Địa phương có trách nhiệm quản lý và tổ chức lễ hội của mình

Nghe bài viết:

Tuy nhiên, cũng từ đây đặt ra nhiều vấn đề được dư luận xã hội hết sức quan tâm bởi tần suất lễ hội ngày càng nhiều, kèm theo là xuất hiện những biến tướng với muôn hình vạn trạng, vi phạm thuần phong mỹ tục. Điều này đã làm cho không gian lễ hội không còn đảm bảo tính tôn nghiêm, làm tổn hại đến những giá trị tinh thần vốn có của tính ngưỡng.

Để chấn chỉnh tình trạng này, ngay từ đầu năm Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị số 41 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tổ chức và quản lý lễ hội. Đồng thời, Thủ tướng Chính phủ cũng có Công điện số 229 chỉ đạo các địa phương tăng cường công tác tổ chức và quản lý lễ hội càng cho thấy tính cấp thiết của vấn đề này.

Phóng viên Đài TND TPHCM đã phỏng vấn Tiến sĩ Trần Thị Tuyết Mai, Trưởng phòng Nếp sống văn hóa - Cục Văn hóa cơ sở, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch xung quanh các nội dung vừa nêu.

* Xin chào bà, mùa lễ hội 2015 cũng đã bắt đầu, nhìn nhận lại những gì đang diễn ra, bà thấy vai trò của lễ hội trong đời sống hiện nay có gì khác không ?

TS. Trần Thị Tuyết Mai: Trước hết, lễ hội mang giá trị cố kết và biểu dương sức mạnh của cộng đồng, hướng mỗi con người nhớ về nguồn cội của dân tộc, giúp cân bằng đời sống tâm linh trong mỗi chúng ta. Lễ hội cũng giúp cho con người hiểu và hưởng thụ những nét văn hóa truyền thống.

Theo số liệu thống kê, cả nước hiện có khoảng 7.966 lễ hội, trong đó lễ hội dân gian chiếm 7.939 lễ hội, bằng 88,36%. Thời gian qua, hoạt động lễ hội diễn ra khắp các địa phương của cả nước, đa dạng về loại hình và nội dung lễ hội thì phong phú, hình thức hấp dẫn, đáp ứng được nhu cầu, tín ngưỡng của người dân và du khách, tạo khí thế vui tươi lành mạnh trong nhân dân. Hầu hết các lễ hội được tổ chức phù hợp với thuần phong mỹ tục và điều kiện kinh tế của mỗi địa phương.

Lễ hội là nơi bảo tồn, trao truyền văn hóa giữa các thế hệ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và giáo dục, phát huy truyền thống tốt đẹp từ gia đình, dòng họ, quê hương và đất nước. Lễ hội còn có lợi ích khác, đó là tăng nguồn thu từ xã hội hóa để tôn tạo, tu bổ di tích, phục vụ công tác tổ chức lễ hội và phúc lợi công cộng, giải quyết những vấn đề an sinh xã hội tại cộng đồng. Lễ hội cũng còn có ý nghĩa là quảng bá du lịch và hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và truyền thống văn hóa lâu đời, tốt đẹp và độc đáo của dân tộc ta. Đó là những giá trị cơ bản của lễ hội.

* Để hoạt động của lễ hội diễn ra văn minh, đảm bảo các giá trị nhân văn, giữ được giá trị cốt lõi của nó thì Bộ VHTT&DL, cụ thể là Cục văn hóa cơ sở đã có những hướng dẫn nào nhằm quản lý sát những diễn biến của lễ hội trong mùa lễ hội năm nay ?

TS. Trần Thị Tuyết Mai: Thứ nhất, trong mùa lễ hội năm nay, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị 41 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý và tổ chức lễ hội. Ngày 12/2/2015, Thủ tướng chính phủ cũng đã ban hành Công điện về quản lý và tổ chức lễ hội. Cục văn hóa cơ sở cũng đã tham mưu cho lãnh đạo Bộ ban hành các văn bản quản lý, văn bản gửi các tỉnh, thành phố về việc tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý và tổ chức lễ hội; trong đó nhiệm vụ trọng tâm là các địa phương phải chỉ đạo xây dựng các phương án để tổ chức lễ hội đảm bảo an toàn, an ninh trật tự, an toàn giao thông cũng như các phương án phòng chống cháy nổ, để mùa lễ hội 2015 diễn ra an toàn.

