Để phát triển văn hóa có thêm “bề sâu” chứ không chỉ “bề rộng”

Để phát triển văn hóa có thêm “bề sâu” chứ không chỉ “bề rộng”

(VOH) - Năm 2008 đang dần đi qua…

Một năm 2008 với nhiều chuyển biến phát triển trên tất cả các lĩnh vực của TP, thì với riêng văn hóa - trong dòng phát triển chung như vậy - cũng đã đạt được nhiều thành quả, nhiều điều đáng ghi nhận tuy cũng còn đó những vấn đề khiến dư luận bức xúc, băn khoăn, để rồi khi nhìn về hướng phát triển trong năm mới 2009 phải đặt thành yêu cầu làm sao để hạn chế, khắc phục những vấn đề băn khoăn bức xúc đó nhằm tạo sự hoàn thiện hơn cho diện mạo văn hóa xã hội của TP !

Rõ nhất cho sự phát triển lĩnh vực văn hóa của TP khi nhìn lại năm qua chính là chủ trương “xã hội hóa” càng thêm phát huy tác dụng ! Âm nhạc, điện ảnh, sân khấu, xuất bản, mỹ thuật, bảo tồn bảo tàng… tất cả đều đã có dấu ấn tích cực của các mô hình xã hội hóa, đặc biệt là 2 lĩnh vực điện ảnh và sân khấu. Nhiều bộ phim của các hãng phim tư nhân tạo tiếng vang trên cả màn ảnh lớn lẫn màn ảnh nhỏ ; nhiều sân khấu với các vở diễn được đầu tư thu hút người xem hàng đêm. Đặc biệt là vào dịp cuối năm chuẩn bị lễ tết như thế này mới càng thấy sự năng động của các đơn vị tư nhân điện ảnh, sân khấu là như thế nào khi các đơn vị này liên tục tung ra những bộ phim mới, những vở diễn mới ( trong khi các đơn vị nhà nước hầu như là “bỏ trống trận địa vì lý do này hay lý do khác ). Chính vì vậy mà TPHCM là nơi duy nhất trong cả nước mà nghệ sĩ điện ảnh hoặc sân khấu đã có thể “sống được” và “sống khỏe” với nghề ! Nói về nguyện vọng của mình trong mục tiêu tạo thêm sức mạnh cho mô hình “xã hội hóa điện ảnh”, ông Phước Sang - GĐ Hãng phim Phước Sang - bày tỏ :

Riêng với sân khấu, định hướng “xã hội hóa” trong thời gian tới cần phải thế nào để đa dạng hơn, phong phú hơn nhưng cũng lành mạnh hơn, chuẩn mực hơn ? Ông Lê Duy Hạnh - Chủ tịch Hội sân khấu TP - cho rằng :

Ngoài điện ảnh, sân khấu, còn phải kể đến các lĩnh vực biểu diễn âm nhạc, xuất bản, mỹ thuật của TP trong năm qua cũng khởi sắc nhiều với sự tham gia của nhiều đối tượng, nhiều thành phần trong chủ trương “xã hội hóa”. Tuy vậy, nếu điện ảnh, sân khấu đã tương đối đạt được điều tích cực khi xã hội hóa, thì âm nhạc, xuất bản, mỹ thuật lại còn phải đối mặt nhiều với các vấn nạn đạo nhạc, in lậu, đạo tranh… Rồi thì các sản phẩm ca khúc, tác phẩm văn thơ, tranh ảnh kém chất lượng vẫn dễ dàng qua mặt quản lý và tung ra thị trường… Tất cả đã gây tác động không nhỏ về mặt xã hội, và buộc chúng ta phải nhận thức vấn đề đi đôi với “xã hội hóa” đang cần đến sự tăng cường quản lý một cách khoa học và chặt chẽ hơn từ ngành chức năng nhằm phát huy cái tốt, hạn chế cái xấu.

Một vấn đề nữa của lĩnh vực văn hóa TP được quan tâm nhiều trong năm qua chính là chuyện “cơ sở hạ tầng” cho lĩnh vực này, vốn vẫn được dư luận cho rằng “thừa thì vẫn thừa, mà thiếu thì vẫn thiếu” ! Tại sao vậy ? Nhìn lại sẽ thấy, đã có nhiều nhà văn hóa, nhiều trung tâm văn hóa, nhiều thiết chế văn hóa được đầu tư xây dựng từ cấp xã phường đến các quận huyện. Nhưng rồi bao nhiêu nơi hoạt động hiệu quả, bao nhiêu địa chỉ phát huy được vai trò “văn hóa” ngoài việc cho thuê lại mặt bằng hoặc “chuyển công năng” hoạt động ? Và trong khi chúng ta đang thừa nhà văn hóa, trung tâm văn hóa như vậy, thì một nghịch lý là các công trình văn hóa chuyên ngành như quảng trường, nhà hát, rạp chiếu phim, nhà biểu diễn đa năng, công viên, vườn tượng… lại đang thiếu trầm trọng, nói như lời ông Nguyễn Tuấn Việt - PGĐ Sở VHTT&DLTP :

Ở đây cũng lại phải nói đến tác động của chủ trương “xã hội hóa” khi mà gần đây TP đã bắt đầu có những rạp chiếu phim, những sân khấu kịch tương đối quy mô đàng hoàng do các tư nhân đầu tư xây dựng. Còn lại, một nhà biểu diễn đa năng Phú Thọ, một nhà hát giao hưởng vũ kịch hiện đại trên đường Lê Duẩn… vẫn còn đang là chuyện “dự án” mà chưa biết đến lúc nào khởi công. Nói gì đến chuyện quãng trường hay công viên cho TP thì chắc là còn rất xa trước những rào cản vốn đã và đang được thấy trước là “vốn đầu tư” và “quỹ đất” ! Một gợi ý đã từng được đưa ra nhiều lần : tại sao ngân sách TP không đầu tư xây dựng những công trình văn hóa hiện đại, đúng chuẩn rồi cho các đơn vị tư nhân thuê lại để hoạt động ? Hơn là cứ để tình trạng “thừa thì thừa, mà thiếu thì vẫn thiếu” như đã nói !

Năm 2009 sắp đến được TP xác định tiếp tục thực hiện “văn minh đô thị”, và chắc chắn rằng câu chuyện “văn minh đô thị” sẽ không thể tách rời các tiêu chuẩn văn hóa ở 2 góc độ : xây dựng cơ sở hạ tầng văn hóa cho xã hội và đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn hóa cho người dân bởi suy cho cùng đó cũng chính là chuyện của xã hội văn minh, con người văn minh, đô thị văn minh. Và ở cả 2 góc độ như vậy, những vấn đề mà chúng tôi đặt ra trong bài viết này khi nhìn lại lĩnh vực văn hóa của TP năm vừa qua, có thể thấy rõ : cần phải đẩy mạnh hơn nữa bằng các quy chế thông thoáng, rõ ràng, mang tính khuyến khích cho chủ trương “xã hội hóa” trên lĩnh vực văn hóa, cũng như cần phải đột phá hơn trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng văn hóa ở “bề sâu” hơn là “bề rộng” nhằm có bước chuyển biến mới, có diện mạo mới thật sự, chứ không chỉ là một sắc thái “bình bình, chung chung” như bấy lâu nay khi đề cập đến lĩnh vực văn hóa của TP.

Hoàng Dũng