Tin tức |
|
Chuyển gạo xuất khẩu xuống sà lan tại huyện Cai Lậy, Tiền Giang - Ảnh: TTO |
Theo số liệu công bố của Vụ HTX – Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đóng góp GDP của thành phần kinh tế này giảm liên tục trong vòng 15 năm qua, từ 10% của năm 1995 đến nay giảm xuống còn 5,45% vào năm 2009. Trong tổng số khoảng 14.500 HTX đang hoạt động, có đến hơn 3.000 HTX có tên nhưng không hoạt động. Nguyên nhân theo ông Nguyễn Minh Tú – Vụ trưởng Vụ HTX – Bộ Kế hoạch và Đầu tư thì:
Tuy nhiên, công bằng mà nói cách thức hoạt động của HTX hiện nay đã thông thoáng hơn nhiều so với lúc trước. Phần lớn các HTX hoạt động không hiệu quả là vì họ chưa nắm rõ cách thức vận hành, hoặc bản thân nội lực còn yếu và nhất là trong cơ chế thị trường khi mà luật doanh nghiệp ngày càng thông thoáng, người ta lại thích thành lập doanh nghiệp hơn HTX. Nhưng riêng với nền sản xuất nông nghiệp phần lớn còn manh mún nhỏ lẻ như nước ta thì rõ ràng tham gia HTX là điều cần thiết để tạo sức mạnh cạnh tranh trên thị trường. Ông Cao Đức Phát – Bộ trưởng Bộ NN & PTNT quả quyết:
Trước đây, HTX kiểu cũ chỉ là những vận động mang tính chất hành chính; Mọi người phải mang tài sản của mình đóng góp cho HTX, và làm việc cho HTX, nó xóa đi cái sản xuất cá thể và tư nhân. Còn mô hình hoạt động HTX theo luật như hiện nay có rất nhiều cách hiểu khác nhau; Trong đó một cách hiểu rất phổ biến là nó giống như doanh nghiệp, nhưng chỉ biểu quyết theo thành viên chứ không theo vốn. HTX kiểu mới sản xuất ra cái sản phẩm dịch vụ phục vụ lại cho nhu cầu thành viên của chính mình. Nói dễ hiểu, ông thành viên vừa là người chủ sở hữu có vốn vừa là người sử dụng sản phẩm dịch vụ của HTX. Tức là nếu nông dân sản xuất hoạt động một mình có những khâu này khâu kia không hiệu quả thì phải hợp tác với những người khác để thực hiện cái khâu đó; Hay là tạo ra cái sản phẩm dịch vụ ấy hiệu quả hơn so với 1 mình làm đơn lẻ. Chẳng hạn, nếu một nông dân phải tự đi mua phân bón thì chắc chắn nó đắt nhưng nếu nhiều người hợp nhau cùng đi mua thì nó rẻ hơn do mua được tại đại lý cấp 1. Đồng thời, nếu đến tận nhà máy mua, thì chất lượng sẽ được kiềm soát tốt hơn.
Hiện nay, trong hơn 6.600 HTX nông nghiệp đang tồn tại với 123.000 lao động tham gia, đã có nhiều mô hình HTX làm ăn rất hiệu quả như: HTX vú sữa Lò rèn Vĩnh Kim, HTX gạo Mỹ Thành Nam, HTX xoài cát Hòa Lộc ở Tiền Giang, HTX Rau an toàn Tân Hải của Bà Rịa-Vũng Tàu, hay HTX Thủy sản Đồng Tâm ở Bến Tre,…Đáng chú ý, một số sản phẩm của các HTX trên còn đạt được chứng nhận thực hành nông nghiệp tốt như gạo Global Gap Mỹ Thành Nam và vú sữa Lò rèn Global Gap. Theo ông Nguyễn Minh Tú – Vụ trưởng Vụ HTX – Bộ Kế hoạch và Đầu tư, điểm mấu chốt thành công của các HTX là:
Thật vậy, nếu các thành viên trong HTX không tìm được tiếng nói chung rất khó lòng để HTX hoạt động trơn tru. Đơn cử, quá trình xin cấp chứng nhận gạo Global Gap của HTX Mỹ Thành Nam dù trải qua với 250 điều quy định kiểm soát nghiêm ngặt như: phải ghi vào sổ theo dõi các thông tin về ngày tháng xịt thuốc; thuốc mua ở đâu, hiệu gì, hạn sử dụng nồng độ pha chế ra sao; người pha thuốc phải mang khẩu trang, đeo kính;…nhưng cuối cùng vào giữa tháng 02 năm 2009, sau 5 năm đeo đuổi làm gạo Global Gap, HTX đã có giấy chứng nhận. Ông Lê Hữu Hải – Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang khẳng định:
Theo ông Trương Văn Bảy, Chủ nhiệm HTX gạo Mỹ Thành Nam, ngày đầu thành lập vào năm 2004 HTX chỉ có 48 xã viên, nhưng đến nay HTX đã có hơn 200 thành viên bao gồm cả nông dân xã Mỹ Thành Bắc, với tổng diện tích sản xuất khoảng 180 ha, và hiện có 100 hecta làm gạo Global Gap. Ông Trương Văn Bảy nói thêm, nhờ làm gạo Global Gap mà giá thành gạo của HTX bán ra được công ty ADC thu mua với giá luôn cao hơn thị trường 20%, hơn nữa năng suất rất đạt nên các xã viên ai nấy đều phấn khởi. Trong vụ ĐX 2009-2010 mới đây, năng suất bình quân các hộ đạt 7,5 tấn/hecta, với giá thu mua là 5.900 đồng/kg của giống lúa OM 6162, mỗi xã viên bỏ túi khoản lời không dưới 30 triệu đồng 1 hecta cao gấp nhiều lần so với bên ngoài mô hình. Bồi hồi nhớ lại ngày đầu làm gạo Gloabal Gap, nông dân Lê Văn Việt nhà ở ấp 5 bộc bạch:
Như vậy, rõ ràng sự thành công của 1 mô hình điểm để có thể nhân ra diện rộng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Nhưng có 1 yếu tố rất quan trọng đó là người nông dân phải biết liên kết lại cùng nhau sản xuất, nhất là sản xuất theo hướng an toàn về chất lượng. Một khi tham gia hình thành tổ hợp tác hay HTX và đề ra được những cách vận hành đúng, đầu ra về nông sản sẽ thông thoáng hơn. Đặc biệt người nông dân càng chủ động trong việc định giá nông sản của mình. Đấy là điểm để nâng cao giá trị kinh tế của mô hình, và thu nhập cho bản thân mỗi hộ gia đình nông dân.
Bài 1: Điểm là đâu, đâu là điểm?
Trường Duy