Tin tức |
| Số vụ ngừng việc tập thể tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ lệ rất cao (ảnh minh họa: Giadinh) |
Theo báo cáo tổng kết 25 năm đầu tư trực tiếp nước ngoài tại TP.HCM (từ 1988
đến 2012) của UBND TP.HCM thì số doanh nghiệp ở khu vực này thực hiện việc ký
kết thỏa ước lao động tập thể còn thấp, không giao kết hợp đồng lao động nhằm
trốn tránh nghĩa vụ tài chính với nhà nước hoặc hợp đồng lao động không ghi nhận
số lương thực lãnh nhằm tránh bớt nghĩa vụ nộp bảo hiểm cho người lao động. Số
lượng doanh nghiệp không thực hiện việc đăng ký thang bảng lương vẫn còn khá cao.
Doanh nghiệp chỉ hướng đến lợi ích kinh tế, ít quan tâm đến nhu cầu ổn định công
việc của người lao động. Từ đó, người lao động ở loại hình doanh nghiệp này có
nguy cơ mất việc làm cao hơn các loại hình doanh nghiệp khác… Chính từ những
nguyên nhân trên mà số vụ ngừng việc tập thể tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài chiếm tỷ lệ rất cao. Do đó, điều quan trọng là làm thế nào để xây
dựng được mối quan hệ lao động hài hòa tại doanh nghiệp trên cơ sở mọi quyền lợi
của người lao động được đảm bảo, chủ doanh nghiệp phải coi người lao động là tài
sản quý của mình để xây dựng doanh nghiệp ngày càng phát triển vững mạnh. Ông
Liêu Quang Vinh, Chủ tịch Công đoàn Công ty Freetrend-KCX Linh Trung 1, cho
biết:
Một thực trạng khác là việc chủ doanh nghiệp hay quản lý là người nước ngoài đuổi việc người lao động không đúng quy định của pháp luật Việt Nam, xử phạt trừ lương, cắt thưởng không hợp lý thỉnh thoảng cũng đã xảy ra. Trong những trường hợp này, nếu công đoàn không can thiệp kịp thời hay không đủ bản lĩnh để đàm phán, thương lượng thì sẽ không bảo vệ được người lao động khiến mâu thuẫn phát sinh, thậm chí dẫn đến ngừng việc tập thể. Do đó, bên cạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức tuân thủ pháp luật Việt Nam cho chủ doanh nghiệp hay quản lý là người nước ngoài thì ban chấp hành công đoàn cơ sở phải thể hiện tốt vai trò của mình.
Đồng tình với ý kiến này, ông Âu Lạp Danh, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Công nghiệp Palace - KCX Tân Thuận cho biết, suốt 1 thời gian dài công đoàn cơ sở của công ty ông hoạt động không hiệu quả, chỉ hoạt động theo ý kiến của chủ doanh nghiệp nên việc bảo vệ quyền lợi người lao động rất hạn chế. Đến nhiệm kỳ vừa qua, từ thay đổi nhận thức về vai trò của công đoàn, ông đã đề xuất công ty thực hiện nhiều chính sách phúc lợi cho công nhân. Đặc biệt công đoàn đã bảo vệ thành công 1 trường hợp công nhân bị quản lý người nước ngoài xử lý cảnh cáo trừ 20% lương thưởng 1 cách vô lý. Nguyên nhân chỉ vì công nhân này rời khỏi vị trí làm việc của mình để đi lấy nước uống. Trước sự việc, đa số công nhân không đồng tình, phản ứng mạnh. Công đoàn đã kịp thời can thiệp buộc quản lý phải hủy quyết định vô lý của mình và ngăn được cuộc ngừng việc tập thể. Ông Danh nói:
Hay như ở công ty Đạt Việt cũng ở KCX Tân Thuận, chủ doanh nghiệp đưa ra quy định cấm mang thức ăn, nước uống vào nơi làm việc. Nếu vi phạm sẽ bị trừ lương, cắt thưởng, thậm chí bị đuổi việc. Song ông Huỳnh Hữu Phước, Chủ tịch Công đoàn Công ty đã can thiệp với chủ doanh nghiệp rằng đưa ra quy định như vậy cũng tốt, tránh gây bẩn lên sản phẩm, nhưng đối với những nữ công nhân đang mang thai, họ cần phải ăn thêm bữa ăn phụ trong giờ làm việc nhằm giúp thai nhi phát triển tốt, vì vậy phải ưu tiên cho họ. Cấm như vậy là thể hiện sự thiếu quan tâm đến lao động nữ đang mang thai. Vì vậy, nên cho phép họ mang theo thức ăn và được ăn ở 1 khu vực riêng. Đề xuất này ban đầu không được chấp thuận nhưng bằng sự kiên trì giải thích, có tình có lý nên đề xuất của ông cuối cùng cũng đượcgiải quyết trong sự phấn khởi của công nhân. Ông Phước tâm sự:
