Nghị định 79/2012 CP: Nhìn lại một năm triển khai

Chưa có thông tư hay nghị định nào nói về việc xử phạt các nhà mạng khi vi phạm bản quyền. Ảnh: PC World

Tại hội nghị sơ kết một năm thực hiện NĐ 79 tổ chức tại TPHCM vào tuần qua, đại diện của các cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp liên quan đã có một cuộc trao đổi thẳng thắn về hiệu quả của Nghị định và góp ý cho nhiều nội dung quan trọng phát sinh từ thực tế triển khai Nghị định 79. Ông Phạm Đình Thắng - Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn (thuộc Bộ VH - TT & DL) bày tỏ sự ghi nhận về nỗ lực triển khai thực hiện NĐ 79 của các địa phương, đặc biệt là TPHCM. Ông đánh giá: “Nhìn chung, khi NĐ 79 ban hành, thì tất cả các các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, trình diễn thời trang cũng như hoạt động về quản lí băng đĩa, những quy định về tác giả - tác phẩm âm nhạc trước năm 1975, 4 nội dung đó triển khai một cách đồng bộ tất cả các tỉnh thành trên toàn quốc đã thu được rất nhiều thành tích. Phải ghi nhận trong công tác tổ chức biểu diễn đã đi vào nền nếp, những sai phạm không còn xảy ra nhiều, đôi khi vẫn còn nhưng hạn chế ở mức tối thiểu và được xử lí dứt điểm ngay khi sai phạm xảy ra. Phải nói rằng sau khi NĐ 79 có hiệu lực, thì tất cả các hoạt động đó đều được đánh giá tích cực”.

Những quy định cụ thể mang tính thực tiễn và khả thi cao thể hiện trong Nghị định là sự vượt trội hơn so với các quy định được ban hành trước đó. Sự cải tiến, tinh giản trong thủ tục hành chính đã tác động tích cực đến những hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật nói chung của các tổ chức và cá nhân trên địa bàn TPHCM. Tại điểm C, Điều 10 của Nghị định quy định: “Đối với các chương trình biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang phục vụ nhiệm vụ chính trị, các ngày lễ, lễ hội, chương trình có bán vé thu tiền và các chương trình biểu diễn với các mục đích khác, khi được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền yêu cầu duyệt chương trình, tổ chức, cá nhân đề nghị cấp phép phải tổ chức Hội đồng nghệ thuật duyệt chương trình trước khi biểu diễn”. Đây là một trong những điểm mới và có phần thoáng hơn cho các đơn vị tổ chức biểu diễn. Nói về vấn đề này, ông Võ Trọng Nam – Phó Giám đốc Sở VH – TT & DL chia sẻ: “Tính tích cực và tính tiên tiến của nghị định này rất tốt. Quy định rất rõ nên các đơn vị trong thời gian qua cũng phải bắt đầu làm theo đúng trình tự các văn bản như nghị định quy định. Và chúng tôi – những đơn vị trực tiếp làm công tác quản lí nhà nước này cũng cố gắng giải thích và hướng dẫn cụ thể các biểu mẫu đến từng đơn vị, doanh nghiệp để làm sao doanh nghiệp hiểu rõ được trách nhiệm, quyền hạn của mình và thực hiện tốt những quy định của nghị định đưa ra”.

Hầu hết các ý kiến của các đơn vị kinh doanh sản phẩm văn hóa, tổ chức biểu diễn nghệ thuật đánh giá cao về những quy định mới, đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các đơn vị, cá nhân trong hoạt động. Bà Trương Thị Thu Dung, Phó chủ tịch Thường trực Hiệp hội Ghi âm cho rằng: “Phần chúng tôi trăn trở và đã từng kiến nghị nhiều lần với Sở Văn hóa Thể thao Du lịch, đó là vấn đề đóng tiền tác quyền trước khi gửi bộ hồ sơ xin cấp phép sản xuất băng đĩa hoặc là tổ chức chương trình biểu diễn. Chúng tôi cảm thấy nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Biết rằng đó là quy định trách nhiệm phải đóng tiền tác giả, ngược lại đó là một sự tôn trọng tác giả và lòng tự trọng của nhà sản xuất. Bây giờ tháo gỡ được thì chúng tôi thấy rất mừng. Cái thứ hai, về tem, mình đưa về Sở làm thì tôi thấy cũng là một điều tháo gỡ cho các nhà sản xuất. Nó rút ngắn được thời gian phát hành".

