Điện ảnh Việt Nam - cần một "cú huých" <br> <I>Bài 1 - Làm phim nhựa: Sống trong hồi hộp</i>

(VOH) - Hiện nay, nhiều nước trên thế giới xem điện ảnh là một ngành công nghiệp mang lại lợi nhuận khổng lồ đối với các nhà sản xuất và họ có chiến lược đầu tư rất rõ ràng. Trong khi đó tại Việt Nam, mặc dù có một thị trường rộng mở, song cho đến nay, điện ảnh vẫn chưa bứt phá và đang chịu lép vế, nhường sân cho những bộ phim “bom tấn” của thế giới. Thống kê tại các cụm rạp cả tư nhân và nhà nước chỉ khoảng 20 -25% khán giả chọn phim Việt.

Lý giải cho điều này, một số bạn trẻ, đối tượng chính của các rạp phim cho biết: "Mình là một khán giả trung thành của các rạp phim hiện nay. Khi chọn lựa phim, mình có thói quen là lên mạng tìm hiểu về phim trước khi đến rạp. Lý do mình chọn phim bom tấn mà không phải phim Việt Nam, đơn giản là vì họ đầu tư rất nhiều về kịch bản, kỹ xảo và diễn xuất của diễn viên, phim của VN dù chúng ta làm công tác PR rất tốt nhưng khi khán giả đến rạp họ thưởng thức bộ phim không giống như trong đoạn trailer mình đã được xem". "Còn theo tôi, phim Việt Nam thời gian gần đây các nhà làm phim cũng đã đầu tư nhiều về các hiệu ứng trong phim. Tuy nhiên, xét về nội dung thì phim VN có cái gì đó còn những lỗ hổng không thể lấp đầy được để khán giả hài lòng hơn".

Làm sao để điện ảnh Việt phát triển trong cơ chế thị trường, hội nhập quốc tế mà vẫn đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của thính giả vẫn là nỗi trăn trở của giới chuyên môn. Về vấn đề này, phóng viên Nhật Nam và Đông Huyền có loạt bài Điện ảnh Việt Nam - cần một "cú huých" - Bài 1 có nhan đề Làm phim nhựa: Sống trong hồi hộp.


Dù bị "chê" nhưng Mỹ nhân kế vẫn lập kỷ lục về doanh thu. Ảnh min họa

Không thể phủ nhận việc xã hội hóa điện ảnh đã mang lại những làn sóng mới cho phim truyền hình lẫn phim điện ảnh khi có sự tham gia ngày càng nhiều các hãng phim tư nhân.

Tính đến tháng 6/2013, cả nước có hơn 250 hãng phim đăng ký hoạt động, trong đó nhiều nhất là TPHCM với 70 hãng. Trung bình mỗi năm cho ra đời 10 - 13 phim truyện, 15 - 25 phim tài liệu và 10 phim hoạt hình. Chỉ nói riêng về phim điện ảnh, phim nhựa, từ chỗ các Công ty chỉ chú tâm vào phim chiếu Tết Nguyên đán thì nay đã có phim trình chiếu trong dịp Noel, Tết tây, phim hè. Hè năm 2013, đã có hàng loạt phim Việt đã ra rạp trong tháng 7 và kéo dài cho đến hết tháng 8 này. Có thể điểm qua những cái tên như "Biết chết liền", "Săn đàn ông", Lọ lem Sài Gòn, "Hit: Hoàng tử và Lọ lem", "Cát nóng", "Đường đua" và gần đây nhất là "Lửa phật". Trước đó nếu như không có sự cố bị Bộ Văn hóa thể thao du lịch và Cục điện ảnh tuýt còi thì “Bụi đời Chợ Lớn” cũng đã có mặt ở rạp trong mùa hè này. Đây là bộ phim khiến truyền thông tốn khá nhiều giấy mực từ nội dung phim cho đến những ồn ào xung quanh việc bộ phim lén lút tung lên mạng. Không bàn về lý do tại sao "Bụi đời Chợ Lớn" bị cấm chiếu vì đã rõ ràng, phim có quá nhiều cảnh bạo lực không phù hợp với văn hóa của người Việt. Điều đáng quan tâm ở đây là nhà sản xuất đã bỏ ra một số tiền không nhỏ, 16 tỷ đồng và đến phút chót thì đành nhìn thành quả tan thành mây khói. Đây là bài học kinh nghiệm xương máu cho bất cứ nhà sản xuất nào muốn dấn thân vào thị trường điện ảnh.
Với lòng yêu nghề cùng mục tiêu chứng minh người Việt có thể làm được những bộ phim tử tế đủ sức chinh phục thị trường cũng như muốn vươn lên những tầm cao mới, diễn viên Hồng Ánh đã đầu tư hơn 6 tỷ đồng vào bộ phim "Đường đua". Khi làm bộ phim này chị cho biết mình đang đặt cược toàn bộ kinh tế của gia đình mà phần thắng là khá mong manh: "Chọn đề tài gì, đầu tư ra làm sao, chiến lược truyền thông như thế nào, mục tiêu lớn hơn là thu hồi đồng vốn mà mình đã bỏ ra luôn là bài toán kinh doanh khó khăn với bất kỳ ai tham gia thị trường phim. Ngoài ra còn vấn đề kiểm duyệt, tác quyền tác giả, vấn đề bảo mật".

