Tin tứcSắp xếp đơn vị hành chính là quá trình mang tính tổng thể, gắn với tái cấu trúc tổ chức, thẩm quyền, không gian kinh tế - xã hội, kết cấu hạ tầng và phân bố nguồn lực; đồng thời thiết lập, xây dựng mối quan hệ giữa Nhà nước với người dân, doanh nghiệp theo hướng gần dân, phục vụ nhân dân và kiến tạo phát triển. Do đó, thước đo hiệu quả không chỉ dừng ở việc tinh gọn bộ máy, mà trọng tâm là chất lượng vận hành, hiệu quả cung ứng dịch vụ công, khả năng khơi thông và phân bổ nguồn lực, mức độ thực chất của liên kết vùng và sự cải thiện bền vững chất lượng sống của nhân dân.
Sau hơn một năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành trên phạm vi toàn quốc đã tạo ra những thay đổi, mở ra không gian mới để tích hợp quy hoạch, kết nối hạ tầng, phân bổ nguồn lực và tăng cường liên kết vùng, đồng thời đặt ra yêu cầu chuyển hóa những lợi thế về quy mô, không gian thành năng lực phát triển thực chất. Tại hội thảo khoa học quốc gia “Sáp nhập đơn vị hành chính với phát triển bền vững vùng và liên kết vùng ở Việt Nam”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, việc mở rộng quy mô đơn vị hành chính cần gắn liền với quá trình tích hợp quy hoạch, kết nối hạ tầng, điều hòa lợi ích và thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các địa bàn, hình thành những không gian phát triển tích hợp, nhằm phát huy lợi thế và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Việc sáp nhập đơn vị hành chính chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được thực hiện trên cơ sở các tiêu chí phát triển vùng và liên kết vùng. Nếu chỉ dựa vào các tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên và quy mô dân số mà không tính đến các yếu tố về liên kết kinh tế, kết nối hạ tầng, đặc điểm văn hóa xã hội và định hướng phát triển dài hạn thì quá trình sắp xếp có thể không tạo ra được động lực phát triển mới.
Thiếu tướng, Tiến sĩ Trần Văn Tuấn - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học An ninh nhân dân nhấn mạnh, quá trình này đặt ra nhiều vấn đề về tổ chức chính quyền địa phương, về phân cấp phân quyền, phối hợp liên vùng, phân bổ nguồn lực, đảm bảo hài hòa lợi ích, giữ gìn bản sắc văn hóa, và nâng cao chất lượng người dân và doanh nghiệp.
PSG.TS Lê Thị Thục - NXB Chính trị quốc gia Sự thật, đề cập đến việc liên kết vùng để thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững. "Chúng ta phải thúc đẩy liên kết vùng để không chỉ là liên kết về kinh tế, hạ tầng, đầu tư mà còn là liên kết cơ hội phát triển, liên kết an sinh để qua đó thúc đẩy bình đẳng xã hội, rút ngắn khoảng cách giữa các vùng miền" - PSG.TS Lê Thị Thục nêu ý kiến.
Sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức và điều chỉnh địa giới, mà còn gắn liền với yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển, đổi mới phương thức quản trị và khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực quốc gia. Để hiện thực hóa các mục tiêu trên cần bảo đảm tính đồng bộ về thể chế, quy hoạch, hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành, các địa phương; đồng thời, phát huy sự đồng thuận và tham gia tích cực của nhân dân.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tấn Vinh, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II khẳng định, hiệu quả của việc sắp xếp đơn vị hành chính là chất lượng hoạt động của bộ máy, là năng lực quản trị và kiến tạo phát triển, là chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và khả năng hình thành các động lực tăng trưởng trong bối cảnh hiện nay. "Một ý nghĩa quan trọng của việc sáp nhập là tạo điều kiện vượt qua tư duy phát triển bị giới hạn bởi địa giới hành chính cũ, từ đó mở rộng không gian kinh tế thị trường, kết cấu hạ tầng và khả năng phân bổ các nguồn lực. Nếu được tổ chức tốt, không gian mới sau sáp nhập có thể tạo ra các cực tăng trưởng mới, hành lang phát triển mới, trung tâm đổi mới, sáng tạo, chuỗi đô thị, công nghiệp, dịch vụ mới, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của từng địa phương, từng vùng và quốc gia" - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tấn Vinh nêu rõ.
Trong đó, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số ở tất cả các cấp là giải pháp có ý nghĩa đột phá trong bối cảnh hiện nay. Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia, kết nối các hệ thống thông tin, mở rộng dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị sẽ tạo điều kiện để các đơn vị hành chính có quy mô lớn hơn vẫn vận hành hiệu quả, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
