Tin tứcPhát động từ ngày 12/10/2026, chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” năm 2026 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tổ chức đang mở ra một sân chơi âm nhạc dành cho mọi người dân, không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp. Từ lời ru, tiếng rao phố đến âm thanh lao động thường ngày, mỗi thanh âm được ghi lại và chia sẻ sẽ góp phần hình thành Ngân hàng giai điệu Việt Nam và Bản đồ âm nhạc Việt Nam, tạo thêm nguồn lực cho công nghiệp văn hóa.
Lời mời gọi từ những thanh âm bình dị
Sáng 12/10/2026, tại Hội trường C6, trụ sở Bộ VHTTDL (số 51 Ngô Quyền, Hà Nội), Bộ VHTTDL tổ chức Lễ phát động chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” năm 2026. Sự kiện được kết nối trực tuyến tới 34 tỉnh, thành phố, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương; thành viên Ban Tổ chức (BTC); chuyên gia, nghệ sĩ, đại sứ đồng hành, đại diện thế hệ trẻ và các cơ quan thông tấn, báo chí. Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng dự và chủ trì buổi lễ.
Chương trình được triển khai trên cơ sở Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quyết định số 2486/QĐ-TTg ngày 14/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ). Ngày 2/10/2026, Bộ VHTTDL đã ban hành Quyết định số 2625/QĐ-BVHTTDL về Kế hoạch tổ chức chương trình.
Theo thông cáo báo chí của BTC, chương trình nhằm khơi dậy năng lực sáng tạo âm nhạc trong cộng đồng; phát hiện, giới thiệu những giai điệu, âm thanh, tác phẩm và câu chuyện âm nhạc xuất phát từ đời sống thực tế, phản ánh sự đa dạng về vùng miền, dân tộc và thế hệ. Cùng với đó, chương trình hướng tới hình thành nguồn dữ liệu ban đầu về giai điệu, âm thanh và tác phẩm âm nhạc phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa; kết nối cộng đồng sáng tạo với nghệ sĩ, nhạc sĩ, chuyên gia, cơ quan báo chí, doanh nghiệp và các nền tảng công nghệ.
Thông điệp xuyên suốt được BTC lựa chọn là “Mỗi người một giai điệu. Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam”. Đi kèm là một câu hỏi gửi tới công chúng: “Nếu Việt Nam có một âm thanh trong bạn, âm thanh ấy là gì?”. Câu trả lời có thể là lời ru của bà, tiếng rao đêm trên phố, nhịp lao động nơi đồng ruộng, tiếng nhạc cụ trong lễ hội hay một làn điệu gắn với một vùng đất cụ thể.
Theo BTC, mục tiêu không phải tìm ra một âm thanh duy nhất đại diện cho đất nước, mà là khám phá và kết nối nhiều thanh âm cùng làm nên Việt Nam. Không gian sáng tạo vì thế được mở rộng cho mọi tầng lớp nhân dân, thay vì chỉ dành cho đội ngũ nghệ sĩ chuyên nghiệp.
Phát biểu tại lễ phát động, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho rằng thanh âm là sự giao cảm giữa con người với nhau, với thiên nhiên và cuộc sống. Dẫn câu thơ Tiếng suối trong như tiếng hát xa của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thứ trưởng nhấn mạnh: “Biết lắng nghe quê hương cũng là một cách học yêu đất nước”.
Theo Thứ trưởng, chương trình không đơn thuần là một cuộc thi âm nhạc, mà trước hết là sáng kiến khơi dậy tình yêu gia đình, quê hương, đất nước. Thước đo thành công không nằm ở số lượng tác phẩm, mà ở mức độ hưởng ứng, tham gia sáng tạo của nhân dân. Ông kêu gọi mỗi người bắt đầu từ những việc giản dị như ghi lại một âm thanh quê nhà, chia sẻ một câu hát yêu thích, hay thử sáng tác một giai điệu của riêng mình; qua đó, người Việt tự kể câu chuyện của mình bằng âm thanh và tự tin hòa nhập cùng thế giới.
