Tin tứcHiện nay, trên thế giới, nói tới khoa học công nghệ không đơn thuần chỉ dừng lại ở lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất, mà còn bao hàm cả khâu đổi mới, sáng tạo. Mục tiêu trong nghiên cứu khoa học là tạo ra tri thức, còn việc vận dụng tri thức đó phát triển lên thành những sản phẩm công nghệ để có thể thương mại hóa, ứng dụng vào thực tiễn thì thuộc về các doanh nghiệp và xã hội. Bởi vì, các doanh nghiệp chính là nơi biết rõ đề tài nào cần làm, đề tài nào chưa thực sự cần thiết, những đề tài nào gắn liền với hoạt động sản xuất của họ.
Trong 3 năm qua, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đã triển khai 270 đề tài và 3 dự án sản xuất thử nghiệm với tổng kinh phí 90 tỷ đồng. Các doanh nghiệp cũng đã đầu tư 30 tỷ đồng cho nghiên cứu khoa học, dự án sản xuất thử nghiệm, chương trình hỗ trợ ứng dụng sau nghiệm thu và phát triển công nghệ, thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.
Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cũng đã hỗ trợ 3 trung tâm ươm tạo ở Đại học Nông Lâm, Đại học Bách Khoa, Ban quản lý khu Nông nghiệp công nghệ cao. Ngoài ra, ở Khu công nghệ cao có doanh nghiệp vườn ươm công nghệ cao, ở Công viên Phần mềm Quang Trung cũng có vườn ươm công nghệ thông tin. Riêng 3 vườn ươm mà TP.HCM hỗ trợ trong 5 năm vừa qua, hình thành 18 doanh nghiệp với gần 100 lao động. Ông Phan Minh Tân - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết:
Đã có nhiều đề tài đem lại hiệu quả ứng dụng tốt, như chương trình Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp thiết kế, chế tạo thiết bị thay thế cho nhập khẩu. Các chương trình này sau khi đưa vào thực hiện, từ việc phải nhập khẩu một số thiết bị điện, điện tử, cơ khí... các doanh nghiệp đã tự thiết kế, chế tạo thành công và còn xuất khẩu được một số thiết bị mà trước nay phải nhập khẩu. Hay như hiện nay, đã có một số doanh nghiệp sản xuất tôn lợp xuất khẩu sang thị trường Trung Đông, Châu Á.
Có thể nói, bốn ngành trọng điểm của quốc gia hiện nay gồm: công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ thông tin và tự động hóa đã có bước đột phá, tạo dấu ấn trên lĩnh vực khoa học công nghệ. Có thể kể đến một số công trình, chương trình tiêu biểu, gây tiếng vang như: Công bố bản đồ gen của 36 giống lúa bản địa Việt Nam giữa các nhà khoa học của Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam với các nhà khoa học của Vương quốc Anh. Với thành tựu này, chúng ta hy vọng sắp tới sẽ hỗ trợ rất tốt cho khâu cải tạo giống, tạo ra những giống mới có năng suất cao, có chất lượng tốt hơn.
Ngoài ra, đã có mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng khoa học và công nghệ rất thành công như mô hình "3 cùng" của Công ty Bảo vệ thực vật An Giang. Theo đó, 3.000 kỹ sư nông nghiệp đã cùng ăn, ở, làm việc với nông dân và xây dựng nên một chuỗi giá trị cho sản xuất lúa gạo, từ gieo trồng, chăm sóc, bảo vệ đến thu hoạch và bảo quản, chế biến trên quy mô công nghiệp. Bên cạnh đó, trên lĩnh vực cơ khí chế tạo, chúng ta đã có giàn khoan tự nâng 90m nước và chính từ thành công này, hiện Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam đang tiến hành đóng giàn khoan 120m nước...
