Tin tứcThành lập từ năm 1993, Nhà hát Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch TPHCM có tên gọi ban đầu là Nhà hát Giao hưởng và Thính phòng, sau đổi thành Nhà hát Giao Hưởng và Vũ Kịch TPHCM. Tính từ buổi biểu diễn đầu tiên vào năm 1994, đến nay Nhà hát có hơn 20 năm cống hiến, phục vụ cho nhu cầu thưởng thức nghệ thuật hàn lâm của khán giả Thành phố và cả nước. Tuy nhiên, bao nhiêu năm qua Nhà hát trải qua cảnh thuê mướn nơi tập luyện, biểu diễn bởi chưa có một sân khấu của riêng mình.
Nhà hát Thành phố (số 7, Công trường Lam Sơn, quận 1) với tuổi đời hơn 100 năm là nơi duy nhất tạm đáp ứng được yêu cầu biểu diễn Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch. Ảnh: hbso
Không nhà hát riêng...
Hiện nay, mỗi tháng, Nhà hát Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch TP.HCM có ít nhất 3 chương trình nghệ thuật. Mỗi chương trình muốn “tròn trịa” cần phải tập luyện ít nhất khoảng 3 đến 4 ngày cùng buổi biểu diễn chính thức. Hiện tại, Nhà hát Thành phố với tuổi đời hơn 100 năm là nơi duy nhất tạm đáp ứng được yêu cầu biểu diễn Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch. Tuy nhiên, đây cũng là nơi thường xuyên tổ chức nhiều sự kiện chính trị, văn hóa lớn của thành phố với lịch dày đặc. Chính vì thế, mỗi khi có chương trình, các nghệ sĩ phải tranh thủ tập luyện mọi lúc như giờ nghỉ trưa hay tận khuya, ráo riết đến kiệt sức vì thuê sân khấu tập trong khoảng thời gian và nguồn kinh phí có giới hạn. Có những vở diễn được đầu tư hoành tráng nhưng cũng chỉ được biểu diễn “1 lần rồi thôi” vì không thuê mướn được địa điểm. Vậy là bao tâm huyết đành ngậm ngùi gác lại !
Với quy mô ngày càng mở rộng, hoạt động của Nhà hát Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch ngày càng nhiều thêm để phục vụ nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của nhân dân TP cùng nhiều hoạt động nghệ thuật đối ngoại khác. Nhu cầu có riêng sân khấu biểu diễn lại trở nên gấp rút hơn bao giờ hết. “Về chuyên môn, chúng tôi rất cần được tập luyện, chuẩn bị trên chính sân khấu biểu diễn. Thế nhưng, vì không có nhà hát nên phải thuê và chi phí đội lên. Chúng tôi chỉ được nhận sân khấu trong chính ngày biểu diễn nên việc tập luyện, đặc biệt là các vở vũ kịch hay nhạc kịch không đủ thời gian tập. Các yếu tố kĩ thuật, thiết kế sân khấu… cũng không thể đầu tư, chuẩn bị kĩ lưỡng được", NSƯT Trần Vương Thạch – Giám đốc Nhà hát Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch TP.HCM cho hay.
"Những chương trình cần sự phối hợp chặt chẽ và ngay lập tức của cả 3 đoàn thì hay gặp khó khăn. Những vở đòi hỏi chuyên môn cao mà chúng tôi chỉ được 'set up' sân khấu buổi sáng, buổi chiều tập và buổi tối diễn thì thời gian rất cấp bách”, Nhạc trưởng Trần Nhật Minh nói.
Một buổi biểu diễn tại Nhà hát Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch TP.HCM (Ảnh: DĐDN)
Ý kiến khán giả yêu mến loại hình nghệ thuật này.
“Tôi rất thích xem thể loại nghệ thuật này nhưng thường xem qua DVD là chính vì ở Việt Nam chưa có nhà hát nào chuyên về biểu diễn. Không gian riêng của thể loại này đòi hỏi một số yếu tố nghiêm ngặt mà các nhà hát ở TP.HCM chưa đáp ứng được hoặc chính khán giả cũng chưa quen để đáp ứng đòi hỏi đó. Ví dụ vài lần đi xem ở nhà hát TP.HCM, dù cấm quay phim, chụp ảnh, sử dụng điện thoại mà mình thỉnh thoảng thấy hình ảnh ấy, khiến cảm xúc bị tụt phần nào".
"Hiện nay ở TP.HCM chỉ có duy nhất Nhà hát Thành phố đáp ứng được thể loại này, nhưng số ghế cũng không nhiều lắm, không gian cũng không rộng để diễn các vở đồ sộ hoặc mang tính nghệ thuật cao. Điều đó cũng khiến khán giả khó lòng cảm nhận hết cái hay của vở diễn. Thực sự là điều đáng tiếc khi thành phố chưa xây được một Nhà hát đáp ứng được điều đó. Vì không có một sân khấu dành cho giao hưởng, điều này không được xem trọng nên giới trẻ cũng khó khăn trong tiếp cận. Hi vọng một ngày nào đó tại TPHCM sẽ có một không gian âm nhạc đúng chất như vậy”.