Bên cạnh những thành quả đạt được, nghị định vẫn còn một số điều khoản chưa đề cập hoặc có nhắc đến nhưng không triệt để khiến dư luận băn khoăn. Ví dụ như việc xử lí các nhà mạng khi họ vô tư đăng tải các sản phẩm âm nhạc có bản quyền mà chưa xin phép, việc cấp phép biểu diễn cho người nước ngoài tham gia biểu diễn nghệ thuật tại Việt Nam còn rườm rà, thông báo tổ chức biểu diễn các chương trình nghệ thuật tại các địa phương ngoài nơi đăng kí còn chưa cụ thể… Nhắc đến vấn đề này, ông Huỳnh Anh Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Sân khấu và Giải trí Thái Dương – sân khấu kịch Idecaf chia sẻ trăn trở của mình: “Chúng ta đã bỏ được tiếp nhận của địa phương và chúng ta chỉ còn thủ tục đơn giản hơn là gửi thông báo biểu diễn. Nhưng, cơ quan nào, phạm trù nào, và ở quy định nào, cơ quan nào tối đa, cơ quan nào tối thiểu được nhận giấy thông báo này? Khi gửi thông báo tới phải nhận được phản hồi, nếu chiếu theo văn bản mà chúng ta gửi trong nghị định như vậy thì chỉ có một chiều thôi, tôi lặng lẽ gửi thông báo tới và tôi biểu diễn, anh không có cái gì để cản tôi biểu diễn cả. Điều đó xin các bạn hãy trả lời cho kĩ. Bởi vì cái này sẽ có cái là luật thì có nhưng lệ thì rối”.

Trong khi đó, ông Huỳnh Tiết – Giám đốc Bến Thành Audio Video cũng tỏ ra quan ngại về quản lí các nhà mạng. Ông nói: “Trong các thông tư, các hướng dẫn xử phạt hành chính của Bộ quy định hoàn toàn không nói gì về xử phạt các nhà mạng khi vi phạm bản quyền của các nhà sản xuất, không hề đề cập đến vấn đề này. Trong khi Bộ Văn hóa quản lí các đơn vị sản xuất phát hành băng đĩa, không có quy định nào về nhà mạng khi vi phạm đưa các tác phẩm của các nhà sản xuất lên mạng mà không xin phép, sử dụng một cách vô tội vạ như hiện nay thì chưa thấy có một quy chế chế tài nào?".

Không chỉ có những nhà sản xuất mà ngay cả cơ quan quản lí cấp cơ sở cũng gặp không ít khó khăn trong việc triển khai nghị định 79, đặc biệt là khi được đảm nhận thêm một số trọng trách mới theo sự phân cấp – phân quyền theo sự chỉ đạo từ cơ quan cấp cao ví dụ như việc phát hành tem cho các sản phẩm băng đĩa. Ông Trần Minh Phương – Trưởng Phòng Quản lí Nghệ thuật – Sở VH TT & DL TPHCM bày tỏ: “Trong quá trình thực tiễn của hoạt động nghệ thuật biểu diễn, nghị định 79 đã điều chỉnh một số điều, do đó khi triển khai, Sở cũng gặp một vài khó khăn bước đầu. Chẳng hạn như việc cấp nhãn kiểm soát cho băng đĩa sân khấu ca nhạc. Vì đây là lần đầu tiên Sở được bộ VH TT&DL phân cấp cho nên cũng có những khó khăn nhất định. Chẳng hạn như việc đặt in ấn tem nhãn như thế nào để tránh sự giả mạo cũng như số lượng sản xuất băng đĩa đối với các hãng. Có những hãng số lượng phát hành băng đĩa ở quy mô lớn nhưng cũng có những hãng sản xuất ở mức độ rất ít. Cho nên lĩnh vực này chúng tôi cũng đang nghiên cứu để có đề xuất biện pháp làm thế nào đó để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp”.

Một đối tượng khác liên quan chặt chẽ đến NĐ 79 là những tổ chức, cá nhân tham gia công tác biểu diễn nghệ thuật. Trong thời gian qua, dư luận đã chứng kiến không ít những tiết mục biểu diễn phản cảm, trái với thuần phong mĩ tục cũng như các quy định của nghị định. Việc xử lí đã được thực hiện nhưng dường như chưa đủ mạnh để triệt để chấm dứt những sai phạm nói trên. Trao đổi về điều này, ông Phạm Đình Thắng cho biết thêm: “Hiện nay, NĐ 79 không quy định vấn đề xử phạt mà xử phạt trong vi phạm hành chính trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn là thuộc nghị định xử phạt vi phạm hành chính. Nghị định đó hiện nay, Bộ VH TT & DL đang chỉnh sửa phù hợp với những quy định hiện hành, để phù hợp với những hành vi đã quy định tại NĐ 79 và đang trình Chính phủ. Hi vọng nếu Chính phủ thông qua thì nghị định về xử phạt đó có hiệu lực và cũng góp một phần rất lớn trong việc chấn chỉnh những hoạt động biểu diễn đi vào nề nếp”.

Có thể nói, Nghị định 79 như một làn gió mới góp phần chấn chỉnh hoạt động biểu diễn nghệ thuật nói chung và những lĩnh vực liên quan, vốn có nhiều phức tạp trước đây đi vào khuôn khổ. Để Nghị định tiếp tục phát huy tính tích cực trong công tác quản lí và hoạt động thì các đơn vị, doanh nghiệp cần phải tuân thủ những điều khoản được quy định một cách triệt để. Bên cạnh đó, phía cơ quan quản lí khi nhận được ý kiến phản hồi từ những phát sinh cũng cần nghiêm túc tiếp thu rút kinh nghiệm và chỉnh sửa cho hợp lí, để mục tiêu cuối cùng là đáp ứng tốt nhu cầu thưởng thức nghệ thuật lành mạnh của công chúng.