Lửa đam mê trong tác phẩm mỹ thuật về Bác Hồ

Thế nhưng, để có thể khắc họa thành công chân dung của Bác một cách chân thực, gần gũi và sinh động thì không phải chuyện dễ dàng. Bên cạnh tài năng, những người nghệ sĩ còn phải am hiểu sâu sắc về Bác và cuộc đời hoạt động cách mạng của Người để có thể trải rộng những ý tưởng trong quá trình sáng tạo, và đặc biệt phải có tâm huyết và niềm đam mê.

Nhắc đến những công trình điêu khắc tầm cỡ và tạo được tiếng vang trong thời gian qua, chúng ta không thể không nhắc đến những công trình điêu khắc của điêu khắc gia Lâm Quang Nới với rất nhiều công trình tượng đài lớn đã được khánh thành như: tượng đài Bác Hồ - Bác Tôn tại Hà Nội; tượng đài Bất khuất đặt trong Khu di tích lịch sử Ngã Ba Giồng (TP.HCM), tượng đài Dầu khí tại Vũng Tàu; tượng Cao Văn Lầu, tượng sự kiện Mậu Thân ở Bạc Liêu...

Trong gia tài đồ sộ với hơn 40 tượng đài đặt khắp các tỉnh thành trên cả nước, ông Lâm Quang Nới vẫn cảm thấy xúc động và tự hào nhất với công trình tượng đài Bác Hồ - Bác Tôn, một món quà ý nghĩa mà Đảng bộ và Nhân dân TP.HCM trao tặng cho Thủ đô Hà Nội nhân dịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Ông chia sẻ kỷ niệm và niềm tự hào khó tả về công trình đặc biệt này: “Khi đó trong Hội đồng Nghệ thuật (HĐNT) đã có ý kiến đánh giá cho rằng: tượng đài Bác Hồ - Bác Tôn chỉ với 4 bàn tay đã nói lên tất cả và chính từ điểm ấy cho nên Hội đồng tập trung đánh giá ý tưởng của tôi và chấm chọn để phóng lớn thành tượng đài. Có thể nói, tôi đã dành trọn tình cảm đến với hai Bác, cho nên trong quá trình làm thì bằng mọi tâm huyết, nỗ lực và khả năng chuyên môn, tôi cố gắng lột tả hai Bác thật giống, thật tình cảm và thật đẹp. Và cũng rất tự hào là tượng của mình đã rất thành công, sau khi dựng tượng lên rồi thì có những người trong HĐNT đánh giá đây là tượng lãnh tụ đẹp nhất từ trước tới nay. Điều đó đã động viên tôi và tôi cảm thấy rất tự hào...”.

Vừa qua, tại Cuộc thi sáng tác mẫu tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh trước UBND Thành phố, mẫu phác thảo của ông Lâm Quang Nới đã tiếp tục được Thành phố chấm chọn để triển khai thực hiện. Thành công của mẫu phác thảo tượng đài này tiếp tục ghi thêm một dấu son trong sự nghiệp của nhà điêu khắc Lâm Quang Nới. Và hiện tại, dù bận rộn với rất nhiều công trình điêu khắc lớn như: tượng đài Anh hùng vũ trụ Liên Xô Titov ở đảo Titov (Vịnh Hạ Long), tượng đài An Lão ở Bình Định, tượng đài Nơ Trang Long ở Đắk Nông... nhưng ông vẫn đang dành phần lớn thời gian, sức lực và tâm huyết để thực hiện công trình Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay tại Thành phố mang tên Bác cho kịp tiến độ hoàn thành vào tháng 3/2015.

Ông chia sẻ thêm: “Mình đã đi được một bước khá dài trong công cuộc sáng tác mẫu tượng đài Bác Hồ tại TP.HCM. Cho đến bây giờ, trong thâm tâm tôi đã tương đối thỏa mãn vớ những việc mình đã làm bởi vì kết quả đã được Hội đồng Nghệ thuật chấm chọn, đã được quần chúng tín nhiệm bỏ phiếu, các đồng chí lãnh đạo cũng đã xem và từng bước góp ý sửa chữa nên hiện nay mẫu tượng đã tương đối đạt yêu cầu. Chỉ còn bước tiếp theo là nâng chất lượng nghệ thuật của tượng càng cao càng tốt, chân dung Bác càng giống, càng đẹp thì càng tốt và phù hợp được với không gian đặt tượng càng nhiều càng tốt để công chúng và xã hội dễ chấp nhận. Đó là điều mong mỏi nhất của tôi hiện nay...”

Tại lễ trao giải thưởng sáng tác, quảng bá văn học, nghệ thuật và báo chí với chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đợt 1, giai đoạn 2011 - 2015 vừa qua, ở lĩnh vực mỹ thuật, tác phẩm tranh phù điêu “Biển đảo là quê hương” của họa sĩ - nhà giáo Phan Thăng là tác phẩm duy nhất đã vinh dự được trao giải B (không có giải A ở lĩnh vực này).

Dựa trên những hình ảnh và tư liệu lịch sử, “Biển đảo là quê hương” đã đi sâu vào việc khai thác hình tượng Bác Hồ thật gần gũi, bình dị, gắn liền với chủ quyền và đời sống quân dân vùng biển đảo. Họa sĩ Phan Thăng cũng tạo được tiếng vang trong giới mỹ thuật khi đoạt được giải cao trong rất nhiều cuộc thi, giải thưởng, cuộc vận động sáng tác văn học nghệ thuật (VHNT) quy mô lớn; điển hình với các bức tranh, phù điêu bằng chất liệu gò kim loại gắn liền với hình tượng Bác như: Ký ức Về nguồn, Nguyễn Ái Quốc - Người cộng sản quốc tế, Lắng nghe lời Bác dạy, Nắm cơm ông Ké...

