Khi văn hóa làm ngoại giao, nâng tầm đất nước …

Khi văn hóa làm ngoại giao, nâng tầm đất nước …

(VOH) - Như một sự “nâng tầm” ý nghĩa cho văn hóa khi bước vào năm mới 2009 Bộ Ngoại giao và Bộ Văn hóa Thể thao & Du lịch đã xác định “sẽ là năm ngoại giao văn hóa”!

Thật ra không phải đến bây giờ chúng ta mới chú trọng đến việc lấy văn hóa làm một “kênh” trong công tác ngoại giao nhằm quảng bá, giới thiệu hình ảnh VN với bạn bè thế giới. Từ nhiều năm trước, đặc biệt là từ khi bước vào hội nhập, công việc này đã được quan tâm thông qua các hình thức giao lưu văn hóa, tuần lễ văn hóa v.v… Áo dài VN, phở VN, cà phê VN, Nhã nhạc cung đình Huế, múa rối nước, ca trù, cải lương… đã thu hút rất nhiều bạn bè quốc tế. Tuy vậy, hiệu quả của việc quảng bá giới thiệu này xem ra vẫn chưa xứng tầm với “thương hiệu VN” vốn đã gây ấn tượng mạnh về các thành quả chính trị, kinh tế. Chính vì vậy lấy năm 2009 là năm ngoại giao văn hóa, việc giới thiệu “kênh văn hóa” của đất nước sẽ được thực hiện nghiêm túc hơn, có hệ thống và chuyên nghiệp, bài bản hơn. Phải làm sao để qua ngoại giao văn hóa, Việt Nam - vốn vẫn được thế giới biết đến qua tên một cuộc chiến - phải được thay bằng một VN tươi đẹp, năng động, có một nền văn hóa giàu bản sắc, độc đáo, hấp dẫn. Nói cách khác : ngoại giao văn hóa sẽ phải là kiềng thứ ba cân bằng và quan trọng bên cạnh 2 chân kiềng ngoại giao kinh tế và ngoại giao chính trị, thể hiện được tính toàn diện trong công tác ngoại giao của VN, như lời ông Phạm Sanh Châu - Vụ trưởng Vụ văn hóa đối ngoại và UNESCO thuộc Bộ Ngoại giao, Tổng Thư ký Ủy ban UNESCO Việt Nam:

Tất cả những ai làm văn hóa đều hiểu rằng : văn hóa mang thế mạnh đặc thù, là nhân tố duy nhất có thể thâm nhập vào mọi lĩnh vực và hiện hình trong sức mạnh tổng hợp của mọi quốc gia. Chính yếu tố văn hóa - khi được lưu giữ và phát huy bản sắc - sẽ tạo nên “sức hút” của một quốc gia và giành được sự coi trọng của bạn bè các nước. Với ý nghĩa đó, nhìn từ Việt Nam sẽ thấy “ngoại giao văn hóa” có vai trò hết sức quan trọng vì nó vừa là nền tảng tinh thần vừa là biện pháp và mục tiêu của chính sách đối ngoại của đất nước, bổ trợ rất hữu hiệu cho các trụ cột chính trị và kinh tế. Và với tầm thế hiện nay của đất nước, có lẽ chính là thời kỳ thuận lợi nhất cho sự phát triển tăng tốc và đầy đủ để văn hóa trở thành “kênh ngoại giao” - mà như đã nói - đủ sức vững vàng bên cạnh 2 kênh ngoại giao khác là chính trị và kinh tế. Thông qua việc quảng bá giới thiệu rộng rãi các giá trị văn hoá đặc sắc của VN, thông điệp về một đất nước VN hòa bình, ổn định, thân thiện, cởi mở sẽ được gửi đi một cách rõ ràng, cụ thể. GS.TS Trần Văn Khê - người vốn đã dành hầu hết cuộc đời mình cho việc nghiên cứu và giới thiệu âm nhạc, văn hóa VN đến rất nhiều quốc gia trên thế giới - khi trao đổi về “năm ngoại giao văn hóa 2009” cùng chúng tôi, cũng đã nhấn mạnh:

Với năm ngoại giao văn hóa 2009, riêng với ngành văn hóa đã xây dựng một chương trình tổng thể nhằm tăng cường mạnh mẽ việc quảng bá giới thiệu, qua đó nâng cao giá trị văn hóa của VN như : vận động các tổ chức quốc tế ( đặc biệt là UNESCO ) công nhận các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể, các di sản văn hóa của VN ; đẩy mạnh việc giáo dục tiếng Việt trong cộng đồng 3,5 triệu người VN ở nước ngoài ; tăng cường giao lưu văn hóa, trong đó có việc tổ chức các tuần lễ văn hóa VN ở nước ngoài, tổ chức nhiều triển lãm giới thiệu nghệ thuật tranh ảnh, nghệ thuật chế tác, nghệ thuật ẩm thực v.v… Có thể thấy, rất nhiều việc để làm, rất nhiều nội dung phải chú trọng, và để thành công, ngoài việc đầu tư thích đáng từ nhiều nguồn, thì điều cần thiết là phải tiến hành có trọng tâm trọng điểm về nội dung hình thức, chú trọng tính hiệu quả thiết thực, bởi lẽ trong việc quảng bá giới thiệu văn hóa rất dễ rơi vào tình trạng hình thức, phong trào, làm đại trà ào ạt mà thiếu chiều sâu, thiếu độ lắng cần thiết cho việc “thẩm thấu” các giá trị văn hóa. Và đặc biệt, phải chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đáp ứng đuợc yêu cầu, vì rằng tiến hành ngoại giao văn hóa, tổ chức các sự kiện văn hóa đòi hỏi tính chuyên nghiệp rất cao, nếu không xây dựng được cơ chế và hình thành đội ngũ đáp ứng được yêu cầu cao về tính chuyên nghiệp thì sẽ khó mà thành công. Tất cả đều đã được nhận thức một cách đúng mức và hy vọng đạt được mục tiêu mong đợi trên cơ sở “nâng tầm, nâng chất” những hoạt động quảng bá giới thiệu văn hóa mà trước đây chúng ta đã tiến hành, làm tốt cho năm 2009 này để làm tiền đề cho các năm sau, gửi được một thông điệp ý nghĩa mà nói như Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Trần Chiến Thắng:

Khi văn hóa được nâng lên một tầm vóc mới, được chọn làm “kênh ngoại giao” thì chắc chắn không chỉ là ngành ngoại giao, ngành văn hóa mà có lẽ là tất cả các ngành, các địa phương sản sinh ra sản phẩm văn hóa, thậm chí là mỗi người dân VN đều phải là “sứ giả” của nền văn hóa Việt Nam với nhiệm vụ trân trọng, gìn giữ và giới thiệu với bạn bè các nước về các sản phẩm văn hóa của mình, về bản sắc văn hóa dân tộc mình. Đó sẽ là câu chuyện của cả một quá trình, một ước vọng làm sao để “thương hiệu Việt Nam” được định hình nhiều ấn tượng hơn, mới mẻ hơn và tốt đẹp hơn thông qua văn hóa.

Với thế mạnh là truyền thống nghìn năm văn hiến, với mục tiêu ngoại giao văn hóa trong năm 2009 này chắc chắn chúng ta sẽ làm được điều đó, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế!

Hoàng Dũng