Nhà văn trẻ- cần lắm sự định hướng

Nhà văn trẻ Nguyễn Thị Ngọc Tư (giữa) cùng các đồng nghiệp.

Quy luật ngàn đời, tre già măng mọc, bên cạnh những lớp nhà văn trưởng thành, tạo dựng được phong cách,dấu ấn riêng, nhiều nhà văn trẻ hiện nay cũng dần hình thành những khuynh hướng sáng tác khá mới mẻ làm phong phú thêm đời sống văn chương hiện đại. Dạo một vòng trên những diễn đàn về văn học trẻ, nhiều cái tên được nhắc đến như: Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Ngọc Thuần, Di Li, Nguyễn Đình Tú, Ngô Thị Giáng Uyên, Trần Thu Trang, Nhã Thuyên, Keng… mới đây nhất là Gào, tên thật Vũ Phương Thanh.
Có lẽ khá nhiều bạn trẻ chẳng lạ lẫm gì với Cánh đồng bất tận, Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, Dị Bản, Hồng Gai … của Nguyễn Ngọc Tư hay Nguyễn Ngọc Thuần. Hai nhà văn đã không còn trẻ nhưng những quyển sách của họ từng được một bộ phận giới trẻ chọn làm tủ sách gối đầu giường vì mỗi lần đọc lại vẫn có cái gì đó khiến người ta suy nghĩ. Bên cạnh đó, giới trẻ cũng chọn Dị Bản của Keng, Nhật ký son môi của Gào để đọc vì kết hợp những yếu tố thời thượng như sex, đồng tính nam, nữ, yêu cuồng sống vội, lối suy nghĩ tây hóa, hàn hóa..Theo độc giả Nguyễn Thị Bích Ngọc thế giới trong các tác phẩm đó khá gần gũi với cuộc sống của giới trẻ:

Nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần cho rằng, nhiều bạn trẻ hiện nay khá cá tính và sáng tạo trong cách viết, ít nhiều tạo được dấu ấn trong lòng người đọc nhất là được sự hỗ trợ đắc lực của mạng Internet, cơ hội tiếp cận với công chúng rộng mở hơn. Và nếu một cây viết tài năng sẽ dễ dàng thành danh hơn thế hệ nhà văn đi trước. Có một điểm khá mới mẻ là ngày nay rất nhiều nhà văn trẻ chỉ xem viết văn như là nghề tay trái, viết là để thỏa mãn niềm đam mê chứ không vì mục đích gì khác:
Cũng vì lý do đó, có cảm giác như một số nhà văn trẻ chưa thể hiện hết trách nhiệm với con đẻ của mình, "viết vì đam mê, viết cho chính mình"...Không ít tác phẩm của nhà văn trẻ có nội dung na ná, tập trung khai thác những yếu tố câu khách: tình dục, cổ súy lối sống gấp, dung tục, trần trụi... cộng với sự hỗ trợ đắc lực của mạng Internet là được xem như một hiện tượng. Ví như tác phẩm Dị Bản của Keng từng nổi đình nổi đám tái bản lần thứ 2 chỉ sau 3 tuần phát hành. Ban đầu, đó chỉ một tập hợp những bài viết trên blog cá nhân của tác giả và được một nhà xuất bản gợi ý phát hành vì nhận thấy tác phẩm này sẽ đánh trúng thị hiếu của độc giả trẻ thích những chuyện tình cảm giật gân. Đọc truyện ngắn có đàn ông trong toa lét nữ của Gào, một mớ ngôn ngữ nặng nề, thậm chí là thô tục. Có độc giả từng thốt lên “ đây mà là văn ư”.
Là lớp nhà văn đi trước nhưng giáo sư Mai Quốc Liêm tự nhận mình hoàn toàn không khó tính khi phán xét những tác phẩm văn học trẻ hiện nay. Ông cho rằng cuộc sống ngày càng phát triển, nhà văn trẻ có nhiều cơ hội dấn thân, va chạm với thực tế nhưng chính điều đó khiến họ trở nên hoang mang, mất định hướng hoặc định hướng lệch lạc, tư tưởng bị chi phối bởi nhiều kênh thông tin khác nhau. Do đó, nhiều tác phẩm nối đuôi nhau ra đời trong thời gian gần đây nếu nghiêm khắc hơn có thể gọi là "văn rác" hay "thảm họa văn học". Những tác phẩm kém chất lượng đó khiến cho đời sống văn học thêm phần rối ren. Đa phần các tác phẩm này được đón nhận bởi sự tò mò của công chúng là chủ yếu - sau những thủ thuật quảng bá chính thống lẫn không chính thống- hơn là tài năng thực sự của nhà văn. Một ví dụ cụ thể là tác phẩm Bóng đè của Đỗ Hoàng Diệu từng khiến dư luận ngỡ ngàng và nổ một cuộc tranh luận gay gắt về thuần phong mỹ tục. Khá nhiều nhà văn trẻ hiện nay tận dụng triệt để các diễn đàn, mạng xã hội ảo để PR cho tác phẩm của mình. Chỉ cần một tác phẩm nổi đình nổi đám trên các trang mạng thì đã được phong tặng là nhà văn. Việc bồi dưỡng tư tưởng cho thế hệ nhà văn trẻ là cần thiết nhưng dường như hiện nay chẳng mấy ai quan tâm. Giáo sư Mai Quốc Liêm nói:
Không thể phủ nhận một thực tế, trong làng văn trẻ nhiều người vẫn cần mẫn và nghiêm túc trong nghề bên cạnh đó có một lực lượng khao khát mở lối đi riêng nhưng chưa tích lũy đủ sự trải nghiệm lại nôn nóng muốn thể hiện. Chọn những góc khuất, yếu tố nhạy cảm của cuộc sống, những nỗi đau nhức nhối của xã hội để khai thác là một sự dũng cảm, bắt nhịp được hơi thở thời đại. Nhưng đó cũng là "con dao hai lưỡi", bởi nếu không biết cách chuyển tải đề tài, không tôn trọng thuần phong mỹ tục, không hướng tới những giá trị chân thiện mỹ thì sớm muộn gì các tác phẩm đó cũng dần chìm vào quên lãng, thậm chí bị tẩy chay, lên án. Có một hai tác phẩm thỏa mãn được thị hiếu của một bộ phận công chúng không ít nhà văn trẻ tự cho là mình đã thành công. Thế là, những tác phẩm đại loại như vậy tiếp tục ra đời nhan nhãn trên các trang mạng. Xét cho cùng, việc bùng nổ các "thảm họa văn học" của các cây bút trẻ hiện nay có phần bắt nguồn từ việc im hơi lặng tiếng của giới phê bình, có thể vì ngại, cả nể và cũng có thể vì đã “nản”.