Phát triển và khai thác tiềm năng du lịch vườn, sinh thái

(VOH) - Thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai là nơi có nhiều loại trái cây ngon như chôm chôm, sầu riêng, mít, ổi, đu đủ... mỗi loại trái cây chỉ có một mùa duy nhất. Vụ Đông Xuân có xoài, mùa Hạ có chôm chôm, sầu riêng, Thu Đông có mãng cầu, nhãn... Tuy nhiên, ở đây vẫn chưa khai thác được tiềm năng du lịch vườn, sinh thái.
Vườn trái cây Lái Thiêu. Ảnh minh họa: internet

Nguyên nhân thứ nhất là do nơi đây hơi cách xa thành phố Hồ Chí Minh, nên cũng hạn chế thu hút khách du lịch. Và nguyên nhân nữa là thu nhập không ổn định khiến nhiều nhà vườn không muốn gắn bó với vườn cây. Một số hộ đã và đang chặt bỏ vườn để chuyển sang chăn nuôi và trồng các loại cây khác. Chăm sóc vất vả cả năm, nào là làm cỏ, cắt cành, bón phân, tưới nước... thế nhưng khi đến mùa thu hoạch nông dân cũng không phấn khởi. Bởi giá bán trái cây tại vườn thường bất ổn, khuynh hướng giá giảm vào giữa và cuối mùa. Nhiều nhà vườn vẫn biết bán trực tiếp trái cây ra chợ, giá sẽ cao hơn nhưng không phải dễ dàng vì thiếu nhân lực thu hoạch. Do vậy, nhiều nhà vườn quyết định bán mão cả vườn cho thương lái. Anh Trần Thanh Sang, chủ một vườn trái cây ở ấp Bảo Bình B, xã Bảo Linh, Long Khánh cho biết: “Giá trái cây ở nhà vườn bán không cao, nhưng thương lái mua ép giá bán lại cho thương lái khác với giá cao. Ví dụ như ở dưới Long Khánh, giá trái cây như chôm chôm, thương lái mua tại vườn với giá 2.000 đồng đến 3.000 đồng, trong khi bán ra thị trường với giá 6.000 đồng đến 7.000 đồng làm ảnh hưởng đến đời sống của nông dân. Khi bị ép giá như vậy, thương lái ra giá chung thì nông dân ở đây có đem ra chợ hay ra đâu thì cũng chịu giá như vậy. Chăm sóc cây chôm chôm thì nhiều, nhưng thu lại thì không được bao nhiêu so với công sức và tiền bạc bỏ ra. Trái cây khác cũng tương tự, nhưng còn tùy thuộc vào thời điểm. Đầu mùa thì còn được giá chút, chứ giữa mùa và cuối mùa thì nông dân chịu giá rẻ do thương lái định giá thì nông dân phải chịu theo”.

Đồng Nai đã có một số khu du lịch sinh thái như Chiến khu D, Đảo Ó Đồng Trường, Nam Cát Tiên, Giang Điền… nhưng vẫn chưa được khai thác hết tiềm năng do một số nguyên nhân. Nhận xét về tình hình phát triển các khu du lịch sinh thái trên địa bàn, bà Huỳnh Thị Bích Phượng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Đồng Nai cho biết: "Ở Đồng Nai, du lịch sinh thái cũng không có nhiều, đúng ra các điểm du lịch của mình rất tốt, nhưng kết cấu giữa đi du lịch rồi mua sắm thì thiếu. Do đó, hiện nay khu du lịch sinh thái chủ yếu là người nước ngoài thích hơn vì họ đi nghiên cứu. Ở vùng Long Khánh, khu quy hoạch nhà vườn chưa có, bên hiệp hội đang phối hợp với huyện để phát triển mảng này. Hiện các khu nhà vườn thì giao thông không thuận tiện, trong khi người dân chưa mở rộng việc này. Lãnh đạo huyện cũng tâm đắc với kế hoạch này, nhưng để làm được công việc này, huyện đang lên kế hoạch triển khai".

