Thảo luận Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi): Đặt lợi ích của trẻ em lên hàng đầu

Trong phiên làm việc tại hội trường, Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Đa số các đại biểu thống nhất cho rằng dự án luật mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhằm tạo hành lang pháp lý giúp trẻ em không có điều kiện sống cùng gia đình gốc được chăm sóc, nuôi dưỡng trong môi trường thay thế an toàn, bền vững, lấy gia đình làm nền tảng và bảo đảm sự phát triển toàn diện của trẻ ngay từ những năm đầu đời.

Đánh giá cao việc dự thảo đã bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, quy trình xác minh trẻ bị bỏ rơi và cơ chế bảo vệ trẻ khi hủy quyết định nuôi con nuôi, song nhiều đại biểu cho rằng cần thiết kế bổ sung cơ chế phát hiện nguy cơ từ sớm. Điều này giúp ngăn chặn việc giao nhận trẻ cho các đối tượng có mục đích bất hợp pháp, đồng thời bổ sung cụ thể các trường hợp không được nhận nuôi con để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho trẻ.

Đại biểu Quốc hội: Cần cơ chế phát hiện nguy cơ trước khi cho nhận nuôi con

Đóng góp ý kiến cụ thể, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) nhấn mạnh dự thảo dù đã nêu nguyên tắc "vì lợi ích tốt nhất cho trẻ" nhưng chưa bắt buộc mỗi vụ việc phải có hồ sơ đánh giá riêng biệt. Đại biểu đề xuất ghi rõ vào luật nghĩa vụ lập báo cáo đánh giá trẻ và phương án chăm sóc, bao gồm hoàn cảnh, nhu cầu, ý kiến của trẻ, xác minh người thân, hỗ trợ cho gia đình gốc, lý do các phương án chăm sóc khác không phù hợp và căn cứ lựa chọn nhận nuôi. Đặc biệt, đối với việc nhận nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, hồ sơ phải ghi nhận rõ kết quả và thời hạn tìm kiếm gia đình thay thế phù hợp tại Việt Nam trước khi xem xét cho làm con nuôi người nước ngoài.

Liên quan đến quy định tại Điều 23, các đại biểu đồng tình với phương án giao thẩm quyền hủy bỏ, thu hồi quyết định nuôi con nuôi cho cơ quan hành chính đã ban hành để tránh phát sinh thủ tục tố tụng kéo dài. Tuy nhiên, các đại biểu đề nghị rà soát để phân định rạch ròi ranh giới giữa hai hình thức pháp lý này.

Phân tích rõ hơn về vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) kiến nghị: các sai phạm xảy ra trong quá trình lập, giải quyết hồ sơ làm ảnh hưởng trực tiếp đến tính hợp pháp ban đầu sẽ áp dụng hình thức hủy bỏ, thu hồi quyết định. Ngược lại, đối với trường hợp quan hệ nuôi con nuôi đã xác lập hợp pháp nhưng sau đó cha mẹ nuôi mới xuất hiện hành vi bạo hành, bóc lột, ngược đãi hoặc bị xử lý pháp luật thì áp dụng trình tự chấm dứt nuôi con nuôi.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm bảo vệ trẻ em sau khi làm con nuôi ở nước ngoài. Luật cần xác định rõ đầu mối tiếp nhận thông tin và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài với các tổ chức con nuôi quốc tế khi phát hiện trẻ bị bạo hành, xâm hại hoặc bỏ mặc, đi kèm quy định cụ thể về thời hạn thông báo và trách nhiệm hỗ trợ xử lý khi có sự cố phát sinh.

HOÀNG HƯƠNG, NGỌC TUẤN, KIM NGỌC