Tin tứcMỗi dịp Quốc khánh 2/9, mùa Thu năm 1945 lại trở về trong ký ức và niềm tự hào của mỗi người Việt Nam. 81 năm sau, đất nước bước vào một mùa Thu mới với những khát vọng mới. Nếu ngày ấy, độc lập, tự do là khát vọng lớn nhất, thì hôm nay, khát vọng ấy đang được tiếp nối bằng mục tiêu xây dựng một đất nước phát triển, một xã hội hiện đại. Trong hành trình đó, những đô thị lớn đang giữ vai trò ngày càng quan trọng. Với TPHCM, đầu tàu kinh tế của cả nước, một dấu mốc đặc biệt đến ngay trước thềm Quốc khánh, khi ngày 24/8/2026 Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị. Một khung thể chế mới đang mở ra kỳ vọng về không gian phát triển mới, nguồn lực mới và những động lực mới cho thành phố.
Những tuyến đường mới, những công trình mới, các trung tâm sản xuất, thương mại, dịch vụ và những không gian đô thị mới đang từng bước hình thành. Nhưng phía sau sự phát triển ấy là những bài toán ngày càng lớn về quy hoạch, hạ tầng, giao thông, nhà ở, môi trường, không gian công cộng và năng lực quản trị. Bởi một đô thị hiện đại không chỉ cần những công trình hiện đại, mà cần một cách quản trị đủ năng lực để tổ chức, kết nối và khai thác hiệu quả các nguồn lực phát triển. Với TPHCM, yêu cầu này càng rõ nét khi thành phố đang đứng trước một không gian phát triển rộng lớn hơn. Cùng với những thay đổi về tổ chức không gian và địa giới hành chính, TPHCM mới có thêm nhiều lợi thế về biển, cảng, công nghiệp, logistics, du lịch và các không gian phát triển đô thị. Cơ hội lớn hơn cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn về quy hoạch, hạ tầng, giao thông, môi trường, nhà ở và chất lượng sống của người dân.
Trong bối cảnh đó, Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua ngày 24/8/2026 được kỳ vọng tạo thêm nền tảng pháp lý để các đô thị lớn chủ động hơn trong huy động nguồn lực, khai thác không gian phát triển và tổ chức đầu tư. Đối với TPHCM, câu chuyện không chỉ là có thêm cơ chế, mà là làm thế nào biến cơ chế thành động lực tăng trưởng bền vững. PGS-TS Phan Thanh Bình, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, cho rằng Luật Phát triển đô thị không đơn thuần là một đạo luật điều chỉnh hoạt động đô thị, mà hướng đến kiến tạo những đô thị đặc biệt thực hiện các nhiệm vụ quan trọng của quốc gia.
“Đây không phải là Luật Phát triển đô thị bình thường, mà là một đạo luật kiến tạo các đô thị đặc biệt để thực hiện nhiệm vụ quan trọng của quốc gia, chiến lược của quốc gia. Theo PGS-TS Phan Thanh Bình, một đô thị đặc biệt phải hội đủ những yếu tố quan trọng: là cực tăng trưởng quốc gia, trung tâm đổi mới sáng tạo, đầu tàu phát triển của vùng và trung tâm hội nhập quốc tế. Với cách tiếp cận này, tinh thần của luật không phải là trao thêm đặc quyền, mà là kiến tạo năng lực để các đô thị lớn thực hiện tốt hơn vai trò của mình.”
Một trong những nội dung được quan tâm trong Luật Phát triển đô thị là những quy định phân cấp, phân quyền và mở rộng không gian phát triển. Luật bổ sung thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân TPHCM trong điều chỉnh cục bộ Quy hoạch tổng thể Thành phố; đồng thời đặt ra cơ chế phát triển các khu đô thị lấn biển, cùng những quy định liên quan đến nhà đầu tư chiến lược, đất đai và nguồn vật liệu phục vụ dự án. Những cơ chế này mở thêm dư địa để TPHCM khai thác các lợi thế về biển, ven sông, các trung tâm đô thị mới và những hành lang phát triển liên vùng. Tiến sĩ Trần Du Lịch cho rằng: “Sau nhiều năm, lần đầu tiên thành phố được phân cấp, phân quyền một cách hệ thống trên tất cả lĩnh vực. Và chúng ta kỳ vọng luật này sẽ giải quyết được một thể chế vượt trội, thông thoáng, tạo năng lực cạnh tranh về thể chế để có thể phát triển không gian đô thị.”
Mở rộng không gian phát triển cũng đồng nghĩa với yêu cầu phải thay đổi tư duy quản trị. Theo Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được, thành phố cần chuyển từ tư duy quản lý tiền kiểm sang kiến tạo phát triển và hậu kiểm; khai thác hiệu quả những không gian phát triển mới như không gian biển, không gian ngầm, không gian tầm thấp, tầm cao, cùng các lĩnh vực như logistics và những cơ chế thử nghiệm.
“Luật sẽ tạo ra chuyển biến lớn đối cho thành phố, đồng thời tạo ra bước nhảy vọt đối với sự phát triển của thành phố, nếu như chúng ta chuẩn bị đầy đủ và nắm bắt kịp, quyết tâm, quyết liệt để thực hiện. Mỗi ngày phải có công việc được giải quyết, là có sản phẩm cụ thể. Và mỗi nhiệm vụ phải có tiến độ, mỗi cơ quan, đơn vị phải có sản phẩm cụ thể. Thi đua không phải để lấy thành tích, mà để tạo ra kết quả, để hành động cho thật, làm thật và hiệu quả thật.” Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.
Từ tư duy quản lý đến tư duy kiến tạo, đây không chỉ là sự thay đổi trong cách điều hành, mà còn là yêu cầu để những cơ chế mới thực sự đi vào cuộc sống. Bởi luật pháp có thể tạo ra hành lang, nhưng chính năng lực thực thi mới quyết định hành lang ấy có trở thành những con đường phát triển hay không. Một tuyến giao thông mới, một khu đô thị xanh, một trung tâm logistics, một không gian kinh tế mới… đều bắt đầu từ quy hoạch, cơ chế và nguồn lực. Nhưng để trở thành hiện thực, tất cả cần được triển khai bằng những chương trình cụ thể, những quyết định kịp thời và năng lực tổ chức thực hiện ở từng địa bàn. Đây cũng là yêu cầu được Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh tại Hội nghị quán triệt và triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị.
“Nơi quyết định thành bại của mọi việc đó là 168 xã, phường, đặc khu, nơi mà luật đến được với người dân và doanh nghiệp. Không phải địa phương được trao bao nhiêu thẩm quyền, mà quan trọng hơn là từ những thẩm quyền ấy tạo ra được bao nhiêu kết quả cụ thể. Không phải có bao nhiêu cơ chế mới, mà là người dân và doanh nghiệp có cảm nhận được sự thay đổi hay không.” Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang yêu cầu cả hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở phải khẩn trương đưa luật vào cuộc sống, phải biến những quy định, cơ chế thành kết quả cụ thể.
Với TPHCM, Luật Phát triển đô thị sẽ mở thêm không gian, cơ chế và cơ hội để thành phố phát huy tiềm năng, huy động nguồn lực và kiến tạo một đô thị hiện đại, năng động, đáng sống. Tuy nhiên, từ cơ chế đến kết quả vẫn là một hành trình của hành động và năng lực thực thi. Từ mùa Thu Độc lập đến khát vọng vươn mình hôm nay, TPHCM đang viết tiếp câu chuyện phát triển bằng những chính sách mới, những công trình mới và những giá trị cụ thể mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp, cho sự phát triển bền vững của thành phố, cùng đất nước vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.