Trái ngược với vùng Long Khánh, khu vực vườn cây Lái Thiêu, Cầu Ngang lại có thế mạnh về phát triển du lịch vườn. Vườn cây Lái thiêu, có diện tích 1.200 ha ở bốn xã Bình Nhâm, Hưng Định, An Thạnh và An Sơn, huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương. Vậy mà, những loại trái cây nổi tiếng thơm ngon một thời như măng cụt, sầu riêng thì nay nhiều vườn cây bị chết và chất lượng trái cũng suy giảm. Ngoài ra, tình trạng chặt chém du khách đang dần làm hoang vắng nơi đây. Chúng tôi đến vùng Lái Thiêu vào buổi trưa nắng, đang loay hoay tìm đường vào thì chúng tôi được một chị tự nguyện giúp chúng tôi tìm đường. Vui mừng vì gặp được người nhiệt tình, chúng tôi hồ hởi đi theo. Đến nơi mới vỡ lẽ ra đó là vườn của nhà chị. Chị dẫn chúng tôi ra vườn rồi đon đả mời chúng tôi ăn uống. Gọi hai trái dừa tươi làm sẵn đổ ra ly, kết quả chúng tôi nhận được là hai ly đầy đá, cộng với một chút nước dừa tươi. Cả khu vườn rộng thêng thang nhưng chỉ có hai khách. Vườn cây vào cuối mùa trông cằn cỗi và không còn trái. Khoảng 10 phút sau, chúng tôi tính tiền ra về thì nhận được tờ hóa đơn với giá không rẻ. Gồm phí chỗ ngồi là 10.000 đồng/người, khăn ướt 5.000 đồng/cái, phí giữ xe và nón 5.000 đồng và 15.000 đồng cho một ly nước dừa. Chỉ tính riêng ly nước dừa ở đây đã đắt hơn 2,5 lần so với một trái dừa bán ở ven đường. Bức xúc vì giá quá đắt, chúng tôi hỏi ông Nguyễn Văn Thành, chủ một vườn cây thuộc khu du lịch Cầu Ngang thì ông lý giải: “Nói thẳng ra, buôn bán thì đương nhiên phải có lời rồi, chứ bán mà đủ vốn với lỗ thì không có ai bán. Cái gì cũng vậy, không lời nhiều thì lời ít, phải có đồng lời mà sống chứ. Bán quán mà đủ vốn thì bán làm gì. Ví dụ như bây giờ hết mùa trái cây thì không có, trái cây ngoài đường bán láng lênh, nhiều khi ở đâu đem về chứ ở đây hết trái cây rồi, khách vô không có trái cây phục vụ thì đương nhiên phải ra đường lấy trái cây vô chứ làm sao giờ, thì phải lời chứ”.

Ở các tỉnh Nam bộ, Bến Tre cũng khá thuận lợi để phát triển nhiều loại cây ăn trái. Du khách sẽ được tận hưởng hương vị nước dừa ngọt mát, vị thơm béo của kẹo dừa, mùi thơm nồng của sầu riêng, bánh phồng. Hoặc ngắm và mua những sản phẩm thủ công mỹ nghệ được chế tác từ dừa. Nhưng Bến Tre cũng còn một lợi thế để phát triển du lịch nữa, đó là biển. Xã Thạnh Hải là xã biên giới biển thuộc tiểu vùng III huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre, với diện tích tự nhiên gần 6.400 ha, có chiều dài bờ biển 21 km, rất thuận lợi cho du khách đến tắm biển và thưởng thức những món ăn miền biển được chế biến theo khẩu vị rất riêng của người dân địa phương. Anh Hà Văn Doi, Phó chủ tịch Ủy ban xã, phụ trách kinh tế cho biết: “5, 6 năm trước cá voi tấp vô bãi biển, rã thành xương và đem vô thành lập thành Lăng Ông, Lăng Ông nằm ở ấp 8. Lăng Ông tổ chức từ ngày 14 đến 16 tháng giêng. Lễ hội Nghinh Ông hằng năm được bà con rồi ngư dân ở biển viếng nhiều, tàu thuyền rồi ngư dân đi biển đánh bắt nhiều. Hàng năm, khách du lịch cũng viếng nhiều, khoảng từ một ngàn đến ngàn rưỡi khách”.

Tuy vậy, Thạnh Hải vẫn là một vùng đất được ít người biết đến. Bởi con đường duy nhất vào Thạnh Hải phải qua phà và vượt qua những con đường ngoằn ngoèo. Thêm nữa, xã cũng chưa xây dựng được cơ sở hạ tầng phục vụ cho việc nghỉ ngơi, mua sắm của du khách. Chỉ duy nhất con đường từ ủy ban xã ra biển đã được xây dựng, giúp bà con đi lại đỡ vất vả hơn.

Thiên nhiên ưu đãi nhiều điều kiện để nước ta có nhiều loại trái cây, phát triển du lịch vườn, sinh thái nhưng hầu như nhiều nhà vườn vẫn chưa tận dụng hết tiềm năng này. Trái cây trong nước phải cạnh tranh với nhiều loại trai cây nhập khẩu với giá rẻ hơn đã là một trở ngại. Không những thế, việc phát triển du lịch vườn, sinh thái cũng gặp nhiều hạn chế do nhiều yếu tố như nạn “cò”, “kéo”, “chặt”, “chém” khách, vườn thì ngày càng ít trái cây, dịch vụ kèm theo còn yếu... Vì vậy, các địa phương cần có định hướng phát triển vườn trái cây và những giải pháp, chính sách hỗ trợ, ổn định cung cầu thị trường và giá cả phù hợp cho lĩnh vực du lịch vườn sinh thái. Qua đó, hy vọng trong thời gian tới, những vườn trái cây đặc sản ngày càng sum xuê, người dân được hưởng lợi nhiều hơn từ vườn cây, còn du khách có nhiều cơ hội về với phong cảnh thiên nhiên và thưởng thức những loại trái cây thơm, ngon, bổ dưỡng./.