Đào tạo nhà báo tương lai: Công việc không đơn giản

(VOH) - Nghề báo là một trong những nghề hấp dẫn đối với giới trẻ hiện nay, bằng chứng là số học sinh thi vào ngành Báo chí hằng năm đều ở mức cao.

Nghề báo cũng đòi hỏi số điểm cao từ thi tuyển đầu vào, nên chỉ những học sinh có học lực khá giỏi mới đủ tự tin chọn ngành này. Thế nhưng thực tế cho thấy, sau 4 năm đại học, khi ra trường thì chỉ khoảng 30% sinh viên Báo chí trụ lại được với nghề. Thực tế đó xuất phát từ những yếu tố đan xen cả khách quan lẫn chủ quan.

Ảnh minh họa: Nhà báo & Công luận

Nói về đào tạo Nhà báo tương lai, thì ở thành phố Hồ Chí Minh có một nơi đào tạo chính quy đó là Khoa Báo chí Truyền thông thuộc trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Mỗi khóa, Khoa Báo chí Truyền thông tiếp nhận khoảng trên 100 sinh viên, và số tốt nghiệp ra trường hằng năm luôn chiếm khoảng 80% con số đầu vào. Nhưng không phải sinh viên Báo chí nào ra trường cũng có khả năng làm báo. Nhiều nhà chuyên môn cho rằng: trong đào tạo ngành Báo chí có một thực tế là: có những người trực tiếp giảng dạy thì chưa từng làm báo. Trong khi đó, nhiều giảng viên thỉnh giảng là các nhà báo đang làm việc tại các cơ quan báo chí thì dồi dào kinh nghiệm thực tế nhưng lại thiếu khả năng sư phạm. Bốn năm ngồi trên ghế nhà trường, đối với không ít sinh viên Báo chí tự vẽ chân dung Nhà báo còn đơn giản, phiến diện về nghề. Chỉ sau khi trải qua bước “thử lửa” đầu tiên với nghề là 3 tháng thực tập cuối năm học thứ 3, thì họ mới hình dung rõ hơn về cái nghề mình đang theo đuổi. Nguyễn Thị Ngân, sinh viên năm 4, ngành phát thanh truyền hình, Khoa báo chí Truyền thông Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Tp.HCM bày tỏ:

Theo tìm hiểu của chúng tôi, thì hầu hết các sinh viên Báo chí đều cho rằng: chương trình học cơ bản đã đáp ứng được những kiến thức cơ bản về nghề báo, nhưng khả năng vận dụng những kiến thức đó vào thực tế thì tùy thuộc vào mỗi người. Chia sẻ về những trải nghiệm bản thân khi bước đầu khởi nghiệp, Nguyễn Văn Vĩnh, sinh viên ngành Báo in và Xuất bản mới ra trường và đang là cộng tác viên của Báo Công an Nhân dân  cho biết:

Theo ông Huỳnh Thế Thông, Trưởng Khoa Báo chí Truyền thông, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Tp.HCM thì: cùng với xu thế phát triển của thời đại, chương trình đào tạo ngành Báo chí ở trường từ 4 năm qua đã có những cải tiến đáng kể, cắt giảm những môn học không cần thiết và bổ sung kiến thức chuyên ngành cho sinh viên từ năm nhất, đồng thời tăng thời lượng cho việc thực hành, tạo điều kiện cho sinh viên cọ xát với thực tế. Dù vậy, nhà trường cũng chỉ cung cấp những kiến thức nền tảng, chứ không thể bao quát tất cả những kiến thức cần thiết cho một nhà báo tương lai, bởi các lĩnh vực đời sống xã hội là vô cùng rộng lớn so với những giao trình đào tạo của nhà trường. Ông Huỳnh Thế Thông nói:

Mặc dù nhà trường đã có nhiều nỗ lực cải tiến nội dung, phương pháp trong đào tạo, nhưng bước đào tạo tiếp tại các cơ quan báo chí mới là hành trang vững chắc đối với mỗi sinh viên mới ra trường. Các cơ quan báo chí hiện nay cũng rất chú trọng đến việc đào tạo phóng viên trẻ trong môi trường tác nghiệp thực sự. Điển hình như báo Sài Gòn Giải Phóng thường xuyên mở lớp đào tạo phóng viên, cộng tác viên trẻ. Ngoài dạy viết báo, các khóa đào tạo này còn dạy ngoại ngữ, kỹ thuật… những kiến thức bổ trợ cần thiết cho nghề báo. Ông Trần Thế Tuyển, Tổng Biên tập báo Sài Gòn Giải phóng nhìn nhận:

Có thể thấy rằng, nhà trường và cả đơn vị sử dụng lao động báo chí đều tạo điều kiện để đào tạo nên những nhà báo tương lai vững vàng về nghiệp vụ. Nhưng, để thành công trong nghề báo lại đòi hỏi rất nhiều ở nỗ lực tự thân của mỗi người. Từng có kinh nghiệm nhiều năm trong làm báo và giảng dạy môn phóng sự tại Khoa Báo chí & Truyền thông trường Đại học KHXH&NV Tp.HCM, ông Huỳnh Dũng Nhân, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo thành phố HCM cho rằng: Nghề báo là một nghề người dạy không thể dạy hết kiến thức và người học cũng không bao giờ học cho đủ những gì mình cần. Nghề báo là nghề chú trọng nhiều đến tố chất, sự nhạy cảm riêng của mỗi nhà báo. Đó là sự dấn thân, đam mê học hỏi không ngừng và cần nhất là tính tự giác cao trong công việc. Đề cao nỗ lực cá nhân của người làm báo, ông Huỳnh Dũng Nhân cho rằng:

Đối với nghề báo, khoảng cách giữa đào tạo và hành nghề, hay nói cách khác là giữa nhà trường và thực tiễn là một khoảng cách lớn. Ở đó, con đường của mỗi nhà báo chân chính không trải hoa hồng. Khi viết những dòng này vào đúng dịp kỷ niệm 86 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam năm nay, chúng tôi muốn chia sẻ với các Nhà báo tương lai: Nghề báo là nghề cao quý và đầy thử thách. Trong nghề Báo còn đòi hỏi bản lĩnh, phẩm chất dũng cảm và cả sự hy sinh. Nếu đã chọn nghề Báo thì ngay từ khi còn là sinh viên, bạn hãy luôn ý thức phấn đấu trang bị cho mình kiến thức từ nhà trường và từ cuộc sống, đó là những nhân tố quan trọng để trở thành một nhà báo chân chính trong tương lai.