung cấp vải phụ liệu cho ngành da giày thì cho rằng, công nghệ chính là vấn đề mấu chốt hiện nay mà nhiều doanh nghiệp phải quan tâm chuyển đổi để tạo hướng phát triển. Nếu thay đổi công nghệ phù hợp cũng sẽ làm giảm áp lực của việc thiếu hụt lao động phổ thông như hiện nay. Chỉ cần quan tâm đào tạo thợ bậc cao, có tay nghề và trình độ chuyên môn để tạo ra sản phẩm tầm cao hơn là chạy theo số lượng mà lợi nhuận thấp. Ông Minh khẳng định:
Trên thực tế, việc sản xuất nguyên phụ liệu cho ngành da giày trong nước chỉ đáp ứng rất ít nhu cầu của doanh nghiệp, tỷ lệ nội địa hóa chỉ chiếm khoảng 50%, 50% còn lại là phải nhập khẩu, từ da thuộc, da tổng hợp, vải, gót giày, phom giày, bao bì và phụ liệu khác. Và nguyên phụ liệu có khi chiếm đến 75% giá thành của sản phẩm. Vì vậy, việc phụ thuộc quá nhiều vào nguyên phụ liệu nhập khẩu sẽ ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Mặc khác, sự phụ thuộc này sẽ đưa đến sự phát triển thiếu tính vững chắc nếu thị trường cung cấp bị biến động. Do đó, cần phải quy hoạch phát triển nguồn nguyên phụ liệu cho ngành da giày Việt Nam. Theo ý kiến của ông Lê Hoàng Thọ - Phó giám đốc Sở công thương tỉnh Khánh Hòa thì nên quy hoạch mỗi tỉnh đều có cụm công nghiệp phục vụ ngành da giày. Ông Thọ nói:
Theo quy hoạch tổng thể phát triển ngành da-giầy Việt Nam đến năm 2020 thì kim ngạch xuất khẩu của ngành phải đạt khoảng 16,5 tỷ USD, tỷ lệ nội địa hóa là 80%. Như vậy, nghĩa là chỉ còn chưa đầy 10 năm nữa. So với thực tại, định hướng này sẽ khó thực hiện nếu như không kịp thời tháo gỡ những nút thắc trên.
Mỹ Trang