Ba cấu phần, một không gian sáng tạo mở
Chương trình năm 2026 gồm ba cuộc thi được triển khai đồng bộ trên nền tảng số chính thức thanham.vn. Mỗi cuộc thi có cách tham gia riêng, cho phép người dự thi đóng góp bằng kiến thức, cảm nhận hoặc năng lực sáng tạo của mình.
“Đố vui Thanh âm Việt Nam” là cuộc thi trắc nghiệm trực tuyến về ca khúc, nhạc cụ dân tộc, làn điệu dân ca, di sản và đời sống âm nhạc Việt Nam. Mỗi ngày, người chơi có một lượt thi chính thức gồm 10 câu hỏi, mỗi câu 10 giây, trong đó có các câu nghe để nhận diện giai điệu, nhạc cụ và làn điệu di sản. Cơ cấu giải thưởng gồm 40 giải ngày, giải tuần trong 6 tuần, giải chung cuộc và giải theo nhóm tuổi, vùng miền.
“Cảm nhận Thanh âm Việt Nam” tiếp nhận video ngắn, dài tối đa 120 giây, chia sẻ câu chuyện, ký ức hoặc góc nhìn của người tham gia về một giai điệu, bài hát quê hương hay đời sống âm nhạc. Kết quả được xét theo thang điểm kết hợp: 50 điểm lan tỏa cộng đồng và 50 điểm do Hội đồng chung khảo chấm.
“Sáng tạo Thanh âm Việt Nam” được BTC xác định là cấu phần trọng tâm. Chất liệu sáng tạo có thể là âm nhạc, giai điệu, tiếng nói, tiếng động, nhạc cụ, làn điệu dân ca, âm thanh đời sống và không gian văn hóa Việt Nam. Người dự thi có thể gửi bản thu âm thanh âm đời sống như tiếng rao phố cổ, tiếng sóng vỗ mạn thuyền, tiếng khung cửi; tiết mục độc tấu nhạc cụ dân tộc; làm mới làn điệu dân ca; sáng tác, hòa âm phối khí, beat/remix; kể chuyện bằng âm thanh hoặc kết hợp với vũ đạo, hoạt họa, đồ họa số. Số lượng tác phẩm gửi dự thi không giới hạn.
Điểm mới đáng chú ý là BTC tách hai bảng xếp hạng riêng cho tác phẩm không sử dụng và có sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cùng 7 danh hiệu dành cho 7 nhóm sản phẩm thanh âm. Mỗi tác phẩm được cấp mã định danh số để bảo vệ quyền tác giả. Các sản phẩm đáp ứng yêu cầu có cơ hội được giới thiệu trên nền tảng chính thức và từng bước bổ sung vào Ngân hàng Thanh âm Việt Nam, gắn với thông tin định danh tác giả, quyền tác giả, quyền liên quan và điều kiện khai thác. Những tác phẩm xuất sắc sẽ được định danh chính chủ trong Ngân hàng Thanh âm Việt Nam và được kết nối với nhà sản xuất, doanh nghiệp để khai thác thương mại.
Tuổi trẻ – lực lượng tiên phong lan tỏa thanh âm Việt
Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, chiều 30/10/2026, Bộ VHTTDL tiếp tục phát động chương trình với chủ đề “Hành trình tuổi trẻ gìn giữ và lan tỏa Thanh âm Việt Nam” tới các cơ sở giáo dục, đào tạo trực thuộc Bộ. Điểm cầu chính đặt tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, kết nối trực tuyến với 26 cơ sở đào tạo thuộc Bộ và Đại học Thái Nguyên. Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng dự và chủ trì sự kiện.
