Tái canh để ngành cà phê phát triển bền vững

(VOH) - Cà phê là đặc sản của vùng Tây Nguyên và cũng là đặc sản của Việt Nam. Thời gian qua, tuy còn gặp không ít khó khăn nhưng ngành cà phê đã có bước phát triển mạnh mẽ và trở thành mặt hàng nông sản chủ lực của nước ta.

(Ảnh minh họa: tamnhin)

Từ năm 2011 đến nay, kim ngạch xuất khẩu cà phê hàng năm đều đạt trên 3 tỷ đôla Mỹ. Đây là nguồn thu nhập chính của trên 500.000 hộ nông dân với 1,6 triệu lao động, góp phần quan trọng vào việc ổn định và phát triển kinh tế xã hội địa phương vùng Tây Nguyên và nhiều tỉnh, thành trong cả nước.

Tuy nhiên, để phát triển cà phê bền vững cần nhiều giải pháp đồng bộ. Vậy các giải pháp đó là gì? Đài Tiếng nói nhân dân TPHCM có cuộc phỏng vấn ông Cao Đức Phát, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về nội dung này.

* Bộ trưởng có thể cho biết một vài thực trạng và triển vọng của ngành cà phê nước ta hiện nay?

- Bộ trưởng Cao Đức Phát: Phát triển cà phê ở Tây Nguyên tăng về diện tích, năng suất, sản lượng và kim ngạch xuất khẩu nhưng hiện nay ngành cà phê cũng đứng trước rất nhiều thử thách.

Trước hết, trong lĩnh vực trồng trọt, cần có những giải pháp khẩn cấp để tái canh vườn cà phê đã già cỗi, đồng thời phát triển theo hướng bền vững hơn, hiệu quả cao hơn. Mặt khác nữa, cần thúc đẩy mạnh mẽ phát triển chế biến và khâu thương mại để nâng cao giá trị gia tăng, đem lại lợi ích lớn hơn cho người trồng cà phê cũng như các doanh nghiệp chế biến và kinh doanh cà phê.

* Để ngành cà phê phát triển bền vững, việc tái canh và liên kết sản xuất, tiêu thụ cà phê là cần thiết, Bộ trưởng có thể cho biết việc phối hợp này như thế nào?

- Bộ trưởng Cao Đức Phát: Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đang phối hợp với các địa phương phổ biến và hỗ trợ nhân dân áp dụng các gói kỹ thuật để tái canh cũng như thâm canh cà phê và thực hiện những chính sách khuyến khích các doanh nghiệp phát triển chế biến nâng cao giá trị cà phê và việc hỗ trợ áp dụng các kỹ thuật về sơ chế, về phơi sấy và bảo quản cà phê cũng là một phần trong gói đó.

Việc khuyến khích liên kết giữa nông dân, các cơ quan nghiên cứu khoa học, các cơ quan, tổ chức về chế biến và kinh doanh cà phê theo một chuỗi là một xu hướng chúng ta đang thúc đẩy trong ngành nông nghiệp nói chung và trước hết là trong ngành cà phê. Vì thế, chúng tôi hoan nghênh sự hợp tác giữa Công ty CP BVTV An Giang và Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên để thực hiện chủ trương này.

* Trong thời gian qua, ngành cà phê đã được sự quan tâm và hỗ trợ như thế nào của Đảng, Nhà nước và Chính phủ?

- Bộ trưởng Cao Đức Phát: Cà phê là sản phẩm ưu thế của Việt Nam. Chính vì thế, Chính phủ cũng rất là quan tâm. Vừa qua, Quốc hội, Chính phủ đã đưa ra nhiều chính sách khuyến khích đầu tư vào phát triển chế biến các loại nông lâm thủy sản.

Tuy nhiên, với những chính sách chung đó, chúng ta cần tiếp tục phát huy đặc điểm ở các địa phương, đúng hơn là cần làm việc cụ thể ở từng địa phương để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển chế biến sâu các sản phẩm từ cà phê. Chúng ta cũng có thể thấy một số doanh nghiệp thực hiện thành công chủ trương này. Tuy nhiên, chúng ta mong đợi nhiều doanh nghiệp hơn nữa phát triển chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng của cà phê Việt Nam.

* Thưa Bộ trưởng, hiện nay, cây cà phê gặp nhiều khó khăn về nước tưới do khô hạn. Theo Bộ trưởng, cần có giải pháp nào hỗ trợ nông dân?

- Bộ trưởng Cao Đức Phát: Vấn đề về nước là một yếu tố hạn chế đối với phát triển nông nghiệp, đặc biệt là phát triển cà phê ở Tây Nguyên, nhất là trong điều kiện biến đổi khí hậu. Năm nay, chúng ta đang phải đối phó với tình trạng hạn hán gay gắt so với nhiều năm gần đây do diễn ra El Nino trên địa bàn khu vực Tây Nguyên, Nam Trung bộ và nhiều nơi khác. Để đối phó với tình trạng này trong dài hạn, chúng ta hướng dẫn nông dân áp dụng các giải pháp kỹ thuật đồng bộ, trong đó khuyến khích nông dân tưới tiết kiệm nước.

* Một vấn đề mà ai cũng quan tâm là khâu chế biến cà phê còn nhiều bất cập. Theo Bộ trưởng, chúng ta cần quan tâm hơn nữa vấn đề này ra sao?  

- Bộ trưởng Cao Đức Phát: Thời gian qua, có thể nói chúng ta đẩy mạnh về diện tích, về sản lượng cà phê nhân thô. Theo chúng tôi, trong giai đoạn tới, chúng ta không chạy theo diện tích, sản lượng mà tập trung vào nâng cao chất lượng, khâu trồng trọt và đặc biệt là khâu chế biến và thương mại để có giá trị gia tăng và hiệu quả cao hơn của ngành cà phê.

Việc tiêu thụ cà phê phụ thuộc vào qui luật thị trường. Chúng tôi nhận thấy khi kinh tế của chúng ta phát triển, nhu cầu tiêu dùng cà phê trong nước tăng lên nhưng mà cần khuyến khích phát triển các sản phẩm phù hợp thị hiếu tiêu dùng các vùng miền trong nước. Điều này liên quan đến chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các sản phẩm cà phê ở trong nước.

* Vốn cho sản xuất, doanh nghiệp là rất cần thiết trong tình hình hiện nay. Bộ trưởng có ý kiến như thế nào về biện pháp hỗ trợ ngành cà phê phát triển?

- Bộ trưởng Cao Đức Phát: Vừa qua chúng tôi đã làm việc với Ngân hàng nhà nước và rất hoan nghênh ngân hàng đã quan tâm, chỉ đạo xây dựng chương trình hỗ trợ nông dân tái canh cà phê. 

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cũng đã xây dựng chương trình làm cơ sở để ngân hàng hỗ trợ cho nhân dân. Mặt khác, chúng tôi cũng đang phối hợp với các tổ chức quốc tế, tổ chức tài chính quốc tế để có những khoản vốn vay hỗ trợ nông dân. Tuy nhiên, ở đây có vấn đề đang đặt ra là rà soát về cơ chế cho vay để tạo thuận lợi cho nông dân tiếp cận các nguồn vốn vay một cách thuận lợi hơn.

 * Xin cám ơn Bộ trưởng.