Mệnh lệnh từ trái tim những người lính

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng đối với những người lính Bộ đội Cụ Hồ, hành trình tìm kiếm và đưa đồng đội trở về chưa bao giờ dừng lại.

Tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, một "trận chiến" đặc biệt giữa thời bình đang diễn ra âm thầm nhưng vô cùng khẩn trương.

Ở đó, từng tấc đất được lật xới, từng lớp đất tại hố khai quật được gạn lọc tỉ mỉ không chỉ bằng kỷ luật quân đội hay tri thức khoa học, mà bằng tình đồng đội sắt son và mệnh lệnh thiêng liêng xuất phát từ trái tim người lính.

Khác với những đợt tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ nơi khe suối, rừng sâu hay trên những mảnh đất khô cháy nơi xứ người, nhiệm vụ của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ thuộc Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh (Đội K74) diễn ra ngay giữa trung tâm một đô thị sôi động và sầm uất bậc nhất cả nước.

Yêu cầu đặt ra là vô cùng khắt khe đối với Đội K74 là vừa phải tiến hành cất bốc đúng kỹ thuật chuyên môn, khoa học với sự cẩn trọng tuyệt đối, vừa phải đảm bảo vệ sinh môi trường, an toàn giao thông và mỹ quan đô thị.

Dưới cái nắng gay gắt như đổ lửa hay những cơn mưa rào đổ xuống bất chợt của mùa hè phương Nam, các cán bộ, chiến sỹ Đội K74 vẫn kiên trì bóc tách từng lớp đất, gạn lọc từng di vật dù nhỏ nhất từ những vốc đất mang lên từ hố khai quật.

Tại hiện trường, khi chạm đến tầng nghi chứa hài cốt, mọi công việc chuyển sang thủ công bằng bàn tay với sự cẩn trọng, tỉ mỉ của những người chiến sỹ để không bỏ sót bất kỳ một mẩu xương hay kỷ vật nhỏ bé nào của những người đã ngã xuống.

Những miếng khăn rằn mục nát, mảnh tăng võng ngả màu, hộp tiếp đạn hoen gỉ, hay đôi dép cao su mòn vẹt... lộ ra sau những nhát bay, chổi quét khiến những người lính trẻ trực tiếp làm nhiệm vụ không khỏi xúc động, bởi đằng sau mỗi di vật ấy là cả một câu chuyện tuổi trẻ, một cuộc đời đã dâng hiến trọn vẹn cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tất cả hài cốt và di vật sau khi cất bốc sau khi thực hiện định danh tại hiện trường đều được đưa về khu vực lấy mẫu, để thực hiện công tác số hóa và lấy mẫu ADN sinh phẩm phục vụ việc xác định danh tính được thực hiện nghiêm ngặt.

Sau tất cả, các hài cốt liệt sỹ được vệ sinh, bảo quản và đưa về quàn tại Nhà tưởng niệm với những nghi thức trang trọng nhất. Rút kinh nghiệm sâu sắc từ đợt lấy mẫu thử nghiệm tại Nghĩa trang liệt sỹ Thành phố trước đó, toàn bộ quy trình từ bảo quản, gán mã định danh, chụp ảnh hiện trạng đến nhập dữ liệu vào phần mềm chuyên dụng đều được tối ưu hóa chuẩn xác, ngăn ngừa tuyệt đối nguy cơ lây nhiễm chéo hoặc thất lạc thông tin.

Trung tá Lê Ngọc Hà, Đội trưởng Đội K74, người đã có 30 năm nhập ngũ và gần một phần tư thế kỷ gắn bó với công tác chính sách và tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sỹ trên nhiều chiến trường cho biết, những chiến sỹ đội K74 đã xung phong tham gia làm nhiệm vụ quy tập hài cốt liệt sỹ, dù nhiều người chưa từng một lần tiếp xúc với hài cốt.

Vượt qua những bỡ ngỡ ban đầu, bằng tinh thần và ý chí luôn sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao, những người lính trẻ ấy đã làm chủ được mọi thao tác tại hiện trường với kết quả tốt nhất.

