Sở hữu trí tuệ: Giải pháp khắc phục điểm yếu cho doanh nghiệp Việt

(VOH) - Sáng 28/5, Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao phối hợp với Tạp chí Tia Sáng và Cục Sở hữu trí tuệ tổ chức hội thảo Sở hữu trí tuệ trong môi trường thương mại toàn cầu: Giải pháp khắc phục điểm yếu cho doanh nghiệp Việt.

Đến tham dự có ông Nguyễn Quân - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ và các chuyên gia trong và ngoài nước; lãnh đạo cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ, quản lý thị trường, Liên đoàn Luật sư Hà Nội và TP.HCM, các sở, ban, ngành liên quan sở hữu trí tuệ các địa phương, các hiệp hội ngành nghề cả nước, thành viên Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao và câu lạc bộ LBC.

Sản phẩm Vinamit tại thị trường Trung Quốc. Ảnh: vinamit

Ngày nay, sở hữu trí tuệ đang chứng tỏ là một công cụ đắc lực đối với việc phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia. Thực tiễn cho thấy, nhiều doanh nghiệp trên thế giới và Việt Nam đã thành công, có danh tiếng nhờ khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ, đặc biệt là tạo dựng được một thương hiệu uy tín có khả năng cạnh tranh, góp phần nâng cao thị phần và doanh thu cho các doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Quân - Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết: "Là thành viên của tổ chức thương mại thế giới, Việt Nam đã và đang nỗ lực thực hiện nghĩa vụ của một nước thành viên, trong đó công tác rà soát, xây dựng và hoàn thiện pháp luật về sở hữu trí tuệ rất được chú trọng, công tác thi hành pháp luật về sở hữu trí tuệ cũng ngày càng được tăng cường để đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ của các chủ thể ở Việt Nam cũng như ở nước ngoài được bảo hộ một cách đầy đủ và hiệu quả".

Nói đến việc có được bảo hộ đầy đủ và có hiệu quả hay không, đứng ở góc độ cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ thì, ông Nguyễn Văn Bảy - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo, Cục Sở hữu trí tuệ cho rằng, cần phải có một hệ thống pháp luật để tạo cơ sở pháp lý bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Ông Nguyễn Văn Bảy cho biết thêm: "Nhà nước đã định ra nhiều cơ chế để thực thi quyền, như là quy định hàng loạt biện pháp thực thi quyền, nào là yêu cầu tự bảo vệ, có thể ra tòa để kiện dân sự, hình sự, hoặc là xử lý vi phạm hành chính... ví dụ như biện pháp dân sự là hoàn toàn phụ thuộc vào quyền quyết định của chủ doanh nghiệp, của chủ sở hữu trí tuệ, thì những biện pháp đấy là do chúng ta lựa chọn, thế những sự tích cực của chúng ta đến đâu, có đủ tích cực để bảo vệ quyền của mình hay chưa, mặc dù đã có hàng loạt các biện pháp chế tài, nhưng trong việc áp dụng các biện pháp chế tài đó đối với các hành vi xâm phạm thì có thể khẳng định là chưa có hiệu quả, một trong những lý do là sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức liên quan đến việc áp dụng các biện pháp thực thi là chưa thật sự hiệu quả, cũng như năng lực còn hạn chế dẫn đến việc hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ còn hạn chế".

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Ngô Thị Báu - Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Nguyên Tâm (FOCI) cho biết, sau 15 năm có mặt tại thị trường, ngay từ những ngày đầu, công ty đã ý thức được việc vấn đề quan trọng đầu tiên là đăng ký nhãn hiệu. Bà Ngô Thị Báu chia sẻ thêm: "Về vấn đề luật đầy đủ chưa, với 15 năm làm việc, thì tôi thấy là được. Về các cơ quan để bảo vệ cho doanh nghiệp khi đăng ký sở hữu trí tuệ để bảo vệ quyền của chúng tôi, chúng tôi được quyền bảo vệ, thì tôi xin đặt một dấu chấm hỏi lớn. Chúng tôi đã đặt vấn đề là thương hiệu chúng tôi đi xin để bảo hộ thương hiệu thì chúng tôi coi đó là tài sản, mà tài sản thì đương nhiên chúng tôi đã bỏ ra một khoản phí đểi đăng ký. Và khi chúng tôi bảo vệ, xây dựng, nuôi nấng và phát triển tài sản này thì là một bài học dài hơi và vô cùng tốn kém, vì thế, không có lý do gì chúng tôi không bảo vệ, vì đó là một tài sản cực kỳ lớn".

Đối với các doanh nghiệp muốn đưa sản phẩm ra nước ngoài, ông Nguyễn Lâm Viên - Tổng giám đốc Công ty Vinamit chia sẻ kinh nghiệm sau: "Chúng ta phải hết sức cẩn thận, nếu bán ra thị trường đó, thì địa phương, hoặc đất nước đó họ có yêu cầu có một cái tên khác nữa hay không, ví dụ  như Trung Quốc thì họ sử dụng tiếng Hoa, do đó, chúng ta phải có một thương hiệu tiếng Hoa hoặc dịch từ thương hiệu của chúng ta ra và khi đó chúng ta phải đăng ký thương hiệu".

Tuy nhiên, nhìn chung có thể thấy, các doanh nghiệp Việt Nam còn lúng túng trong việc bảo vệ thành quả sáng tạo của mình khi bị người khác chiếm đoạt hoặc khai thác trái phép. Ngoài ra, khi mở rộng kinh doanh ra thị trường nước ngoài, các doanh nghiệp còn có nguy cơ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người khác và sẽ phải đương đầu với những kiện tụng, chịu các hậu quả pháp lý như bồi thường thiệt hại, phạt tiền, và tịch thu hàng hóa... Vì vậy, bên cạnh sự nỗ lực của bản thân các doanh nghiệp, Nhà nước cũng cần phải hỗ trợ các doanh nghiệp tiến hành các thủ tục pháp lý để bảo vệ tài sản trí tuệ của họ cũng  như để bảo vệ họ khi xảy ra tranh chấp với người khác ở các thị trường nước ngoài.