Phần lớn những người làm công tác công đoàn tại doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thường gặp khó trong đề xuất, đàm phán, thương lượng với chủ doanh nghiệp khi thực hiện chính sách chăm lo cho người lao động bởi vì bản thân họ cũng nhận lương từ doanh nghiệp. Nếu làm sai ý của chủ doanh nghiệp thì họ cũng khó lòng giữ được công việc của mình. Vì vậy, nếu người làm công tác công đoàn không đủ bản lĩnh sẽ gặp bế tắc trong đấu tranh bảo vệ quyền lợi người lao động cũng như bế tắc trong giải quyết ngừng việc tập thể. Do đó, ban chấp hành công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp phải thật sự năng động, khéo léo, đó cũng là một trong 4 yếu tố quan trọng góp phần tạo nên mối quan hệ lao động hài hòa mà ông Đinh Văn Giai, Quản đốc kiêm Chủ tịch công đoàn công ty TNHH Toàn Thắng - KCN Bình Chiểu đúc kết được từ chính kinh nghiệm hoạt động của mình. Theo ông Giai, để có mối quan hệ lao động ổn định thật sự trước tiên là phải đấu tranh để công nhân có thu nhập đủ sống, đấu tranh để có một môi trường làm việc thân thiện và sự quan tâm của chủ doanh nghiệp tới người lao động. Bên cạnh đó, công đoàn cũng phải thường xuyên đưa ra những sáng kiến hay góp phần thúc đẩy hiệu quả sản xuất kinh doanh, từ đó, tạo cho chủ doanh nghiệp có cái nhìn tốt hơn về công đoàn, quý trọng người lao động. Ông Giai chia sẻ:
Còn ông Phạm Đào Nguyên, Chủ tịch công đoàn công ty CCH-Top cũng cho rằng hoạt động công đoàn tại doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài rất khó chứ không hề đơn giản. Bởi làm sao để hài hòa lợi ích giữa đôi bên là bài toán vô cùng nan giải. Do vậy, điều cần nhất là phải có quy chế làm việc rõ ràng, phải mạnh dạn đấu tranh và vận động đoàn viên công nhân làm tốt công việc của mình, từ đó khi công đoàn đề xuất những chính sách chăm lo cho người lao động cũng sẽ dễ dàng được chấp thuận. Ông Nguyên nói:
Ý kiến trên cũng phù hợp với kết quả khảo sát của Ban chỉ đạo xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp trên địa bàn TP.HCM vào cuối năm 2012 vừa qua về mối quan hệ giữa công đoàn với chủ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại các KCX-KCN TP.HCM. Theo đó, chỉ có 45% cho rằng mối quan hệ giữa công đoàn và chủ doanh nghiệp là tốt, 14,3% chủ doanh nghiệp không trao đổi với công đoàn khi đơn phương chấm sứt hợp đồng lao động, 23% chủ doanh nghiệp vi phạm các quy định Bộ luật lao động đối với công nhân nhưng công đoàn không ý kiến, có đến 45% doanh nghiệp chưa quan tâm tổ chức thi tay nghề để nâng bậc thợ, xếp ngạch lương cho công nhân. Mặt khác vẫn còn 20% ban chấp hành công đoàn chưa chủ động đề xuất cơ chế đối thoại giữa công đoàn và chủ doanh nghiệp. Đặc biệt có đến 51% công đoàn không biết trước các vụ tranh chấp lao động tập thể, chưa chủ động tổ hợp ý kiến đề xuất của người lao động để thương lượng với chủ doanh nghiệp trong quá trình tham gia giải quyết đình công.
Từ những hạn chế này đòi hỏi ban chấp hành công đoàn cơ sở phải nâng cao hơn nữa vai trò của mình trong xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa ổn định tiến bộ và đặc biệt là phải mạnh dạn đấu tranh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động tại doanh nghiệp./.