Hiện Sở Khoa học Công nghệ TP.HCM cũng đã chuyển giao công nghệ sản xuất trục bin gió, công suất 1 MW từ Nga, với tổng kinh phí của dự án này khoảng 190 tỷ đồng do Tổng công ty Công nghệ Sài Gòn và Tổng công ty Điện lực TP.HCM làm chủ đầu tư, trong đó TP hỗ trợ 30%, tức 43 tỷ đồng từ ngân sách dành cho khoa học công nghệ.
Đến nay, Sở Khoa học Công nghệ TP.HCM cũng đã triển khai dự án này với kỳ vọng sẽ làm chủ được trục bin gió thế hệ mới và nếu thành công, sẽ là cuộc cách mạng trong phát triển năng lượng tái tạo ở Việt Nam cũng như xuất khẩu điện gió. Tiến sĩ Dương Minh Tâm - Phó trưởng Ban Quản lý Khu công nghệ cao TP nhận định:
Tuy nhiên, những thành quả bước đầu vẫn chưa tương xứng với sự phát triển chung của đất nước. Vấn đề tồn tại lớn nhất hiện nay chính là cơ chế quản lý khoa học công nghệ. Việc thẩm định đề tài, giải ngân tài chính còn chậm, các chính sách đã không còn phù hợp với đặc thù của hoạt động khoa học công nghệ, với lao động trí óc cũng như còn nhiều bất cập trong cơ chế quản lý tài chính… Những tồn tại này, nói một cách nào đó, đang làm nản lòng các nhà khoa học.
Mới đây, Luật Khoa học và Công nghệ vừa được Quốc hội thông qua cũng đã tháo gỡ được rất nhiều vấn đề liên quan đến cơ chế quản lý khoa học, công nghệ. Vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã lấy ý kiến góp ý cho một số nghị định, dự thảo để thực hiện Luật Khoa học và công nghệ sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 01/01/2014. Theo đó, Luật Khoa học và Công nghệ quy định, doanh nghiệp Nhà nước phải có trách nhiệm đầu tư cho hoạt động khoa học và công nghệ, cụ thể là dành một phần lợi nhuận trước thuế để thành lập Quỹ phát triển Khoa học và Công nghệ.
Luật cũng trao thẩm quyền cho Bộ Khoa học và Công nghệ được đề xuất phân bổ dự toán ngân sách hàng năm cho hoạt động khoa học công nghệ, cho phép áp dụng cơ chế của Quỹ phát triển Khoa học và Công nghệ trong việc tài trợ các đề tài, dự án nghiên cứu, cũng như cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng cho các đề tài, dự án.
Hy vọng qua việc sửa đổi này, các nhà khoa học sẽ được tạo điều kiện thuận lợi hơn để có được những đề tài, dự án chất lượng tốt, đồng thời, TP.HCM sẽ có những bước đột phá mới trong cơ chế chính sách đối với lĩnh vực khoa học công nghệ - một trong 6 chương trình đột phá của TP. Ông Lê Mạnh Hà - Phó Chủ tịch UBND TP cho biết:
Vừa qua, TP.HCM cũng đã chỉ đạo thí điểm mua sản phẩm nghiên cứu khoa học và cuối năm 2013, Sở Khoa học và Công nghệ TP đã ký kết 20 hợp đồng thử nghiệm mua kết quả nghiên cứu khoa học. Sau khi xét duyệt, thẩm định kinh phí, Sở sẽ giao toàn quyền việc sử dụng kinh phí ấy cho chủ nhiệm đề tài để sử dụng cho nghiên cứu khoa học.
TP chỉ yêu cầu chủ nhiệm đề tài bàn giao kết quả, sản phẩm nghiên cứu cho Sở Khoa học và Công nghệ, còn các thủ tục thanh quyết toán thì chủ nhiệm đề tài tự quyết toán và tự chịu trách nhiệm. Cách làm này đã nhận được sự hưởng ứng, đồng thuận của các nhà khoa học và hy vọng rằng, đây sẽ là giải pháp mang tính đột phá để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc hiện nay trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và công nghệ, là cú hích đưa nền khoa học công nghệ TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung tiến một bước dài trong giai đoạn hội nhập với thế giới.