Tâm thức biển đảo trong sáng tác của các văn nghệ sĩ

Trong số các nhà thơ được công chúng yêu thích và biết đến hiện nay, Phan Hoàng là một cái tên hay được nhắc đến nhất trong số đó. Người ta nhắc đến anh bởi những đóng góp có hiệu quả của anh trên lĩnh vực VHNT trong suốt thời gian qua, đặc biệt là những tác phẩm lấy chủ đề về biển đảo. Sóng ở Biển Đông như dội vào lòng anh và cho ra đời nhiều tác phẩm gây được ấn tượng sâu sắc như Tiếng hát Sơn Ca, Những ngọn gió vô danh hay trường ca Bước gió truyền kỳ…Năm 2012, anh là người duy nhất vinh dự được tặng thưởng Hội Nhà văn Việt Nam và giải thưởng của Hội Nhà văn TP.HCM; Giải ba cuộc thi thơ nhạc Đây biển Việt Nam với hai bài thơ Mặt trời trong ngôi nhà đầy sóng đầy gió, Gió hợp hôn đất nước, do Hội Nhà văn Việt Nam, Hội Nhạc sĩ Việt Nam và báo VietNamNet tổ chức.

Nói về những kỷ niệm đối với biển đảo Việt Nam, anh nhớ lại: "Trong chuyến đi Trường Sa vừa rồi cũng mang lại cho tôi nhiều cảm hứng, tôi viết nguyên một trường ca về Trường Sa mang tính chất suy nghiệm. Ra đến Trường Sa chúng ta hiểu hơn những nỗi đau không còn vô hình nữa mà nó hiện ra ở từng con ngươi cụ thể, từng viên đá cụ thể, từng hòn đảo cụ thể. Chúng ta cũng thấy được sự hy sinh to lớn của cha ông ta trong hành trình dựng nước và giữ đảo, chúng ta cũng thấy được sự hy sinh thầm lặng của các chiến sĩ qua các thế hệ đã lặng lẽ, âm thầm đứng giữa biển khơi canh giữ vùng lãnh hải của tổ quốc. Chính vì điều ấy đã mang lại cho văn nghệ sĩ, trong đó có cá nhân tôi nhiều điều súc động".

Văn nghệ sĩ là những người tuyên truyền bảo vệ chủ quyền biển đảo rất tốt đến với nhân dân. Anh minh họa: Hanoimoi)

Vọng ra biển là tình cảm mang theo từ sâu thẳm trong tâm thức và khát vọng ngàn đời nay của dân tộc ta. Đối với các văn nghệ sĩ, tình cảm đó càng hiển hiện rõ nét và thôi thúc mỗi người phải nói lên tiếng nói của mình về chủ quyền lãnh thổ là thiêng liêng và bất khả xâm phạm. Xuất phát từ thực tế đó, thời gian qua, Hội văn học nghệ thuật TP.HCM đã không ngừng tổ chức các đợt sáng tác, các chuyến đi về biển đảo Hoàng Sa - Trường Sa, nhà giàn DK cho anh chị em văn nghệ sĩ có cơ hội được tiếp xúc, cảm nhận về thực tế cuộc sống của người dân và chiến sĩ đang sinh sống, canh giữ chủ quyền lãnh thổ của tổ quốc. Tất cả đều ngợi ca sự hy sinh của những người lính, những ngư dân vẫn tiếp tục ra khơi đánh cá, góp phần khẳng định và bảo vệ chủ quyền đất nước. Ông Nguyễn Xuân Đông, nguyên Chủ tịch Hội mỹ thuật TP.HCM nói: "Về biển đảo VN- đó là một đề tài mang tính chiến lược. Những anh em sáng tác rất quan tâm đến đề tài biển đảo, bảo vệ quê hương đất nước".

Trải nghiệm là điều cần có đối với các văn nghệ sĩ. Chính vì thế, thâm nhập vào đời sống của chiến sĩ và ngư dân đang sống và làm việc tại các vùng biển đảo của tổ quốc là một nhu cầu tự thân mà các văn nghệ sĩ phải làm để các sáng tác được ra đời tròn trịa nhất. Trong những chuyến đi ấy, các văn nghệ sĩ cặm cụi ghi chép, ký họa, phác thảo…Điều họ nghĩ đến trước tiên không phải chỉ là chuyện sẽ làm nên một tác phẩm hay mà mong muốn mỗi tác phẩm của mình sẽ góp phần làm giàu thêm tình yêu biển đảo quê hương. Những tác phẩm ấy rồi đây sẽ trở thành một phần trong ký ức văn hóa lịch sử của dân tộc. Ông Đoàn Xuân Hùng, thành viên Chi Hội gốm sứ TP.HCM cho biết: "Hôm đó, Hội có tổ chức cho tôi trại sáng tác gốm, đề tài tập trung ưu tiên sáng tác về biển đảo VN. Dĩ nhiên, tôi là người nghệ sĩ trong giai đoạn này phải cùng nhịp thở với thời đại. Hơn nữa, tôi cũng là người con của biển đảo Khánh Hòa nên càng thôi thúc cho tôi sáng tác về đề tài này".

Dẫu là viết hay vẽ là thơ hay nhạc viết về một làng chài bình yên bên sóng nước, chân dung người lính đảo, lính trẻ hát ở Trường Sa…Tất cả đều mang đến cho công chúng những nét đẹp đơn sơ và bình dị của biển, đảo Việt Nam và qua những sáng tác như thế sẽ góp phần hun đúc nên trong lòng mỗi người một tình yêu và ý thức mãnh liệt về chủ quyền biển đảo của đất nước. Làm được như thế, các văn nghệ sĩ cũng đã hoàn thành tốt vai trò và trách nhiệm của mình đối với việc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của tổ quốc. Nói về đóng góp của các văn nghệ sĩ, đại tá Nguyễn Hải Triều, thường trực Cục chính trị, Bộ tư lệnh phía Nam nhấn mạnh: "Đóng góp của giới văn nghệ sĩ cả nước nói chung và TP.HCM thì năm qua, các văn nghệ sĩ cũng có nhiều chương trình, nhiều hình thức để góp phần vào công tác tuyên truyền thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo. Đến với nhân dân, văn nghệ sĩ là những người tuyên truyền rất tốt. Thông qua hoạt động của mình, văn nghệ sĩ đã giúp cho nhân dân hiểu thêm về biển đảo tổ quốc".

Nhớ lại, năm 1961 khi Bác Hồ đến thăm và nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ hải quân, Người căn dặn: “Ngày trước ta chỉ có đêm và rừng, ngày nay ta có ngày, có trời, có biển. Bờ biển ta dài, tươi đẹp, ta phải biết giữ gìn lấy nó”. Lời căn dặn của Bác với các chiến sĩ hải quân ngày ấy vẫn tiếp tục được các văn nghệ sĩ hôm nay truyền đến công chúng thông qua các sáng tác của mình. Qua những tác phẩm nghệ thuật đó, sóng gió Biển Đông không làm nản lòng bất cứ người dân Việt Nam nào mà trái lại, càng góp phần thôi thúc mọi người mong muốn được một lần đến với Trường Sa, Hoàng Sa, được tận mắt ngắm nhìn Biển Đông bao la mênh mông sóng vỗ, và ai cũng nung nấu ý nghĩ sẽ được cống hiến, được đóng góp một phần công sức của mình để giữ gìn vùng biển, vùng trời của tổ quốc - nơi mà triệu triệu trái tim Việt Nam đang ngày đêm hướng về.