Phấn khởi...để mòn mỏi chờ đợi
Nhận thấy nhu cầu cấp thiết về một nhà hát biểu diễn Giao hưởng - Nhạc, Vũ kịch tương xứng với một đô thị lớn, từ những năm 1999, thành phố dự kiến chọn một vị trí phù hợp trên đường Lê Duẩn, quận 1 để xây nhà hát, sau đó tổ chức thi thiết kế nhà hát thì năm 2008, kế hoạch bị thay đổi. Công viên 23/9 là địa điểm tiềm năng tiếp theo được lựa chọn song cũng như lần trước, lại có sự điều chỉnh. Năm 2011, khu đô thị mới Thủ Thiêm ở Quận 2 là nơi được “chọn mặt gửi vàng” để khởi công xây dựng nhà hát. Chỉ 1 năm sau, năm 2012 thì thành phố lại muốn “trở lại chốn cũ”, chủ trương xây dựng tại công viên 23/9. Giữa năm 2013, buổi tọa đàm chọn địa điểm xây dựng nhà hát được tổ chức nhưng cũng chưa có ý kiến thống nhất…Cứ vậy, hành trình tìm mảnh đất lành để neo đậu của Nhà hát cứ “chơi vơi” trong sự chờ đợi mỏi mòn của người trong cuộc và khán giả. Năm lần bảy lượt lỡ hẹn, giấc mơ có một “cơ ngơi nghệ thuật riêng” để “an cư lạc nghiệp” cứ là giấc mơ của các nghệ sĩ. Nghệ sĩ Violon Tăng Thành Nam và nhạc trưởng Trần Nhật Minh tâm sự: “Nếu không có nhà hát thì nghệ sĩ vẫn diễn, diễn ít đi thôi. Nhưng nếu chúng tôi quản lý được nhà hát, chủ động trong lịch diễn thì chi phí sẽ giảm nhiều và có thể tổ chức nhiều chương trình xã hội như cho học sinh sinh viên xem miễn phí. Tôi nghĩ giá trị xã hội được thụ hưởng sẽ nhiều hơn".
Từ chỗ phấn khởi vì sẽ có Nhà hát riêng, các nghệ sĩ chuyển dần sang kiên nhẫn chờ đợi, thấp thỏm hi vọng rồi bàng hoàng, thất vọng và có nhiều người đã xem câu chuyện này gần như là chấm hết. Lúc này đây, dường như họ chỉ tập trung chuyên môn chứ không buồn lên tiếng nữa vì “ưu tư” mãi cũng chưa thấy biến chuyển gì. Bất tiện, lãng phí, không nơi tập luyện và không rèn luyện được chuyên môn tối ưu…là những hệ lụy đương nhiên từ việc không có nhà hát riêng. Vậy nhưng, còn một thiệt hại nghiêm trọng là khán giả thành phố sẽ không được thụ hưởng nền nghệ thuật hàn lâm đúng chất, đúng chuẩn.
Chủ động tìm lối ra
Không chỉ thụ động chờ đợi, bên cạnh đầu tư chuyên môn nghệ thuật, Nhà hát Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch TP luôn bám sát tình hình để đề xuất, kiến nghị cơ quan chức năng, nhanh chóng tìm ra giải pháp. Thực tế, Nhà hát Nhà hát Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch đã được lấy ý kiến về yêu cầu kĩ thuật của kết cấu công trình để đảm bảo tốt cho chuyên môn, nhưng do không phải là chủ đầu tư nên quyền “tự quyết” để xây dựng nhà hát vẫn chờ từ cơ quan có thẩm quyền.
Câu hỏi đặt ra là vì sao ngót 15 năm kể từ khi chủ trương xây dựng nhà hát được đặt ra, đến nay, “sản phẩm” vẫn chưa thành hình nên dạng? Kinh phí, địa điểm, nhân lực hay còn một nguyên nhân nào khác đã đẩy việc xây dựng nhà hát đến chỗ “chậm trễ” như hiện nay ? Về kinh phí, thực chất đã được Thành phố phê duyệt và thậm chí với mối quan hệ của mình, Nhà hát Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch TP.HCM có thể kêu gọi các nguồn lực xã hội hóa. Về địa điểm, NSƯT Trần Vương Thạch chia sẻ, thông báo gần đây nhất ông nhận là do việc thi công tuyến metro, nên kế hoạch xây dựng nhà hát tại công viên 23/9 tạm hoãn đến khi công trình metro hoàn thành mới xử lí tiếp. Theo ông Thạch, rút kinh nghiệm cho việc chậm xây dựng nhà hát trước đó, đề nghị giao “chủ đầu tư” về cho Nhà hát. “Bởi vì, chúng tôi là người hiểu nhất, tâm huyết nhất. Có những đơn vị xã hội hóa đề nghị hợp tác hoặc đầu tư xây dựng Nhà hát nhưng chúng tôi hoàn toàn không thể thương lượng, bàn thảo vì không phải chủ đầu tư, không thể đẩy nhanh tiến độ xây dựng hay vận động…Tôi nghĩ chuyện cần thiết nhất là giao chủ đầu tư về cho chúng tôi. Lúc đó, chúng tôi sẽ là người trong cuộc và sẽ đẩy nhanh tiến độ xây dựng.” Ông Thạch đề nghị.
Dẫu “mái nhà chung” của các nghệ sĩ Nhà hát Giao hưởng – Nhạc, Vũ kịch TPHCM vẫn còn ở thì tương lai vô định thì những nghệ sĩ chân chính vẫn không ngừng nỗ lực trên sàn tập để cống hiến cho khán giả những gì tuyệt vời nhất. Đó chính là điều thiết thực mà tất cả nghệ sĩ làm được lúc này, và thật may mắn khi họ vẫn đoàn kết cùng nắm tay nhau thực hiện điều đó. Việc thứ hai và cũng cần sự nỗ lực và cả nhẫn nại của các nghệ sĩ đó là “tiếp tục chờ”. Còn công chúng, những khán giả trung thành của nghệ thuật hàn lâm cũng sẽ không bỏ rơi nghệ sĩ của mình, họ vẫn và sẽ đồng hành trong hành trình mang tên “chờ đợi” ấy, để cùng mong đến một ngày đặt chân vào nhà hát trong mơ. Nhưng chờ đến bao giờ thì có lẽ chẳng ai chắc chắn được...
.jpg?w=1600&q=85)
