Tìm lối đi chung giữa ngân hàng và doanh nghiệp

Rõ ràng, một thực tế dễ dàng nhận thấy rằng: nếu doanh nghiệp (DN) không sản xuất, kinh doanh được, ngân hàng (NH) sẽ khó khăn. Hàng tồn kho của DN càng nhiều bao nhiêu thì nợ xấu của NH càng tăng bấy nhiêu. Để giải quyết vòng xoáy này, từ đầu năm đến nay cả NH và DN dù đã có rất nhiều cuộc gặp gỡ, kết nối để tháo gỡ nhưng dường như tiếng nói chung vẫn chưa tìm thấy. Một trong những khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay là nguồn vốn và nhiều vấn đề liên quan đến vốn vay ngân hàng như lãi suất, kỳ hạn nợ, điều kiện cho vay…

Những “núi” hàng tồn kho với giá thành cao vẫn đang chất chồng, nợ xấu của NH ngày một gia tăng, nếu không được giải quyết thì chắc chắn dòng tín dụng còn bị ứ đọng và hy vọng phục hồi nền kinh tế càng trở nên mong manh.

Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã có nhiều các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho DN, duy trì, ổn định và phát triển sản xuất trong thời gian gần đây. Thị trường tiền tệ đang ngày càng ổn định hơn. Mặt bằng lãi suất cho vay cũng hạ dần, đến nay xuống còn dưới 15%/năm. Các NH thương mại cũng đã tích cực tham gia điều chỉnh lãi suất cho vay đối với các hợp đồng tín dụng trước đây, cơ cấu lại nợ của DN. Và đã có những DN nhận được sự tiếp sức này từ phía NH. Bà Phạm Thị Huân, Giám đốc công ty TNHH Ba Huân, phấn khởi cho biết: "Về lãi suất mới, chúng tôi đã được NH mời lên để giảm lãi suất xuống dưới 15%/năm về trung và dài hạn, về ngắn hạn là 13%/năm. Được sự hỗ trợ kịp thời của UBND thành phố và sự điều chỉnh của thủ tướng, chúng tôi đã được an tâm và khơi thông dòng vốn để đi vào sản xuất ổn định".

Việc kéo giảm lãi suất các khoản vay cũ về 15%/năm hiện đang được các NH triển khai từng bước và có chọn lọc. Hầu hết các NH đều đồng tình với chủ trương này của NHNN nhằm chia sẻ với DN trong thời buổi kinh tế khó khăn. Tuy nhiên, mỗi NH có khả năng tài chính và tiêu chí giải ngân khác nhau nên vẫn có nhiều DN chưa được hạ lãi suất. Các DN nên hiểu rằng chỉ đạo giảm lãi suất các khoản vay cũ của NHNN nước thực chất là một cuộc vận động, khuyến khích chứ không mang tính bắt buộc. Ông Trương Văn Phước, Tổng giám đốc ngân hàng xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank), cho biết: "Về cơ bản mà nói, tất cả khách hàng đều được hạ lãi suất xuống 15%/năm. Chính thống đốc NHNN cũng nói, đây không phải là một sự bắt buộc mang tính pháp lý bởi các hợp đồng dân sư là sự thỏa thuận giữa người vay tiền với người cho vay. Tuy nhiên, sự vận động đó chứa đựng đằng sau là sự đồng cảm, chia sẻ chung trong bối cảnh nền kinh tế chúng ta rất nhiều khó khăn".

Việc NHNN từ đầu năm đến nay đã 4 lần giảm lãi suất thể hiện quyết tâm lớn của ngành NH, nhưng khi triển khai trong thực tế còn nhiều bất cập. Nhiều DN cho biết vẫn khó tiếp cận vốn, đồng thời lãi suất vay còn cao hơn rất nhiều so với mức của các nước trong khu vực. Nếu NH không hạ mặt bằng lãi suất cho vay xuống 10%/năm thì nhiều khả năng trong vài năm tới, sức cạnh tranh của các DN Việt Nam sẽ bị triệt tiêu. Ông Nguyễn Trí Kiên, Giám đốc Công ty Túi xách Minh Tiến, đề xuất: "Một tín hiệu tốt cho doanh nghiệp, nhưng chưa đủ vì thực tế với mức lãi suất 15%, DN vẫn còn khó khăn rất nhiều. Hiện nay, khó khăn bủa vây DN không chỉ về lãi suất, tiếp cận vốn mà còn là vấn đề thị trường, giảm phát, nhu cầu mua giảm. Theo tôi, lãi suất để các DN tồn tại, phát triển và có lợi nhuận là phải dưới 10%".

Trả lời câu hỏi khi nào lãi suất cho vay về 10%/năm, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cho biết: "Tôi khẳng định rằng, năm nay lạm phát của chúng ta ở mức dưới 7% thì cuối năm nay lãi suất huy động của chúng ta có điều kiện giảm thêm ở mức khoảng 8%. Lãi suất huy động cũng không thể giảm quá bởi nếu giảm quá thì người dân sẽ thấy rằng gửi tiền ngân hàng không còn hấp dẫn và khi đó người ta sẽ đầu cơ vào các lĩnh vực khác".

Có thể nói, khơi thông dòng vốn tín dụng là điều mà cả DN và NH đều mong muốn trong thời điểm này bởi DN sống, NH mới tồn tại, cứu DN trong lúc này chính là cứu NH. Tuy nhiên, giữa nNH và DN vẫn còn khoảng cách nhất định bởi NH loay hoay trong nỗi lo nợ xấu, cho vay thì rủi ro, không cho vay thì tồn kho tiền còn DN khốn khổ vì thiếu vốn, hàng tồn kho và nguy cơ phá sản. Để tìm lối ra cho vấn đề này, ông Trần Phương Bình, Tổng giám đốc NH Đông Á, kêu gọi: "Giữa DN và NH phải ngồi thống nhất phương án nhanh chóng giải quyết đầu ra. NH Đông Á sẵn sàng cho người mua nhà, mua căn hộ vay trong năm đầu tiên với lãi suất 12%/năm với điều kiện là DN bất động sản phải giảm giá bán để cho phù hợp với thị trường. Nếu lãi suất dành cho DN bất động sản càng thấp thì DN bất động sản vẫn nuôi kỳ vọng là còn chịu đựng được. Đây cũng là khó khăn cho NH. Chúng tôi cũng quyết định từ ngày 2/8, các dư nợ bất động sản tại Đông Á cũng chính thức giảm xuống 15%".

Khơi thông dòng vốn tín dụng, kích thích tăng trưởng kinh tế đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của nhiều cấp, nhiều ngành. Trong đó, NHNN đã và đang triển khai hàng loạt các giải pháp để tích cực thực hiện Nghị quyết của Chính phủ về tăng cường kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô; tái cấu trúc nền kinh tế. NHNN cũng xác định việc tháo gỡ khó khăn cho các DN hiện nay là nhiệm vụ chính trị của ngành NH chứ không phải quyết định hành chính; tất cả vì quyền lợi của doanh nghiệp, của đất nước.