Tin tứcTừ đầu tháng 9, một số ngân hàng đã tăng lãi suất huy động cho các kỳ hạn 12 tháng trở lên với mức lên 13%/năm thay cho mức đỉnh 12%/năm như trước đây. Việc các ngân hàng đưa lãi suất huy động kỳ hạn dài lên 13%/năm là nhằm khuyến khích khách hàng gửi tiền kỳ hạn dài, từ đó cân đối giữa nguồn vốn đầu vào và đầu ra, bởi thời gian qua, phần lớn các khoản cho vay của ngân hàng đều là dài hạn, khiến nguồn tiền không cân đối giữa huy động và cho vay.
Ông Nguyễn Hoàng Minh - Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng: "Việc huy động vốn hiện nay của các ngân hàng là tập trung vào 2 nội dung chính. Thứ nhất là cơ cấu các kỳ hạn của các khoản huy động trước đây, trước giờ các ngân hàng thường huy động từ 1 năm trở lại, phổ biến nhất là từ 1-3 tháng. Hiện nay lãi suất huy động trên 12 tháng được tăng lên, do đó, mục tiêu của các ngân hàng là muốn cơ cấu lại các khoản huy động vốn này với thời hạn dài hơn. Thứ hai là qua những sự cố vừa qua thì tiền gửi tại các ngân hàng cũng giảm sút đáng kể, do đó, các ngân hàng cũng muốn khôi phục lại các khoản vốn đã bị rút trước đây và tăng cường lại số dư đồng vốn phù hợp hơn, đạt kết quả tốt hơn".
Ngoài ra, theo Thông tư 21 của Ngân hàng Nhà nước được áp dụng từ đầu tháng 9 thì các ngân hàng phải chuyển tiền gửi thành tiền vay. Điều đó sẽ khiến các ngân hàng phải trích lập dự phòng cho các khoản tiền gửi này. Một nguyên nhân cũng khá quan trọng là do trước đây các ngân hàng vay tái cấp vốn từ Ngân hàng Nhà nước và nay đến kỳ hạn thanh toán, do vậy phải tăng huy động để có nguồn tiền chi trả. Cùng với đó là những khó khăn của kinh tế vĩ mô, cầu tiêu dùng chưa khởi sắc, đã khiến nhiều khoản vay của doanh nghiệp không trả được đúng hạn, trong khi đó, ngân hàng vẫn phải trả cả gốc và lãi vay cho người gửi tiền cho nên các ngân hàng phải tăng huy động để trả cho người gửi tiền.
Theo các ngân hàng thì việc tăng lãi suất các kỳ hạn dài đồng thời thực hiện nhiều chương trình khuyến mãi nhằm có nguồn vốn ổn định cho vay vào những tháng cuối năm khi nhu cầu vốn lên cao. Ông Nguyễn Minh Toàn - Tổng giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu, cho biết: "Nếu như các ngân hàng có lượng vốn huy động dồi dào thì đảm bảo các chỉ số an toàn tốt hơn. Lý do nữa là khi mình có nguồn vốn đầu vào cao thì tính chủ động kinh doanh của mình cũng cao hơn. Theo dự báo của chúng tôi thì khả năng lạm phát sẽ quay lại ở mức không cao, vì vậy, nếu chúng tôi huy động nguồn vốn có sẵn thì sẽ có lợi thế hơn, tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng".
Theo các chuyên gia kinh tế thì nhiều năm liên tiếp, tỷ lệ tăng trưởng tín dụng luôn cao hơn tỷ lệ huy động vốn. Những năm trước, tăng trưởng tín dụng luôn ở mức trên 30% trong khi vốn huy động chỉ tăng khoảng 25% - 27%. Tuy nhiên, thời điểm này, tính đến cuối tháng 9, tăng trưởng tín dụng đạt xấp xỉ 2,5%, trong khi tổng số dư tiền gửi tại các ngân hàng đã gần đạt con số 13% so với hồi đầu năm. Tăng trưởng tín dụng thấp xuất phát từ nguyên nhân khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp vẫn thấp, các ngân hàng vẫn thận trọng trong việc giải ngân do e ngại nợ xấu. Trong khi đó, lượng tiền huy động của các ngân hàng vẫn tăng trưởng rất tốt. Vậy lượng tiền đó đang chảy vào đâu là vấn đề được nhiều người quan tâm vào thời điểm này. Chuyên gia tài chính ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu đưa ra một số nguyên nhân để lý giải hiện tượng này: "Từ đầu năm đến giờ, tăng trưởng huy động trên 12% trong khi tăng trưởng tín dụng trên 2%. Vấn đề rất nhiều người hiện tại băn khoăn là tiền vào ngân hàng nhưng tín dụng không tăng vậy thì tiền ở đâu? Nguyên nhân thứ nhất: tiền đó trám vào lỗ hổng thanh khoản mà nợ xấu gây ra. Thứ hai: một phần tiền nhỏ cũng dùng cho tăng trưởng tín dụng. Thứ ba là nhiều ngân hàng đã bỏ tiền đầu tư những mảng khác ngoài tín dụng như mua trái phiếu chính phủ, mua cổ phiếu của các tổ chức kinh tế và một phần là ủy thác đầu tư".
Vào thời điểm này, ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại đã chuẩn bị các phương án đáp ứng nguồn vốn cho nhu cầu cuối năm. Tuy nhiên, với mức tăng trưởng tín dụng thấp nhất trong lịch sử do cung - cầu không gặp nhau thì bài toán vốn cuối năm vẫn chưa tìm thấy lối ra. Với những diễn biến trên thị trường những ngày qua, có thể thấy, đường đi của dòng tiền thời điểm này dường như chưa đúng vào trọng tâm là các doanh nghiệp, mà vẫn còn chạy lòng vòng trong các ngân hàng. Do đó, sự mất cân bằng giữa huy động và cho vay đang ngày một nới rộng.