Tin tứcPhóng viên Phước Tiến có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Văn Hồng- Phó Phân viện trưởng Phân viện Khoa học khí tượng, Thủy văn, Môi trường và Biển về nguyên nhân của những diễn biến thời tiết bất thường và người dân cần chủ động ứng phó ra sao?
*: Thưa ông, vì sao trong những tuần gần đây, TPHCM nói riêng và nhiều địa phương trên cả nước nói chung xuất hiện các đợt mưa lớn gây ngập nặng?
PGS.TS Nguyễn Văn Hồng: Những đợt mưa lớn vừa qua chịu tác động của các hình thế thời tiết như dải hội tụ nhiệt đới và các nhiễu động nhiệt đới, gây mưa kéo dài nhiều ngày, có nơi lượng mưa vượt 100mm. Khi mưa lớn xảy ra cùng thời điểm triều cường dâng cao, khả năng tiêu thoát nước bị hạn chế, khiến tình trạng ngập tại đô thị trở nên nghiêm trọng hơn.
Tại TPHCM, những khu vực trũng thấp, ven sông, chịu ảnh hưởng trực tiếp của triều cường như khu vực quận 7, quận 2 trước đây và các địa bàn lân cận dễ bị ngập. Bên cạnh tác động của mưa lớn và triều cường, năng lực tiêu thoát nước cùng điều kiện hạ tầng hiện hữu cũng ảnh hưởng đáng kể đến tình trạng ngập và thời gian rút nước. Vì vậy, một số nơi xảy ra ngập sâu, kéo dài hơn so với những đợt mưa trước.
*: So với năm trước, lượng mưa trong năm 2026 có xu hướng tăng hay giảm? Các đợt mưa lớn bất thường có thể được dự báo sớm để người dân chủ động ứng phó hay không, thưa ông?
PGS.TS Nguyễn Văn Hồng: Tháng 9 và tháng 10 là thời kỳ trọng tâm của mùa mưa tại TPHCM. Vì vậy, mưa xuất hiện thường xuyên trong giai đoạn này là diễn biến theo mùa. Tuy nhiên, dưới tác động của biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể khiến lượng mưa tại một số thời điểm tăng cao bất thường, với những đợt mưa lớn trên 100mm.
Để đánh giá lượng mưa năm 2026 tăng hay giảm so với năm 2025 cần có số liệu quan trắc và thống kê cụ thể. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là các đợt mưa lớn cực đoan có xu hướng gây ra nhiều thách thức hơn đối với công tác phòng, chống ngập đô thị.
Cơ quan khí tượng có thể dự báo trước các đợt mưa lớn thông qua việc theo dõi hình thế thời tiết và các hệ thống gây mưa. Những bản tin dự báo, cảnh báo trước nhiều ngày giúp chính quyền và người dân chủ động phương án ứng phó. Dù vậy, lượng mưa thực tế tại từng khu vực vẫn có thể khác nhau, do đó cần thường xuyên cập nhật các bản tin dự báo, cảnh báo ngắn hạn để có biện pháp phù hợp.
*: Trong những ngày gần đây, có thời điểm TPHCM xuất hiện mưa lớn nhưng thời tiết vẫn khá nóng. Vì sao có hiện tượng này? Ông có khuyến cáo gì đối với người dân thành phố trước những diễn biến thời tiết sắp tới?
PGS.TS Nguyễn Văn Hồng: Mưa lớn và thời tiết nóng vẫn có thể xuất hiện trong cùng một giai đoạn, do sự thay đổi của các hình thế thời tiết và đặc điểm phân bố mưa theo không gian, thời gian. Sau những đợt mưa, nền nhiệt có thể tăng trở lại, nhất là tại khu vực đô thị.
Theo các cảnh báo khí hậu quốc tế, hiện tượng El Nino có khả năng phát triển mạnh hơn trong thời gian tới. Nếu kịch bản này xảy ra, TPHCM có thể đối mặt với nguy cơ nắng nóng gia tăng, mùa mưa kết thúc sớm hơn và mùa khô kéo dài hơn. Điều này làm tăng lượng nước bốc hơi, nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt, nhất là tại những khu vực có nguồn dự trữ nước hạn chế.
Do đó, các cơ sở sản xuất, đơn vị quản lý nguồn nước và nhà máy cấp nước cần chủ động xây dựng phương án ứng phó với nguy cơ hạn hán, thiếu nước. Người dân cũng cần sử dụng nước tiết kiệm, theo dõi thường xuyên các bản tin dự báo khí tượng, thủy văn để có kế hoạch sinh hoạt phù hợp.
Bên cạnh đó, khu vực nội đô TPHCM còn chịu tác động của hiện tượng đảo nhiệt đô thị. Mật độ công trình xây dựng cao, các bề mặt bê tông, nhựa đường hấp thụ và giữ nhiệt khiến nền nhiệt đô thị tăng lên, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, hoạt động giao thông và sinh hoạt ngoài trời.
*: Cảm ơn ông!
