Ảm đạm thị trường nhạc số

(VOH) - Đã gần một năm trôi qua kể từ ngày quyết định thu phí tải nhạc trực tuyến bắt đầu đi vào thực tế. Những tưởng chủ trương này sẽ cỗ vũ tinh thần "tôn trọng tác quyền" của công chúng yêu nhạc, khích lệ tinh thần đội ngũ văn nghệ sỹ đầu tư, sáng tác sản phẩm âm nhạc mới có chất lượng hơn. Thế nhưng, một năm đã trôi qua, thị trường nhạc số vẫn khá ảm đạm.

Cách đây gần một năm, vào ngày 1/11/2012, 5 website âm nhạc trong nước là Zing, Nhaccuatui, Nhacvui, Socbay và Nghenhac đã đã ký kết với Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam và công ty MV Corp đồng loạt tiến hành thu tiền đối với người dùng khi tải nhạc trực tuyến với mức phí 1.000 đồng/lần tải nhạc. Nguồn phí này sẽ trả phí bản quyền cho các hãng băng đĩa và ca sĩ.

Việc làm này trước hết nhằm đảm bảo luật tác quyền về sở hữu trí tuệ đối với các tác phẩm văn học nghệ thuật khi Việt Nam đã chính thức tham gia công ước Berne vào tháng 10/2004. Trước đó, vào tháng 6/2012, Công ty kinh doanh công nghệ MV Corp đã quyết định mua lại bản quyền 40.000 bản nhạc từ Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam - đơn vị đại diện cho tất cả các hãng băng đĩa trên toàn quốc. Ngay sau đó, thông qua công ty MV Corp, 5 website sẽ tính tiền tải nhạc trực tuyến của chính người sử dụng. Thế nhưng, điều bất ngờ là chỉ sau 3 tháng triển khai thực hiện, MV Corp đã phải lặng lẽ chấm dứt hợp đồng với Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam vì có quá nhiều rắc rối phát sinh và những rào cản thực tế. Trao đổi với chúng tôi, ông Phùng Tiến Công, nguyên Phó TGĐ Công ty MV Corp cho biết: "Website gặp khá nhiều khó khăn trong việc làm tối giản hóa các bước thực hiện thanh toán của người dùng âm nhạc, thứ hai là còn tồn tại rất nhiều đơn vị vẫn đang sử dụng trái phép bản quyền, kinh doanh trái phép khi cho người dùng sử dụng miễn phí".

Không chỉ MV Corp "bỏ của chạy lấy người", một trường hợp tương tự cũng đã xảy ra với Nhacso.net. Từ một website đứng đầu thị trường cung cấp nhạc số trực tuyến Việt Nam về số lượng người truy cập đã tụt dốc thảm hại khi triển khai thu phí tải nhạc.

Sau khi MV Corp quyết định buông bỏ hợp đồng thu phí nhạc số trực tuyến thì đơn vị chủ quản trang nhạc số Zing đã thương thảo và mua lại bản quyền số lượng ca khúc này. Trên thị trường nhạc số trực tuyến, hiện nay Zing được xem là website chia sẻ âm nhạc lớn nhất Việt Nam với 65% thị phần. Tuy nhiên, dường như Zing vẫn chưa vội vàng trong việc thu phí tải nhạc trực tuyến đối với người dùng bởi bài học nhãn tiền đối với MV Corp và Nhacso.net vẫn còn đó. Khó khăn là vậy, song theo ông Vương Duy Khải, Phó Tổng giám đốc Công ty VNG, đơn vị chủ quản website Zing.mp3.vn cho biết, quyết định mua lại bản quyền 40.000 bản nhạc này vẫn không ngoài mục đích hướng tới một nền âm nhạc văn minh theo xu thế chung của thế giới. Ông Khải nói: "Dù biết việc kinh doanh trong thời gian đầu vẫn còn nhiều khó khăn, tuy nhiên chúng tôi vẫn có niềm tin rằng các thị trường trước sau gì cũng phát triển theo hướng có bản quyền, hướng này là con đường tốt nhất để phát triển toàn bộ thị trường âm nhạc và mang lại lợi ích cho cả người nghe, cả nghệ sĩ và cũng như các công ty âm nhạc như Zing".

Trao đổi với phóng viên, ông Vương Duy Khải cũng cho biết thêm: Để định hình thói quen nghe nhạc có ý thức của công chúng, trước mắt, Zing sẽ tiến hành thu phí tải nhạc trực tuyến người dùng đối với một số bài hát đạt tiêu chuẩn cao về chất lượng âm thanh. Việc làm này có thể xem là một quyết định sáng suốt để phân loại và giữ chân số lượng truy cập của Zing, qua đó từng bước hình thành thói quen nghe nhạc bản quyền của cộng đồng mạng. Trong thời gian này, Zing vẫn thay mặt người sử dụng trả tất cả các chi phí về bản quyền cho các hãng băng đĩa và ca sĩ. Bà Nguyễn Thu Thủy, Trung tâm Bảo vệ tác quyền Việt Nam chia sẻ: "Nếu thu phí thì đương nhiên họ sẽ được khách hàng chia sẻ một phần gánh nặng về chi phí bản quyền, độc quyền đối với họ. Thứ hai nữa là họ đã xây dựng được văn hóa cùng nhau góp phần chi trả tiền bản quyền cho các chủ sở hữu bản quyền".

Trên thực tế, xây dựng thói quen nghe nhạc có bản quyền ở nước ta còn rất nhiều khó khăn xuất phát từ nhiều phía. Trong đó, đáng chú ý là hiện có quá nhiều các website lậu sẵn sàng kinh doanh nhạc miễn phí mà không hề bị cơ quan quản lý xử phạt mạnh tay. Ngoài ra, cũng cần phải nói đến vai trò của một bộ phận công chúng còn dễ dãi trong thưởng thức âm nhạc khi sẵn sàng tải những bản nhạc kém chất lượng, không đạt chuẩn ở các trang web lậu. Chính việc làm này mà một năm qua, phong trào nghe nhạc có ý thức ở nước ta vẫn dậm chân tại chỗ, thị trường nhạc số ảm đạm, kém khởi sắc.