Bấp bênh cung cầu lao động

(VOH) - Chỉ trong vòng 6 tháng đầu năm 2011, anh Nguyễn Công Hào - hiện là công nhân Công ty Liên doanh Chí Hùng đã đổi việc đến 3 lần, đầu tiên anh làm tại một công ty chuyên về đồ gỗ, sau đó chuyển qua làm đóng gói hải sản và bây giờ làm công nhân giày da. Mỗi lần chuyển công ty là một lần chuyển nhà trọ rồi bao nhiều thứ xáo trộn khác nhưng anh vẫn không nề hà gì:

Trường hợp như anh Hào không phải ít, theo ghi nhận của chúng tôi, nguyên nhân chính khiến người lao động bỏ việc là do thu nhập thấp. Hơn nữa, dù cộng thêm các khoản đãi ngộ vẫn khó đáp ứng được nhu cầu thực tế, bởi giá cả sinh hoạt tăng liên tục; người lao động không thể xoay xở. Do đó, buộc lòng người lao động phải chấp nhận tăng ca, sáng 6 giờ rời nhà trọ đến tối mịt mới trở về; vậy thì lấy đâu ra thời gian để mà nghỉ ngơi và tái tạo sức lao động nên sức khỏe ngày càng giảm sút. Hiển nhiên, khi sức khỏe giảm sút thì năng suất và chất lượng lao động thấp; năng suất chất lượng lao động thấp thì thu nhập không thể cao, vậy là tiếp tục “nhảy việc”. Đó là chưa nói đến việc hiện nay chính sách về trợ cấp thất nghiệp còn nhiều kẽ hở nên không ít lao động nghỉ việc với mục đích được hưởng trợ cấp thất nghiệp, tuy nhiên vấn đề này cần được xem xét nghiêm túc. Ông Nguyễn Đăng Tiến - Phó giám đốc BHXH TP nhìn nhận:

Tình trạng “nhảy việc” trong thời gian gần đây được các chuyên gia nhận định là bất thường, bởi chỉ 6 tháng đầu năm 2011, tính riêng các KCX-KCN đã có đến 30.000 lao động chuyển đổi công việc. Việc này không chỉ làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp mà còn gây không ít khó khăn đến đời sống, việc làm của người lao động. Xét cho cùng chính người lao động và doanh nghiệp đang tự làm khó mình.

Đúng như những gì ông Trần Anh Tuấn - Phó giám đốc Trung tâm Dự báo và thông tin nhu cầu nhân lực TP Hồ Chí Minh vừa cho biết, vì thiếu người, Doanh nghiệp luôn tuyển số lượng nhiều hơn nhu cầu thực tế nhằm thay thế những lao động cũ và chỉ trả mức lương thử việc 75 - 85% so với lương thỏa thuận hoặc trả lương rất thấp - dưới 1 triệu đồng/tháng cho lao động mới. Thực tế cũng cho thấy, để có lao động đáp ứng cho nhu cầu sản xuất, nhiều Doanh nghiệp phải hạ chuẩn tuyển dụng: Nếu như trước đây chỉ tuyển lao động có trình độ THPT thì nay phải hạ xuống trình độ THCS, rồi “lách luật” tuyển luôn lao động chưa đủ tuổi. Một số chủ doanh nghiệp cũng thừa nhận rằng, việc làm này là “lợi bất cập hại”, có khi Doanh nghiệp gặp khó khăn hơn do chất lượng nguồn nhân lực giảm (vì nguyên nhân người lao động thiếu trình độ, kiến thức và tác phong công nghiệp...). Một số doanh nghiệp nỗ lực giữ chân người lao động bằng nhiều chế độ đãi ngộ hợp lý nhưng cũng không thể thoát được tình trạng này. Bà Nguyễn Thị Ngọc Lan-Giám đốc Công ty May mặc Đại Việt cho biết:

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng: Người lao động phải thật sự cần có bản lĩnh và suy nghĩ chín chắn trước khi quyết định thay đổi chỗ làm và nên tập trung tâm huyết, đầu tư học hỏi và ổn định ở một chỗ để tự tạo cơ hội phát triển cho mình. Thay vì mất thời gian, công sức và cả chi phí để "nhảy việc” thì điều mà người lao động , đặc biệt là lao động phổ thông, cần làm nhất chính là trau dồi kĩ năng và tích lũy kinh nghiệm. Khi đã "chín” một nghề thì sẽ có hiệu quả làm việc cao, thu nhập ổn định và được doanh nghiệp coi trọng. Bên cạnh đó, cũng theo ông Nguyễn Đăng Tiến-Phó giám đốc BHXH TP, người lao động cần tỉnh táo và bảo vệ mình khi mới vào nhận việc, bởi nếu biết và hiểu luật thì quyền lợi của mình sẽ được đảm bảo và tránh được sự chán nản và từ đó dẫn đến tâm lí muốn bỏ việc.

Bên cạnh đó, Doanh nghiệp cũng cần có những động thái tích cực hơn thì mới mong cải thiện được tình hình, mới giữ chân được lao động. Nếu doanh nghiệp chỉ nghĩ đến cái lợi trước mắt thì vô hình trung cùng với người lao động đã tạo nên một sự “hỗn độn” trong thị trường lao động. Khi đó điều không hay tất yếu sẽ xảy ra, việc phải đóng cửa doanh nghiệp do không có nguồn nhân lực là điều khó tránh khỏi. Ông Nguyễn Thanh Tùng-Giám đốc Trung Tâm Giới thiệu việc làm các khu chế xuất-khu công nghiệp nhấn mạnh:

Theo dự báo của nhiều chuyên gia lao động, nghịch lí của thị trường lao động sẽ không dừng lại mà sẽ tiếp diễn theo chiều hướng phức tạp hơn, rốt cuộc thì cũng chỉ có người lao động và người sử dụng lao động thiệt thòi nhiều nhất bởi chính họ đang tự làm khó cho mình. Điều cần thiết là Doanh nghiệp và người lao động cần có những cuộc trao đổi thẳng thắn, cùng nhau chia sẻ khó khăn trước mắt, có như vậy mối quan hệ lao động mới được xây dựng hài hòa trên cơ sở hai bên cùng có lợi.