Doanh nghiệp chống tham nhũng

(VOH) - Các nghiên cứu gần đây cho thấy, phần nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đang phải trả các khoản phí không chính thức thì mới có thể nhanh chóng thông qua các vụ giao dịch, các yêu cầu cấp phép… và họ coi đây là một khoản chi phí không thể tránh khỏi trong hoạt động kinh doanh của mình. Chính vì vậy, ở nước ta doanh nghiệp được xem là bên “cung” của vấn nạn tham nhũng. Điều này hoàn toàn không phổ biến ở các nước phát triển và quốc tế ngày càng thừa nhận vai trò quan trọng của doanh nghiệp trong việc giải quyết vấn nạn tham nhũng.

Tiêu chí hoạt động của doanh nghiệp bao giờ cũng đưa lợi nhuận lên hàng đầu. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế khó khăn, hàng tồn kho nhiều, giá nguyên vật liệu tăng cao thì doanh nghiệp sẽ phải tìm mọi cách để giải quyết khó khăn, tìm kiếm lợi nhuận trong kinh doanh cho mình. Do đó, việc phải bỏ ra một ít chi phí cho các cán bộ, công chức nhằm tạo ra các mối quan hệ thuận lợi cho việc kinh doanh theo các doanh nghiệp là chuyện có thể chấp nhận.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Giám đốc Công ty Liên Việt Á cho rằng: "Đối với các doanh nghiệp có văn hóa của doanh nghiệp và đặc biệt là đạo đức của công chức thì một phần quà nhỏ, một số tiền nhỏ đối với các DN về phía chúng tôi thì chúng tôi nghĩ là một điều tốt đẹp, là văn hóa của người Việt đối với những công chức đã giúp mình, chứ còn những vấn đề lớn lao hơn như vấn đề trong các văn bản, nghị định thông tư của các Bộ ngành, mang lại lợi ích nhóm cho một số DN, để DN bắt tay với các bộ ngành trong việc hướng dẫn các nghị định thông tư thì đó mới là tham nhũng".

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp nhận thức được cần phải minh bạch trong hoạt động kinh doanh trên thương trường, nhiều doanh nghiệp đã chủ động xây dựng hoặc tăng cường các chính sách nội bộ về tuân thủ quy định công ty và chống hối lộ. Ông Dương Văn Luật, Giám đốc Công ty Hoàng Hà chia sẻ: "Yêu cầu cao nhất là luôn luôn hướng đến mọi hoạt động của mình phải luôn luôn đúng luật, điều đó là quan trọng nhất để mình hướng đến việc chống lại các đề nghị bôi trơn hoặc tham nhũng từ cơ quan nhà nước, đó là cái quan trọng nhất bên mình làm. Điều này sẽ quán triệt cho toàn bộ nhân viên và mọi người phải lấy đó làm tiêu chí và nếu mình gặp một đề nghị bôi trơn hoặc là đề nghị tham nhũng, làm một hành động không đúng luật thì bên mình sẽ hoàn toàn từ chối việc đó. Tuy nhiên, thỉnh thoảng thì vẫn cần có một số chi phí bôi trơn nhưng chuyện đó là ở mức vừa phải".

Thực tế hoạt động hằng ngày, các doanh nghiệp phải đối mặt với các nguy cơ tiềm ẩn yếu tố tham nhũng trong chuỗi cung ứng, và họ cũng ngày càng nhận thức rõ các khoảng chi phí và nguy cơ có liên quan. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải hành động ngay để chống tham nhũng. Luật sư Trần Thị Phụng, Văn phòng Luật sư Song Nguyên bày tỏ quan điểm: "Nếu chúng ta không hành động, chúng ta không làm gì thì tất nhiên không chuyển biến được, và tôi không đồng tình với việc sống chung với lũ, và tất nhiên tôi phải đối phó với rất nhiều áp lực, trong đó có quyền lợi về tài chính và những thất bại trong công việc, và nếu mình đặt việc này thành một ảnh hưởng trong giải quyết công việc thì sẽ không bao giờ phòng, chống tham nhũng được. Mình phải xác định giới hạn về tham nhũng, vì nếu chúng ta không giới hạn để chống tham nhũng thì nhìn đâu cũng thấy tham nhũng hết".

Ở Việt Nam, nhiều biện pháp, chương trình phòng, chống tham nhũng đã được triển khai mạnh mẽ và quyết liệt. Tuy nhiên, hiệu quả mang đến là chưa cao. Ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cho biết: "Sau khi nghiên cứu rất kỹ, chúng tôi mới trình lên chương trình, vì dụ như nâng cao nhận thức truyền thông, rồi những chương trình đào tạo. Chúng tôi cho rằng đó là những chương trình hiệu quả và cụ thể. Tuy nhiên, vài chục khóa huấn luyện, rồi vài chục cuộc hội thảo, những talkshow trên truyền hình là chưa đủ. Chính vì vậy, chúng tôi sẽ kiến nghị trình lên Chính phủ nên tiếp tục có những chương trình như vậy, tiếp tục truyền thông, tiếp tục đưa công tác phòng, chống tham nhũng này vào giáo dục, xây dựng năng lực cho các doanh nghiệp để các

DN vừa và nhỏ của VN tự nhận thức được và xây dựng cho mình chương trình phòng,  chống tham nhũng".

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều cách thức phòng, chống tham nhũng đã mang đến kết quả cao. Một trong những sáng kiến mới là “hành động tập thể”. Để thực hiện được chương trình này, không chỉ một doanh nghiệp mà phải là cộng đồng doanh nghiệp cùng chung tay thực hiện. Tất cả phải hành động trên tinh thần tự nguyện, cương quyết nói không với phong bì, tự trang bị kiến thức pháp luật cho mình, xây dựng văn hóa doanh nghiệp, hợp tác phối hợp cùng các ban ngành thực hiện đúng pháp luật… tất cả sẽ góp phần tích cực trong việc giảm thiểu các nguy cơ tham nhũng tại Việt Nam.


Đối thoại về vai trò của doanh nghiệp trong phòng, chống tham nhũng - Ảnh: Noichinh.

Ông Ngô Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Chống tham nhũng, Thanh tra Chính phủ nhìn nhận: "Ở Việt Nam, tình trạng tham nhũng cũng khá nghiêm trọng, do đó, quan điểm chúng tôi không phải là ở mô hình nhà nước nào đó mà có thể lựa chọn một mô hình có thể giải quyết vấn đề tham nhũng. Chúng ta cần phải tập trung trực tiếp và xác định nguyên nhân của nó, gắng với tình hình thực tế của mỗi quốc gia để từ đó có biện pháp ứng xử cho phù hợp".

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn như hiện nay, tồn tại được đã là một thành công của doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc tồn tại hôm nay chưa đảm bảo rằng sẽ thành công vào ngày mai. Chính vì vậy, công cuộc phòng, chống tham nhũng không thể giải quyết trong một sớm một chiều mà là chuyện lâu dài. Bởi phòng,  chống tham nhũng hiệu quả sẽ xây dựng được tính minh bạch cho doanh nghiệp, một sự nhất quán trong điều hành, trong quản trị doanh nghiệp sẽ làm tăng tính cạnh tranh, giúp doanh nghiệp phát triển bền vững hơn.