Đặc biệt, các địa phương cần phải tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước đối với các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch; đặc biệt là hoạt động lễ hội, có trách nhiệm điều chỉnh kế hoạch tổ chức lễ hội phù hợp với tình hình thực tiễn ở các địa phương, đảm bảo an toàn-tiết kiệm-hiệu quả. Nội dung phần nghi lễ thì trang nghiêm, thành kính; phần hội thì phong phú, đa dạng, vui tươi, lành mạnh, phù hợp với phong tục tập quán của từng vùng miền, từng dân tộc, từng địa phương. Trong đó, Bộ VHTT&DL hướng dẫn các địa phương thực hiện nếp sống văn minh trong hoạt động lễ hội; chỉ đạo tập trung thực hiện nghiêm túc nội dung của Chỉ thị 41 của Ban Bí thư và Công điện số 229 của Thủ tướng chính phủ và các văn bản liên quan về công tác quản lý, tổ chức lễ hội.

Đặc biệt, tập trung chỉ đạo thực hiện một số nhiệm vụ, hướng dẫn việc đặt hòm công đức đúng nơi quy định, quản lý việc thu và sử dụng tiền công đức công khai, minh bạch; hướng dẫn nhân dân đặt tiền lễ, tiền giọt dầu đúng nơi quy định; hạn chế đốt vàng mã, thắp nhiều hương nến và không thả đèn trời trong khu vực lễ hội; tăng cường đảm bảo vệ sinh môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm. Các hoạt động dịch vụ để phục vụ du khách thì phải được nâng cao chất lượng, niêm yết công khai giá hang hóa, phí dịch vụ, phục vụ lễ hội và giải quyết triệt để tình trạng tranh giành, đeo bám khách, tăng giá, ép giá…

Rước kiệu của các xã trong hội Phủ Dầy - Ảnh: HNM.

* Thực tế thì hiện nay, nhiều địa phương vẫn không thể nào khắc phục được tình trạng bát nháo ở các địa điểm như là ở di tích Bà chúa xứ Núi Sam (Châu Đốc, An Giang), Chùa Bà (Bình Dương), hay lễ hội Chùa Hương… tình trạng người đi lễ bị vây kín bởi các dịch vụ như bán nhang đèn, bói toán hoặc sinh vật phóng sinh… Vậy thì, Bộ hay Cục văn hóa cơ sở cần phải có những biện pháp mạnh tay hơn khi mà các địa phương không xử lý được vấn đề này một cách triệt để chứ thưa bà ?

TS. Trần Thị Tuyết Mai: Bởi vì, trong Công điện của Thủ tướng Chính phủ mới đây thì trách nhiệm quản lý và tổ chức lễ hội ở địa phương là thuộc về chính quyền địa phương các cấp. Đối với Bộ VHTT&DL, chúng tôi cũng đã xây dựng được nhiều văn bản, chẳng hạn như Thông tư về hướng dẫn thực hiện nếp sống văn minh trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội.

Riêng mùa lễ hội 2015, Bộ VHTT&DL đã ban hành bộ tiêu chí đánh giá về công tác quản lý và tổ chức lễ hội ở địa phương. Trong đó, có quy định những thang điểm cơ bản về các hoạt động để chấn chỉnh lễ hội. Cục văn hóa cơ sở cũng đã tham mưu cho lãnh đạo Bộ và đê nghị các địa phương tiếp tục thực hiện quán triệt tinh thần của Chỉ thị 41 và Công điện 229 vừa mới ban hành. Kiểm soát các dịch vụ hoạt động đảm bảo không lấn chiếm di tích lễ hội hoặc các cơ sở kinh doanh. Đồng thời chúng tôi cũng giao trách nhiệm cho các địa phương tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các sai phạm trong hoạt động lễ hội. Đặc biệt là có hành vi lợi dụng di tích để trục lợi, tuyên truyền mê tín di đoan, lưu hành các văn hóa phẩm trái phép và các hành vi vi phạm phát luật khác.

Do đó, các địa phương có di tích và lễ hội cần phải chủ động xây dựng kế hoạch chi tiết và tăng cường công tác phối hợp với các ban ngành liên quan, nhằm đảm bảo các hoạt động diễn ra tốt đẹp, khắc phục và giải quyết dứt điểm tình trạng ùn tắc giao thông và những vi phạm làm phá vỡ cảnh quan môi trường xã hội. Bởi vì hiện nay đã thực hiện phân cấp rồi nên trách nhiệm quản lý và tổ chức lễ hội ở địa phương sẽ do địa phương thực hiện.

* Được biết, trước đây Bộ VHTT&DL, cụ thể là Cục văn hóa cơ sở đã có đề án quy hoạch lễ hội của cả nước.Vậy, cho đến nay, đề án đó được thực hiện tới đâu rồi ?

TS. Trần Thị Tuyết Mai: Đề án quy hoạch tổng thể lễ hội giai đoạn 2015 – 2020, hướng đến 2030 thì Bộ đã hoàn thành, xây dựng hoàn chỉnh đề án và làm tờ trình trình lên Thủ tướng Chính phủ và khi đã được phê duyệt thì chúng tôi sẽ tiếp tục triển khai.

Cảm ơn bà!