Khi bộ phim "Đường đua" được giới thiệu ra mắt báo chí, giới phê bình phim đã dành nhiều lời có cánh cho nhà sản xuất, đạo diễn và cả các diễn viên rất trẻ và không thuộc hàng sao. Mặc dù được sự ủng hộ nhiệt tình của truyền thông nhưng doanh thu của "Đường đua" chưa tới 1/6 tiền vốn sau 3 ngày công chiếu. Đây như một gáo nước lạnh tạt vào tâm huyết của nhà sản xuất. Theo phân tích của các chuyên gia, bộ phim "Đường đua" đã định vị sai phân khúc thị trường, phim thiếu tính giải trí cho lứa tuổi dưới 20, vốn là đối tượng khách hàng đông đảo giúp các rạp sáng đèn. Đạo diễn 8X Nguyễn Khắc Huy chua chát nói: "Mình nghĩ khán giả nói đúng, đường đua không được đón nhận nghĩa là làm chưa tốt. Mình đã nhận ra được lỗi lầm, khiếm khuyết của phim ở đâu và đang trên đường khắc phục. Đường đua không được khán giả đón nhận rõ ràng đó là một thất bại".

Đạo diễn Lê Hoàng từng nổi đình nổi đám với "Gái nhảy" năm 2003, là cột mốc cho dòng phim thị trường với doanh thu 12 tỷ đồng từng nói rằng, công chúng Việt Nam vẫn cần những gì đơn giản mang tính giải trí đơn thuần hơn là những gì khó hiểu, hay khoác một chiếc áo sang hơn gọi tên là nghệ thuật. Đạo diễn Lê Hoàng chia sẻ: "Khán giả thì có rất nhiều tầng lớp và cũng nói thật hiện nay tầng lớp khán giả bình dân là quá đông và họ chiếm sức mạnh quan trọng nhất trong các phòng vé, cho nên việc hướng tới những đề tài như thế này là điều hết sức dũng cảm".

Giám đốc của một công ty phát hành phim từng đứng ở vai trò của quay phim, đạo diễn sản xuất phim thị trường và giờ bước vào thị trường với vai trò phát hành bày tỏ sự lạc quan khi nhìn thấy các phim Việt Nam xuất hiện ngày càng nhiều trên các rạp. "Tất cả các nhà sản xuất trên thế giới đều mạo hiểm khi sản xuất, làm phim. Đó là quy luật của điện ảnh, kể cả nghệ thuật không ai dám nói mình sản xuất ra một bản nhạc là được sự đón nhận của thị trường. Đó là vấn đề tất yếu của thị trường. Mình nhìn thẳng thắn ở Mỹ có khoảng 100 phim ra rạp số còn lại là truyền hình hoặc các dạng khác nhưng cũng chỉ có khoảng 10 phim có doanh thu cao, điện ảnh Việt Nam có khoảng từ 2-3 phim một năm thành công về mặt doanh thu đã là điều tuyệt vời".

Thật vậy, thời gian qua điện ảnh trong nước đã hồi sinh, khi hàng năm đều có những bộ phim đạt doanh thu thuộc hàng "khủng". Tuy vậy, điểm lại các bộ phim đó phần lớn đều chỉ phục vụ thị hiếu cho một lớp công chúng xác định. Mặc dù thị trường Việt Nam hiện đang tăng trưởng nhanh, khi mà doanh thu phòng vé năm 2012 tăng tới 614% với gần 1.000 tỷ đồng. Vậy nhưng, phim Việt chiếm được bao nhiêu phần trăm trong con số này? Chắc chắn chỉ là hạt cát giữa sa mạc. Phải mất một thời gian khá dài Phim Việt hy vọng mới tìm lại được một chỗ đứng trên sân nhà. Do đó, để các nhà làm phim không nản lòng với điện ảnh và để phim Việt phát triển, mở rộng đối tượng, nhu cầu phục vụ thì đang rất cần một "cú huých". Nội dung này sẽ tiếp tục được hai tác giả Đông Huyền và Nhật Nam phân tích trong bài 2.