Đây là lần đầu tiên, quả vải Việt Nam được xuất khẩu vào những thị trường được xem rất khó tính này, khi phải vượt qua nhiều yêu cầu khắt khe, nhất là vấn đề kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm. Và vụ mùa năm nay, người trồng nhãn ở Hưng Yên cũng đang rất vui mừng vì sản phẩm này sẽ lần đầu tiên được "xuất ngoại" sang thị trường Mỹ.

Ảnh minh họa - Nguồn: BaoBacGiang.
Trước đó, thanh long, xoài cũng đã chinh phục được Nhật Bản để có mặt tại các chợ và siêu thị nơi đây. Đây là bước khởi đầu đầy thuận lợi để trái cây Việt Nam khẳng định vị thế và mở ra tiềm năng mới về đầu ra sản phẩm, hạn chế dần sự lệ thuộc vào thị trường truyền thống Trung Quốc đầy tiềm năng nhưng cũng lắm rủi ro.
Vậy nhưng, được xuất khẩu vào những thị trường này đã khó, để giữ vững được thương hiệu nông sản Việt và cạnh tranh bền vững với sản phẩm cùng loại của các nước khác lại càng khó hơn. Điều này đặt ra cho các doanh nghiệp xuất khẩu phải luôn đảm bảo uy tín và chất lượng sản phẩm, đồng thời kêu gọi nông dân thay đổi quan điểm và tư duy sản xuất theo quy trình và chất lượng cao hơn. Bên cạnh đó, Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN và PTNT) cần có giải pháp dài hạn như cử cán bộ trực tiếp hướng dẫn và tập huấn cho nông dân tại các địa phương – những vùng chuyên canh trái cây xuất khẩu, để họ trồng theo tiêu chuẩn mà đối tác yêu cầu. Có như vậy, mới đảm bảo được tính bền vững, bởi vì chất lượng nông sản chính là khâu then chốt mà các thị trường khó tính thường đặt ra khi nhập khẩu.
Là một nước nhiệt đới, đặc biệt là ở khu vực ĐBSCL - vùng đất trù phú với những vườn cây ăn trái quanh năm - Việt Nam sở hữu nhiều loại trái cây mà ít nước nào có được. Sản lượng dồi dào, hàng hóa chất lượng cao là vậy, tuy nhiên, có một nghịch lý là tại sao trái cây Việt vẫn mãi loay hoay tìm chỗ đứng, chưa khẳng định được thương hiệu “Made in Vietnam” khi ra thị trường thế giới ? Giá cả vẫn bấp bênh và điệp khúc được mùa mất giá cứ tái diễn ?
Câu trả lời có lẽ là vì các khâu từ sản xuất đến bảo quản sau thu hoạch… chưa được làm chuyên nghiệp. Các địa phương chưa có giải pháp rõ ràng để xây dựng thương hiệu đặc sản vùng miền; số lượng doanh nghiệp, đơn vị phân phối dù nỗ lực nhưng vẫn còn ít và đôi khi gặp khó khăn về thủ tục pháp lý khi xuất khẩu hàng nông sản.

Những tấn vải thiều đầu tiên lên đường sang Mỹ - Ảnh: CafeF.
Mỹ, Australia hay Pháp đều là thị trường có nhu cầu cao nhưng cũng yêu cầu sản phẩm phải đạt chất lượng cao. Để xuất khẩu được nhiều hơn vào các thị trường này, thiết nghĩ, các doanh nghiệp cần phải tuân thủ chặt chẽ các yêu cầu đối với các loại hàng hóa. Bộ NN&PTNT cũng cần phối hợp với doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn, hướng dẫn liên kết với nông dân để tổ chức sản xuất hàng hoá, cân đối cung-cầu, đáp ứng các yêu cầu của thị trường. Đồng thời, Bộ cũng cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư và hoạt động nhiều hơn trong lĩnh vực nông nghiệp đặc biệt là sản xuất và kinh doanh xuất khẩu các loại nông sản.
Mới đây, Chính phủ đã ký kết hàng loạt hiệp định tự do hóa thương mại với các nước, trong đó, mở ra cơ hội cho nông sản Việt có mặt ở nhiều nơi trên thế giới. Cơ hội nhiều nhưng thách thức cũng không ít, đòi hỏi doanh nghiệp phải thật sự bản lĩnh, nông dân không ngừng học hỏi, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao khả năng cạnh tranh của các loại nông sản, các Bộ ngành có liên quan cần mạnh tay tháo gỡ khó khăn cho ngành nông nghiệp, tái cơ cấu ngành, xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, tìm kiếm thị trường xuất khẩu mới, giúp nông dân ổn định đầu ra, bên cạnh các thị trường truyền thống và khai thác cao hơn thị trường trong nước. Làm được điều này, không chỉ giúp mặt hàng rau quả trái cây giữ vững kim ngạch xuất khẩu hơn 1 tỷ USD/năm mà còn giúp nâng tầm vị thế nông sản nước nhà.
