Gói giải pháp phát triển bền vững ngành cá tra Việt Nam

(VOH) - Theo quy hoạch của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, đến năm 2020, diện tích nuôi cá tra nước ta đạt khoảng 13.000ha (gấp đôi hiện nay), sản lượng đạt gần 2 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu ước đạt hơn 2 tỷ USD. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2011 sẽ đạt 5,3 tỷ USD, trong đó tôm đạt 2,3 tỷ USD, cá tra đạt 1,8 tỷ USD.

 
Chỉ trong vòng 15 năm đã đạt mức xuất khẩu cá tra gần 1,5 tỷ USD (Ảnh: thuysan)


Xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đã có 15 năm tăng trưởng liên tục, với tốc độ tăng trưởng trung bình gần 10% mỗi năm (ngoại trừ năm 2009 sụt giảm dưới tác động của khủng hoảng tín dụng). Sự tăng trưởng của ngành công nghiệp xuất khẩu thủy sản dựa trên sự tăng trưởng mạnh của hai sản phẩm chính là cá tra và tôm, đặc biết là sự phát triển ngoạn mục của sản xuất cá tra, chỉ trong vòng 15 năm đã đạt mức xuất khẩu gần 1,5 tỷ USD. Trong 10 năm, từ một loại cá chỉ được biết đến tại vùng đồng bằng Sông Cửu Long, hiện nay cá tra Việt Nam đã có mặt tại 136 quốc gia và vùng lãnh thổ. Diện tích nuôi cá tra tăng 5 lần, đạt 6000 ha. Sản lượng thương mại tăng 35 lần, từ 37.500 tấn lên 1,35 triệu tấn. Xuất khẩu tăng 35 lần từ 40 triệu lên 1,4 tỷ USD.

Theo các nhà chuyên môn, hiện phi-lê cá tra của Việt Nam đang chi phối thị trường nguyên liệu trong công nghiệp chế biến của nhiều nước trên thế giới. Ông Dương Ngọc Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị, tổng giám đốc công ty Cổ phần Thủy sản Hùng Vương nhận định:

Tuy nhiên, thời gian gần đây, ngành cá tra Việt Nam đang phải đối mặt với những bất ổn mang tính nội tại của bản thân ngành như: sự biến động đột ngột của giá nguyên liệu cá tra tại nhiều thời điểm; bị chi phối bởi quy luật thông tin thị trường không cân xứng và dễ rơi vào bẫy giá thấp; liên tiếp chịu nhiều chiến dịch bôi nhọ chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm từ các nước Hy Lạp, Brazil, Đức, Tây Ban Nha, Hội cá hồi Na Uy, bị cho vào danh sách đỏ của WWF tại 6 nước EU. Lý giải thêm về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VERP), Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết:

Trước những khó khăn trên, nhiều giải pháp phát triển bền vững đã được đưa ra, nhưng đến nay vẫn chưa thực sự hiệu quả. Ngành thủy sản cần phải có một cách tiếp cận khác với nhiều giải pháp đồng bộ thì mới có thể giải quyết căn bản vấn đề của ngành, tiến đến phát triển bền vững. Để giải quyết bài toán trên của ngành thủy sản, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Minh, Chủ tịch danh dự VASEP, khẳng định:

Giải pháp quản lý cộng đồng là tổ chức lại toàn bộ việc nuôi trồng, chế biến, xuất khẩu cá tra thông qua một tổ chức được luật pháp quy định. Tổ chức này sẽ liên kết người nông dân, liên kết các nhà xuất khẩu,… xây dựng kế hoạch sản xuất, phụ trách thông tin, tiếp thị cho thương hiệu chung cá tra Việt Nam. Giải pháp này đã được một số nước như Na Uy, Chi Lê áp dụng thành công. Để thực hiện mô hình trên, bà Nguyễn Thị Hồng Minh đề xuất trước mắt cần thành lập Quỹ phát triển thị trường cá tra do VASEP quản lý, xây dựng thương hiệu chung, thống nhất hệ tiêu chuẩn áp dụng cho sản phẩm cơ bản là cá tra và xây dựng cơ chế quản lý giá.