Ông Nguyễn Anh Vũ, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường, Trưởng BTC chương trình, cho biết năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt với ngành Văn hóa: đây là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW và cũng là năm đầu tiên tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam. Theo ông, trong khuôn khổ chương trình, âm nhạc không chỉ thuộc về nghệ sĩ chuyên nghiệp mà là không gian để mỗi người tham gia bằng trải nghiệm và ký ức của mình. Có những âm thanh hôm nay tưởng bình thường, nhưng theo thời gian có thể trở thành ký ức quý giá; thông qua việc sáng tạo và lan tỏa chúng, thế hệ trẻ có thể góp phần kể câu chuyện quốc gia bằng văn hóa.
Ngay tại lễ phát động, học sinh, sinh viên tại 27 điểm cầu đã trải nghiệm phần thi “Đố vui Thanh âm Việt Nam”. Sau hơn một giờ tranh tài, BTC ghi nhận ba trường có thành tích cao nhất gồm Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Trường Đại học Thể dục thể thao Bắc Ninh và Trường Trung cấp Múa Thành phố Hồ Chí Minh. Ba cá nhân dẫn đầu là Nguyễn Hải Linh, Nguyễn Ngọc Khánh và Nguyễn Duy Quân.
Chương trình giao lưu “Thanh âm ba miền” mang đến các tiết mục của Trường Cao đẳng Du lịch Huế, ca khúc Khát vọng (sáng tác: Phạm Minh Tuấn) qua phần trình bày của Trần Tuấn Phi và tiết mục hát then Đường về bản em của Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc.
Để khuyến khích người trẻ lan tỏa chương trình trên không gian mạng, NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, Phó Trưởng BTC, sẽ trao ba phần quà cho ba sinh viên có bài viết hoặc video chia sẻ về chương trình đạt tổng lượt thích, chia sẻ, theo dõi hợp lệ cao nhất, tính từ ngày 31/10 đến hết ngày 20/11/2026. Bài đăng cần gắn đủ hai hashtag chính thức #thanham và #thanhamvietnam.
Từ ký ức cá nhân đến nguồn lực công nghiệp văn hóa
Trao đổi với sinh viên tại lễ phát động ngày 30/10, ông Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC, Phó Trưởng BTC, cho biết ý tưởng chương trình xuất phát từ định hướng của lãnh đạo Bộ VHTTDL về phát huy vai trò chủ động của người dân. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trở thành chủ thể sáng tạo văn hóa.
Theo ông Chu Tiến Đạt, đây là lần đầu tiên một cuộc thi của ngành được tổ chức trên phạm vi toàn quốc thông qua nền tảng số; người dự thi có thể tham gia mọi lúc, mọi nơi bằng điện thoại di động, từ trả lời trắc nghiệm đến sáng tạo tác phẩm. Một thanh âm dự thi không nhất thiết phải là bài hát hoàn chỉnh, mà có thể chỉ là một tiếng động gợi cảm xúc và mang dấu ấn Việt Nam.
Ông cũng nêu một thực tế khiến người làm văn hóa trăn trở: dù Việt Nam có nhiều thanh âm giàu bản sắc, không ít đơn vị khi cần sử dụng vẫn phải mua bản quyền âm thanh từ nước ngoài. Vì vậy, ngân hàng thanh âm có ghi nhận bản quyền sẽ vừa lưu giữ âm thanh qua các thời kỳ, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhà sáng tạo khai thác, chuyển giao trong nước và quốc tế, biến giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế. Ông đánh giá ý nghĩa của chương trình trên ba phương diện: giá trị lịch sử, giá trị văn hóa và sức lan tỏa cộng đồng.
Đồng hành với chương trình, nền tảng TikTok Việt Nam phối hợp với BTC triển khai hashtag #thanhamvietnam, giúp các nội dung liên quan được tập hợp tại một địa chỉ chung để người dùng dễ tìm kiếm, theo dõi.
