Chợ tự phát - lực cản thực hiện năm nếp sống văn minh đô thị

(VOH) - Nhếch nhác, thiếu vệ sinh, cản trở giao thông và làm mất mỹ quan đô thị là những từ để mô tả chợ chồm hổm hay còn gọi là chợ tự phát. Mặc cho chính quyền TP.HCM không ngừng tuyên truyền về việc thực hiện nếp sống văn minh đô thị, số chợ tự phát và xe hàng rong 2 bánh và 3 bánh chẳng những không hề giảm mà thậm chí còn gia tăng.

Khắp thành phố, có thể dễ dàng bắt gặp nhiều khu chợ tự phát: chợ trên cầu, chợ dưới lòng đường, buôn bán tấp nập. Khách dừng xe, dựng xe mua hàng lấn chiếm làn đường di chuyển của xe hai bánh gây ùn tắt giao thông. Ngoài chợ tự phát thì còn có chợ di động. Đó là những khu chợ hình thành dọc bên đường từ những xe hai bánh chở phía sau giỏ hàng thường là củ quả các loại.

Đa số những người bán hàng rong hay buôn bán ở chợ tự phát chủ yếu là dân tứ xứ tựu về thành phố để mưu sinh. Nhiều người thừa biết rằng việc buôn bán trên lề đường, dưới lòng đường là vi phạm luật giao thông đường bộ và gây ảnh hưởng môi trường sống xung quanh nhưng vẫn bất chấp với lý do: bán ở những chỗ này mới có người mua, bán ở nơi khác đâu có ai mua, biết lấy gì mà sống.

Ở ngoại thành và quận ven, các chợ tự phát mọc vô tội vạ như nấm sau mưa, cứ hễ nơi nào đông dân cư hoặc gần các khu công nghiệp thì nơi đó có chợ. Các chợ này nằm trên các tuyến giao thông trọng yếu, lưu lượng người và xe tấp nập, đặc biệt các phương tiện giao thông trọng tải lớn thường xuyên qua lại với tốc độ cao nên tiềm ẩn những mối đe doạ về tai nạn giao thông.

Lực lượng thanh tra đô thị các địa phương tổ chức giải tỏa các chợ tự phát nhưng cũng giống như “bắt cóc bỏ dĩa”. Sau những đợt ra quân dọn dẹp lập lại trật tự lòng lề đường thì đâu lại vào đấy. Mức xử phạt từ 30.000 đồng đến 50.000 đồng đối với các hành vi chiếm dụng hè phố, lòng đường gây cản trở giao thông hoặc làm mất mỹ quan đường phố, theo Nghị định 146 của chính phủ xem ra chưa phải là biện pháp chế tài đủ mạnh đối với những xe hàng rong, chợ tự phát đang la liệt khắp các đường phố. Đặc biệt, vẫn còn xuất hiện xe ba bánh tự chế trên đường phố, kể cả tại 67 tuyến đường cấm và ngay khu vực quận trung tâm quận 1 dù lệnh cấm loại xe này lưu thông theo quyết định 37 của UBND TP.HCM có hiệu lực từ ngày 1/1/2010.

Có thể, phía sau những giỏ hàng rong, những gánh hàng lấn chiếm lòng lề đường là những cảnh đời khác nhau như nhà có trẻ khuyết tật, con vào đại học... Nhưng không vì thế mà dung dưỡng để họ tiếp tục gây ảnh hưởng đến nếp sống văn minh đô thị của thành phố. Chúng ta còn nhiều cách khác để giúp họ, không thể vì cuộc sống của một thiểu số người mà làm ảnh hưởng đến cộng đồng, bộ mặt đô thị của thành phố. Và biết đâu, chính con cháu của họ lại là nạn nhân của hành vi lấn chiếm lòng lề đường trên.

Hiện nay, khi thành phố đang tập trung sức, gồm cả nhân lực và tài chính thực hiện nếp sống văn minh đô thị thì thực trạng hoạt động của những ngôi chợ tự phát nói trên đang trở thành lực cản. Ngoài những biện pháp mạnh phải thực thi nhằm dẹp bỏ chợ di động, chợ tự phát thì vấn đề quy hoạch chợ truyền thống như thế nào thuận tiện cho cả người mua lẫn người bán là bài toán khó. Biết rằng là khó nhưng vẫn phải được giải quyết sớm nếu muốn chấm dứt hoạt động của các chợ tự phát. Thực hiện được việc này còn góp phần tạo ra cảnh quan đẹp, văn minh ở thành phố được mệnh danh là trung tâm kinh tế, văn hóa lớn của cả nước.

Quốc Minh