Đến nay, không cần sự hướng dẫn, chỉ đạo của những “cựu binh,” các chiến sỹ đội K74 đều có thể nhìn sắc thái, màu đất để đoán định được tầng địa chất có thể có di cốt, di vật để tiến hành chuyên sâu với bay, chổi cọ để đảm bảo không nhầm lẫn, không bỏ sót mọi di cốt, di vật.

Những cán bộ chiến sỹ Đội K74 trang nghiêm trong bộ quân phục với đầy đủ găng tay, khẩu trang bất chấp trời đang nắng hay đổ mưa cần mẫn, tỉ mỉ dưới hố khai quật để đãi đất tìm đồng đội là những hình ảnh bất kể ai một lần chứng kiến cũng không khỏi nao lòng xúc động.

Trung tá Lê Ngọc Hà cho biết, phương châm hành động của đơn vị là "mưa nhỏ coi như không mưa, mưa lớn coi như mưa nhỏ." Khi phát hiện hài cốt, lập tức chăng bạt, thắp đèn làm xuyên trưa, xuyên đêm; nếu mưa trút xuống thì huy động máy bơm công suất lớn bơm nước liên tục, quyết không để nước ngập làm hư hại khu vực di cốt.

Dù là ngày nghỉ hay giờ nghỉ, hễ phát hiện hoặc nghi ngờ có hài cốt là toàn đội lập tức tổ chức lực lượng đào bới, làm xuyên đêm, không kể ngày nghỉ để đưa các bác, các chú lên nhanh nhất có thể.

Trực tiếp kiểm tra hiện trường và động viên lực lượng làm nhiệm vụ, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng khẳng định: Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm là nhiệm vụ hết sức thiêng liêng, cao cả, thể hiện sâu sắc đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc. Công việc này phải được tiến hành tận tâm, bằng kinh nghiệm, trách nhiệm và cả trái tim của người lính.

Hành trình lặng lẽ dưới lòng đất Lê Thị Riêng không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn đơn thuần của những chiến sỹ Bộ Tư lệnh Thành phố, mà là sự tiếp nối ngọn lửa nghĩa tình đồng đội sâu nặng qua nhiều thế hệ.

Hình ảnh cựu chiến binh, bác sỹ Trần Văn Bản (82 tuổi) bền bỉ sát cánh cùng các chiến sỹ trẻ Đội K74 chính là biểu tượng sinh động cho sợi chỉ đỏ nối liền quá khứ với hiện tại.

Dù đã ở độ tuổi "xưa nay hiếm," bác sỹ Bản vẫn tự nguyện đăng ký làm tình nguyện viên, mang kinh nghiệm của một bác sỹ ngành y cùng hơn 40 năm lặn lội đi tìm đồng đội ra đóng góp cho đợt quy tập.

Tại phòng phân loại và xử lý di cốt, người cựu chiến binh mái tóc bạc phơ tỉ mỉ hướng dẫn từng chiến sỹ trẻ cách nhận diện từng mảnh xương nhỏ, cách ghi chép và sắp xếp hài cốt đúng vị trí.

Bằng sự tận tâm, tinh thần cống hiến quên tuổi tác của những thế hệ đi trước như bác sỹ Bản đã trở thành tấm gương, mạch nguồn cho sự nỗ lực, phấn đấu của những cán bộ, chiến sỹ làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tại công viên Lê Thị Riêng.

Cùng với những kinh nghiệm được trao truyền ngay bên hố khai quật của những người như Đội trưởng Lê Ngọc Hà, những người lính trẻ Đội K74 đã trưởng thành từng ngày, qua từng nắm đất đen còn lẫn di cốt của cha anh trở về sau hơn nửa thế kỷ.

Họ đã biết phân biệt từng loại xương cốt, biết lựa chọn thế đứng khi khai quật để không đứng lên phần hài cốt của “các bác, các chú” biết phân biệt đâu là sỏi cát đâu là phần cốt đã một phần “hóa thổ” để làm tròn nhiệm vụ của mình với sự chân thành và tri ân sâu sắc với các thế hệ đồng đội tiền bối.