Cùng chung tinh thần đó, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung, Đại sứ chương trình, cho rằng người tham gia không nhất thiết phải là nghệ sĩ hay có sẵn tác phẩm hoàn chỉnh. Một câu hát ru của bà, tiếng rao quen thuộc hay âm thanh phiên chợ quê đều chứa đựng câu chuyện và dấu ấn văn hóa riêng. Khi được hỏi sẽ chọn âm thanh nào để giới thiệu Việt Nam với bạn bè quốc tế, anh khẳng định: “Tôi chắc chắn sẽ chọn lời ru của mẹ”. Theo anh, trong lời ru có vẻ đẹp của tiếng Việt và tình mẫu tử được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cũng lưu ý rằng đời sống hôm nay đang tạo ra những thanh âm đáng lưu giữ, như tiếng trống trường với thầy cô hay tiếng búa gõ với người công nhân. Với 54 dân tộc và 34 tỉnh, thành phố, một kho dữ liệu và bản đồ số về âm thanh Việt Nam sẽ là nguồn chất liệu phong phú để các nhạc sĩ sáng tạo tác phẩm đương đại mang bản sắc dân tộc, tiếp cận gần hơn với giới trẻ và khán giả quốc tế.
Dải lụa đỏ và ngôi sao vàng – biểu tượng của dòng chảy thanh âm
Bộ nhận diện của chương trình gửi gắm thông điệp qua hai hình ảnh chủ đạo: dải lụa đỏ và ngôi sao vàng. Theo BTC, đất nước không chỉ được nhận diện bằng hình dáng trên bản đồ, mà còn bằng những thanh âm đã nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ: tiếng ru của mẹ, nhịp võng trưa hè, tiếng sáo trên đồng, tiếng đàn giữa sân đình, tiếng trống ngày hội làng, tiếng sóng ngoài khơi hay tiếng gió qua đại ngàn.
Dải lụa đỏ mềm mại, uyển chuyển mang dáng hình một làn sóng âm thanh đang chuyển động, tượng trưng cho dòng chảy văn hóa Việt Nam kết tinh từ những thanh âm tưởng chừng rời rạc. Có lúc vút lên như tiếng reo vui ngày hội, có lúc lắng xuống như một lời ru, dòng chảy ấy nối quá khứ với hiện tại.
Trên dòng chảy đó, ngôi sao vàng dẫn lối thể hiện khát vọng đưa Việt Nam vươn mình mạnh mẽ, đồng thời là hình ảnh một Việt Nam thống nhất trong sự phong phú của các sắc màu văn hóa. Như BTC khẳng định, “Thanh âm Việt Nam” không đi tìm một âm thanh duy nhất đại diện cho đất nước, mà đi tìm những thanh âm làm nên đất nước.
Mọi người đều có thể góp một thanh âm
Chương trình dành cho công dân Việt Nam trong và ngoài nước, người nước ngoài yêu mến văn hóa, âm nhạc Việt Nam, không giới hạn độ tuổi, nghề nghiệp. Người quan tâm tham gia tại website chính thức thanham.vn.
Theo kế hoạch, chương trình kéo dài đến hết ngày 30/11/2026; công tác chấm chung khảo thực hiện sau mốc này, lễ công bố kết quả và trao giải dự kiến tổ chức trong tháng 12.2026. Bên cạnh giải ngày, giải tuần và giải chung cuộc, cá nhân, tập thể đạt thành tích có thể được xét tặng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ VHTTDL. Các mốc cụ thể của từng cuộc thi được BTC công bố trên thanham.vn, Báo Văn Hóa điện tử và các kênh mạng xã hội chính thức của chương trình.
Từ những tiếng “à ơi” êm đềm, tiếng rao đêm nơi phố cổ đến những bản phối khí được tạo ra bằng công nghệ mới, mỗi đóng góp gửi về “Thanh âm Việt Nam” đều là một mảnh ghép của bức tranh âm nhạc dân tộc. Khi hàng triệu thanh âm nhỏ bé được lắng nghe, lưu giữ và phát huy, đó cũng là cách mỗi người Việt góp phần viết tiếp giai điệu của Tổ quốc hôm nay, để trao lại cho các thế hệ mai sau.