Nói về tác phẩm tâm đắc nhất, họa sĩ Phan Thăng chia sẻ: “Tác phẩm gây ấn tượng nhất với tôi là tác phẩm Nắm cơm ông Ké - một tác phẩm phù điêu gò kim loại, được sáng tác vào năm 2008. Trong quá trình đi công tác ở Chiến khu Việt Bắc thì Bác thường mang theo cơm nắm để tiết kiệm và cũng để tránh gây phiền hà đến nhân dân. Mục đích của tác phẩm này là ca ngợi đức tính cần kiệm, liêm chính của Bác Hồ. Tôi thấy rằng nhân dịp học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh thì đây cũng là một đức tính cần phải nêu cao...”

Ở tuổi 74, họa sĩ - nhà giáo Phan Thăng vẫn đầy tâm huyết, đam mê bên những bức tranh, phù điêu gò kim loại về hình tượng Bác Hồ để tham dự vào các cuộc vận động sáng tác VHNT lớn sắp tới, vẫn ngày ngày miệt mài đến với bục giảng của các trường mỹ thuật, kiến trúc để truyền đạt tri thức và tình yêu nghệ thuật cháy bỏng cho các thế hệ sinh viên.

Còn đối với họa sĩ Hồ Ngọc Hiếu ở quận 9 (TP.HCM), cách mà ông thể hiện tình cảm của mình dành cho Bác Hồ cũng thật ấn tượng, đó là thể hiện chân dung Bác qua các tác phẩm nghệ thuật vẽ bằng lửa - tranh bút lửa. Chỉ với hai gam màu chủ đạo là màu tự nhiên của gỗ và màu gỗ bị đốt cháy nhưng dưới ngòi bút lửa tài hoa và đầy đam mê, họa sĩ Hồ Ngọc Hiếu đã thổi hồn cho những thớ gỗ vô tri để tạo tác nên những tác phẩm nghệ thuật có chiều sâu, sống động, chân thật và gần gũi với tự nhiên.

Đặc biệt, với bộ sưu tập tranh bút bửa gồm 17 bức chân dung Bác Hồ trên gỗ bạch tùng được kỳ công thực hiện vào năm 2012, Hồ Ngọc Hiếu đã chính thức được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục “Người vẽ chân dung Bác Hồ bằng bút lửa nhiều nhất” (năm 2013). Nói về niềm đam mê của mình, kỷ lục gia này chia sẻ: “Kỷ lục của VN là một điều rất vui đối với tôi nhưng không phải vì kỷ lục đó mà mình ngừng lại ở đây. Đây là một sự đam mê về tranh bút lửa nói chung và về hình tượng Bác Hồ nói riêng. Cho đến hôm nay thì chân dung Bác Hồ trong bộ sưu tập của tôi đã được 25 bức. Tôi vẫn tiếp tục vẽ và cứ vẽ càng nhiều càng tốt cho bộ sưu tập về chân dung của Bác...”

Quả thật, có dịp thưởng lãm và tìm hiểu thêm về ý tưởng, quá trình sáng tác những tác phẩm mỹ thuật này; chúng ta mới thấy được tấm lòng của những người nghệ sĩ dành cho vị Lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Qua đó, cũng càng hiểu rõ hơn những nỗi trăn trở, suy tư của những người làm nghề về một lớp nghệ sĩ kế thừa.

Nhận định về đề tài hình tượng Bác Hồ trong các tác phẩm mỹ thuật hiện nay, họa sĩ - nhà giáo Phan Thăng cũng nêu lên một thực tế: “Người dân Việt Nam, ai cũng yêu mến và kính trọng lãnh tụ nhưng tình cảm chưa đủ mà cần phải nêu cao được trách nhiệm của những người làm công tác sáng tác nghệ thuật. Đặc biệt là những người đã từng tham gia, từng chiến đấu, từng thực tế với cuộc đấu tranh cách mạng thì nên cố gắng có tác phẩm. Đương nhiên, bên cạnh cảm xúc đối với Bác, đối với lãnh tụ và lịch sử cách mạng thì còn cần phải có khả năng nghiệp vụ sáng tác nữa. Điều đó cũng rất quan trọng. Ai cũng muốn vẽ về đề tài Bác Hồ nhưng không phải ai cũng thành công trong đề tài đó. Thực tế cho thấy, đề tài phản ánh về lịch sử, về ca ngợi về lãnh tụ là đề tài rất dễ nhưng lại rất khó...”

Với kho tàng những tác phẩm mỹ thuật đầy tâm huyết về hình tượng Bác Hồ, với lòng nhiệt huyết và mong muốn trao truyền ngọn lửa đam mê của thế hệ nghệ sĩ mỹ thuật như Phan Thăng, Lâm Quang Nới, Hồ Ngọc Hiếu..., hi vọng rằng các thế hệ nghệ sĩ mỹ thuật trẻ của Việt Nam sẽ hun đúc thêm cho mình niềm tự hào dân tộc, lòng yêu kính đối với Bác Hồ, sớm tìm ra hướng đi kế thừa và phát huy những thành tựu mỹ thuật Việt Nam.