Chia sẻ cảm xúc đã trải qua của những ngày cùng đồng đội nỗ lực bên hố khai quật, chiến sỹ trẻ Vũ Đức Tâm, một trong 37 thành viên Đội K74 cho biết: "Mỗi lần tìm thấy hài cốt, trong tôi lại trào dâng suy nghĩ về giá trị vô giá của hòa bình. Hạnh phúc hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của bao thế hệ đi trước.

Nhờ công việc này, những người trẻ như tôi càng thấm thía hơn bài học lịch sử và công ơn của cha ông. Sự kiên nhẫn, tỉ mỉ cùng những kinh nghiệm học hỏi từ chỉ huy và đồng đội sẽ là hành trang quý giá để tôi tiếp tục cống hiến cho xã hội, dù sau này không còn khoác trên mình màu áo bộ đội."

Trực tiếp chứng kiến sự trưởng thành và nỗ lực phấn đấu của những người lính trẻ Đội K74, bác sỹ, cựu chiến binh Trần Văn Bản xúc động cho biết, trong suốt thời gian tham gia công việc tại công viên Lê Thị Riêng, điều mà những cựu chiến binh như ông không bao giờ quên là hình ảnh của cán bộ chiến sỹ Đội K74, không phân biệt cán bộ, không phân biệt chiến sỹ, đều nỗ lực, tích cực trong mỗi nhiệm vụ của mình bằng trách nhiệm và cái tâm của người lính với đồng đội.

“Các em, các cán bộ chiến sỹ ở đây xác định được sự quan trọng, ý nghĩa thiêng liêng của nhiệm vụ. Bằng hành động, việc làm và thái độ trong công việc đã thể hiện chân lý dù trong lúc chiến tranh hay ở thời bình, bản chất của người Bộ đội Cụ Hồ không bao giờ thay đổi. Lúc nào cũng đẹp, lúc nào cũng thể hiện hết mình với nhân dân, với Tổ quốc và với công việc của mình, và đặc biệt là ở đây, với những liệt sỹ đã hy sinh cho đất nước", cựu chiến binh Lê Văn Bản chia sẻ.

Sự hy sinh thầm lặng của Đội K74 cũng lan tỏa mạnh mẽ đến thế hệ trẻ. Đại úy Quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Lê Tuyết Nhi (Bệnh viện Quân y 7B) và Trung úy Nguyễn Thị Thu Thủy (Bảo tàng Cục Chính trị Quân khu 7) khi đến chứng kiến hiện trường khai quật, quy tập các anh hùng liệt sỹ tại công viên Lê Thị Riêng đã không giấu được sự nghẹn ngào. Những ánh mắt nghẹn ngào xúc động của những người nữ quân nhân trẻ chính là lời hứa chân thành nhất về sự nối tiếp truyền thống, sống sao cho xứng đáng với máu xương của cha anh.

Nói về nhiệm vụ của những chiến sỹ tại công viên Lê Thị Riêng, Trung tướng Lê Xuân Thế, Tư lệnh Quân khu 7 nhấn mạnh: "Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm thiêng liêng của thế hệ hôm nay. Dù còn nhiều khó khăn, vất vả, chúng ta tuyệt đối không được phép dừng bước khi vẫn còn những liệt sỹ chưa được tìm thấy, chưa được gọi đúng tên mình."

Những giọt mồ hôi rơi xuống lòng hào giữa Công viên Lê Thị Riêng, những bàn tay sạn vết đất đen của những người lính Đội K74 và những ánh mắt đau đáu của những thân nhân các anh hùng liệt sỹ đã và đang minh chứng cho một chân lý giản dị giữa đời thường đó là dù thời gian có thể làm mờ đi dấu vết địa hình, nhưng không bao giờ xóa nhòa được đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.

Hành trình đưa các anh hùng liệt sỹ từ lòng đất Lê Thị Riêng trở về không dừng lại ở việc tìm thấy hài cốt, mà còn nối tiếp bằng một cuộc hành trình gian nan xác định danh tính, trả lại tên tuổi cho từng người con đã ngã xuống vì sự bình yên của đất nước này và tấm lòng sắt son của những người dân Thành phố Hồ Chí Minh đối với các anh hùng liệt sỹ sẽ được tiếp nối trong bài 3: Sáng mãi đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.

(Nguồn: TTXVN)