Vào mùa lễ hội

Ảnh minh họa: internet

Hầu hết các lễ hội truyền thống của nước ta đều gắn với tục thờ thánh, thần, thành hoàng của địa phương, của nghề… Ngoài phần lễ thể hiện lòng biết ơn với những người có công, phần hội thường gắn với ước vọng bình an, sinh sôi nảy nở cho mùa màng và con người, đây cũng là nét văn hóa đặc sắc của người dân Việt. Mới đây lễ Hội Gióng ở Đền Sóc và Đền Phù Đổng mới được UNESCO công nhận di sản văn hóa phi vật thể. Nó chứng minh một điều rằng, tín ngưỡng của người dân Việt từ việc trẩy hội đầu năm là một nét văn hóa đặc sắc cần được bảo tồn và phát huy. Tiến sĩ Trần Diễm Thúy, giảng viên ĐH quốc gia TPHCM nói:

Quả thật, theo thời gian các lễ hội truyền thống vẫn còn nguyên giá trị về truyền thống nên thu hút khá nhiều người hành hương, thưởng ngoạn. Ban quản lý lễ hội chùa Hương dự đoán sẽ có trên 1,5 triệu lượt khách đến vãn cảnh trong suốt 3 tháng khai hội, còn Hội Gióng khi trở thành di sản văn hóa phi vật thể nên thu hút lượng khách tham quan rất lớn. Dự đoán khách trẩy hội sẽ đông hơn nên công tác tổ chức lễ hội cũng là một trong những nỗi lo của nhiều đơn vị. Chị Thu Hằng nhà ở phố Hào Nam, Ô Chợ Dừa, Hà Nội vẫn nhớ như in lần đi khai hội chùa Hương cách đây 2 năm, chỉ riêng chuyện chen chúc mua vé cáp treo thôi đã hết hơi, rồi thì khi đến cổng động Hương Tích, đoàn người rồng rắn xô đẩy nhau vào động, chị Hằng bị vấp ngã, ngay lập tức bị phía sau tràn tới dẫm đạp, đến lúc thoát ra được khỏi dòng người thì thương tích đầy mình. Bởi vậy năm nay cả gia đình chị đã khởi hành đi chùa Hương từ sáng mùng 3 Tết. Chú Nguyễn Hữu Vinh, phố Cát Linh, phường Đống Đa thì phiền lòng với những biến tướng của các lễ hội ngày nay. Nhìn đâu cũng thấy hàng quán vây quanh, bày bán khuất cả mặt chùa, lối vào Đền Trần thì thịt bò, thịt bê, cây cối, sách báo, băng đĩa bày bán tràn lan, cảnh cả ngàn người xô đẩy hàng rào và cả lực lượng bảo vệ để cướp ấn khiến nhiều người chỉ biết lắc đầu cho cái gọi là văn hóa lễ hội của nhiều người thiếu ý thức. Rồi thì các chùa chỗ nào cũng có thùng công đức, tiền cúng nằm vương vãi khắp nơi, đầy trên tay phật, đồ cúng, kể cả gốc cây, những kẻ hở của tường, của vách đá, nhiều gia đình sẵn sàng bỏ hàng chục triệu đồng để mua vàng mã, ô tô giấy, máy bay và hóa vàng chỉ trong vòng vài chục phúc, tốn kém lãng phí còn ô nhiễm môi trường. Chú Vinh bày tỏ ý kiến:

Anh Nguyễn Minh Dương nhà ở Quận 7 cho biết: tháng tư năm ngoái anh đi lễ hội miếu bà chúa Xứ ở Châu Đốc cầu an cho gia đình, cầu cho công việc làm ăn thuận lợi. Mới vô cổng chùa đã bị một đội ngũ những người bán nhang đèn, hoa quả, lộc bà ...đeo bám, kể cả chèo kéo thuê heo quay cúng bà, mồi chài xin xăm, bói toán, kể cả những sư giả cũng vào cuộc hành nghề xin ăn. Quá chán ngán nên năm nay anh đưa gia đình đi dinh thầy thím ở Phan Thiết, dù sao vẫn ít xô bồ hơn miếu bà chúa Xứ. Theo tiến sĩ Nguyễn Hữu Nguyên với số lượng lễ hội lớn như vậy, nước ta đang sở hữu một kho tàng văn hóa đặc sắc mà nếu khai thác và phát huy giá trị tốt có thể góp phần nâng cao giá trị lễ hội và thậm chí là phát triển du lịch. Tuy nhiên theo thời gian chính con người đã khiến cho các lễ hội biến tướng theo chiều hướng xấu, muốn khôi phục và giữ gìn nét văn hóa truyền thống tốt đẹp thì điều đầu tiên thuộc về những nhà quản lý. Tiến sĩ Nguyễn Hữu Nguyên cho rằng:

Bên cạnh đó, ý thức của người dân tham gia lễ hội cũng rất quan trọng, trước mùa lễ hội năm nay, ban quản lý di tích chùa Hương đã tổ chức các buổi tập huấn, tuyên truyền cho hơn 2.000 người dân tham gia phục vụ lễ hội để đảm bảo an toàn cũng như kéo giảm tình trạng chèo kéo, móc túi, rạch giỏ thể hiện tinh thần văn minh lịch sự. Ban quản lý lễ hội Yên Tử cũng nhấn mạnh sẽ xử phạt nghiêm những hành vi vi gây rối và vi phạm pháp luật đặc biệt là những vấn nạn vẫn gây nhức nhối cho du khách nhiều năm qua như móc túi và trộm cắp. Có ý kiến cho rằng, các chùa cũng không nên bỏ mặc người dân tự thể hiện tín ngưỡng mà hãy hướng dẫn người dân dâng lễ, đặt lễ như thế nào cho đúng từ chuyện cắm hương hay góp tiền công đức. Chuyện tưởng nhỏ nhưng hầu như đến nay rất ít nơi làm được./.