Tin tứcHướng mở cho ngành cà phê
(VOH) - Hiện nay, hạt cà phê nhân của Việt Nam đã có mặt ở 88 quốc gia và vùng lãnh thổ, đứng thứ 2 thế giới. Với sản lượng xuất khẩu bình quân hàng năm trên dưới 1 triệu tấn, đem về kim ngạch hơn 1 tỷ USD cho đất nước. Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2009, xuất khẩu cà phê đạt 880.000 tấn, với kim ngạch 1,3 tỷ USD. Đây là điều đáng mừng cho ngành cà phê nước nhà, thế nhưng, kèm theo sự phấn khởi ấy cũng tồn tại không ít những lo lắng và sự bất an. Đó chính là giá cà phê của nước ta luôn bị “lép vế” trước các đối thủ cạnh tranh. Nguyên nhân thì có nhiều. Trong đó, điều đáng quan tâm vẫn là chất lượng cà phê Việt Nam chưa đáp ứng với nhu cầu đòi hỏi của thị trường. Gần đây tuy nhiều doanh nghiệp đã chịu cải tiến dây chuyền thiết bị cho công nghệ chế biến hạt cà phê nhân, song về khâu bảo quản sau thu hoạch, ngành cà phê vẫn còn bỏ ngõ. Ông Nguyễn Nam Hải – Tổng Giám đốc Công ty Cafecontrol khẳng định:
Ngoài ra, chính sợi dây liên kết giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, và doanh nghiệp với nông dân còn lỏng lẻo cũng góp phần làm cho ngành cà phê nước ta luôn bị động về giá. Trong khi cà phê là một mặt hàng nông sản xuất khẩu đem về kim ngạch khá lớn cho đất nước mỗi năm nhưng cơ chế điều hành đối với lĩnh vực này hiện chưa có một định hướng rõ ràng. Vẫn “kiểu mạnh ai nấy làm”, cùng cái lối suy nghĩ “mạnh được yếu thua” nên ngành cà phê Việt Nam luôn bị thua thiệt dù cho có lúc giá cà phê hấp dẫn người kinh doanh. Một số đơn vị chỉ vì để giành lấy thị phần, cứ chạy theo số lượng mà quên đi lợi nhuận. Để rồi tự đưa mình vào khó khăn. Ông Nguyễn Công Hoàng – Phó Tổng Giám đốc Công ty Vinacafe bức xúc:
Hơn nữa, có một thực trạng đang tồn tại từ nhiều năm qua cũng làm khó cho các công ty xuất khẩu cà phê khi giao dịch là phương thức bán theo giá trừ lùi. Tức là khi nguồn cung lớn hơn cầu, các nhà thu mua cà phê trên thế giới sẽ sử dụng cách tính giá trừ lùi đối với mặt hàng cà phê Việt Nam ứng với giá cà phê giao dịch trên thị trường Luân Đôn. Điều này tạo ra một thiệt hại không nhỏ cho các công ty. Nhưng cho tới nay cách tính ấy vẫn chưa có lời giải thích rõ ràng nào từ các nhà thu mua cà phê quốc tế lẫn Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam. Vì vậy, theo ông Nguyễn Xuân Thái – Tổng Giám đốc Công ty Cà phê Thắng Lợi thì:
Khi doanh nghiệp gặp khó khăn, phần thiệt hại lớn nhất luôn thuộc về bà con nông dân. Bởi các đơn vị kinh doanh cà phê không ai muốn gánh cái lỗ về mình. Vì vậy, khi giá cà phê sụt giảm, cộng với chi phí vật tư đầu vào tăng cao, là chất xúc tác đưa người nông dân lẩn quẩn quanh cái vòng tròn “trồng-chặt”. Họ đành chấp nhận đốn hạ vườn cà phê do mình bỏ bao công sức dựng nên để chuyển qua trồng loại cây khác có giá trị kinh tế cao hơn. Và rồi thiệt hại chồng lên thiệt hại. Người nông dân tiếp tục vẫn khổ. Doanh nghiệp lại rơi vào cảnh thiếu nguyên liệu để xuất khẩu. Vấn đề quan trọng bây giờ là cần có sự thỏa hiệp giữa các doanh nghiệp kinh doanh cà phê với nhau, nhưng trong mối tương quan ấy, không thể thiếu người nông dân. Ông Đoàn Xuân Hòa – Phó Cục trưởng Cục Chế biến Thương mại Nông lâm Thủy sản và Nghề muối nhấn mạnh:
Theo Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam, vụ cà phê 2009-2010 nước ta vẫn giữ diện tích trồng khoảng 500.000 hecta, nhưng sản lượng sẽ giảm đến 15%. Nguyên nhân là do ảnh hưởng của cơn bão số 9 và phần diện tích cà phê già cỗi phải trồng mới chiếm gần 20%. Nhưng ngược lại, dự báo các nước cà phê trên Thế giới như Braxin, và Indonesia sẽ được mùa nên giá cà phê chưa hẳn đã sáng sủa. Và trước tình cảnh giá cà phê trên thị trường giao dịch quốc tế đang tuột dốc chóng vánh từ cuối năm 2008 là 2142 USD/tấn đến nay chỉ còn 1320 USD/tấn, để ngành cà phê Việt Nam còn trụ được, nhà doanh nghiệp, bà con nông dân cần giải quyết những gút mắc nói trên. Còn các ban ngành liên quan cũng nên kịp thời điều chỉnh cách thức quản lý điều hành để ngành cà phê không tự bơi như trong thời gian qua.
Trường Duy